Regiony wydają pieniądze szybciej niż rząd

Do regionów trafiło 24 proc. z ponad 67 mld euro, które Polska dostała na lata 2007 - 2013. Tymczasem mają one aż 39-proc. udział w środkach, które do tej pory zostały przekazane do beneficjentów - wynika z raportu BCC na temat wykorzystania funduszy unijnych.

Według organizacji przedsiębiorców regiony radzą sobie bardzo dobrze przede wszystkim pod względem tempa dzielenia unijnych pieniędzy. Już sześć województw osiągnęło nawet 60- -proc. poziom kontraktacji. Peleton tworzą województwa: pomorskie, wielkopolskie, lubuskie, opolskie, łódzkie i małopolskie. Są to województwa, które nakreśliły sobie jasne cele i priorytety, jeśli chodzi o realizację polityki spójności na poziomie regionalnym i wykorzystanie funduszy unijnych na jej wdrożenie oraz mają sprawne struktury administracyjne.

Średnio te województwa w ostatnich miesiącach kontraktują 3 proc. funduszy miesięcznie, przy średniej dla kraju 2,3 proc. Oznacza to, że na koniec roku powinny przekroczyć łącznie poziom 60 proc. wartości podpisanych umów w stosunku do dostępnej alokacji pieniędzy unijnych.

W porównaniu do sytuacji sprzed roku różnice w tempie realizacji pomiędzy poszczególnymi województwami wyraźnie się zmniejszają. Pod koniec 2009 i na początku obecnego roku różnice te pomiędzy czołówką i najsłabszymi województwami były bardzo duże. Zdecydowanie przyspieszyły województwa mazowieckie i śląskie, które mają najwięcej pieniędzy, a do tej pory radziły sobie z ich wydawaniem słabo na tle pozostałych regionów.

Według BCC wykrystalizowała się grupa czterech województw, które są liderami w wykorzystaniu unijnych środków, zarówno jeśli chodzi o poziom kontraktacji, jak i wydatków. Są to województwa: pomorskie (na koniec sierpnia umowami objęto 72,3 proc. dostępnych środków), wielkopolskie (68 proc.), lubuskie (66,3 proc.), opolskie (64,8 proc.). W czołówce dominują regiony o mniejszych budżetach.

Pod względem poziomu wydatków najwolniej pieniądze unijne są wykorzystywane w województwach lubelskim (wydatki na poziomie 10,7 proc. alokacji), mazowieckim (12,2 proc.), warmińsko-mazurskim (13,5 proc.) i śląskim (15,1 proc.). Poniżej średniej znajdują się także takie województwa jak: zachodniopomorskie, łódzkie, podkarpackie i kujawsko-pomorskie.

Porównując poziom wykorzystania środków z wielkością budżetów, łatwo zauważyć, że województwa z mniejszymi budżetami (poniżej 4 mld zł) szybciej zagospodarowują unijne środki. Spośród siedmiu województw, które znajdują się powyżej średniej, jeśli chodzi o poziom kontraktacji, tylko trzy realizują programy, w których unijne dofinansowanie przekracza 4 mld zł.

Regiony mogłyby szybciej wydawać fundusze unijne, ale napotykają wiele barier administracyjnych i kadrowych. Zdaniem BCC najpoważniejszą z nich są limity finansowe wyznaczone w planie finansowym województwa na dany rok. Wynikają one z zapisów ustawy o finansach publicznych. Nie pozwalają na zaciąganie zobowiązań ponad limity wydatków określone w tym planie, tym samym wpływając zarówno na kontraktację, jak i na wydatkowanie. Niestosowanie się do wyznaczonych limitów w opinii Ministerstwa Finansów i regionalnych izb obrachunkowych jest naruszeniem dyscypliny finansów publicznych. Natomiast praktyka projektów unijnych, które w zdecydowanej większości są zaplanowane na wiele lat, pokazuje, że harmonogram realizacji wydatków nie jest przez beneficjentów dotrzymywany i bywa notorycznie przesuwany w czasie. Prowadzi to do sytuacji, w których instytucje wdrażające muszą wręcz wymuszać na beneficjentach formalną zmianę harmonogramów, aby uwolnione w ten sposób kwoty wydatków w danym roku wykorzystać na podpisanie nowych umów i wypłatę środków.

Ze szczegółową oceną postępów we wdrażaniu funduszy unijnych w poszczególnych województwach można zapoznać się w raporcie BCC "Stan wykorzystania funduszy europejskich", który dziś zostanie opublikowany na stronie internetowej: www.bcc.org.pl

mariusz.gawrychowski@infor.pl