Gminy będą pobierać opłaty za pobyt w przedszkolach

Przedszkola prowadzone przez samorządy mają obowiązek bezpłatnej realizacji podstawy programowej wychowania przedszkolnego, ale przepisy pozwalają też gminom na pobieranie opłat za pobyt dziecka w przedszkolu. Opłaty mogą być wprowadzone tylko w uchwale rady gminy

Znowelizowane przepisy ustawy o systemie oświaty precyzują, kiedy gminy mogą pobierać opłaty. Zgodnie z nimi przedszkole publiczne zapewnia bezpłatne nauczanie, wychowanie i opiekę w czasie ustalonym przez organ prowadzącym ale nie krótszym niż pięć godzin dziennie. Czas ten jest przeznaczony na realizację podstawy programowej wychowania przedszkolnego. Gmina prowadząca przedszkole może ustalić wysokość opłat za świadczenia udzielane przez przedszkole za czas przekraczający pięć godzin dziennie. Może też zapewnić dzieciom więcej niż pięć godzin bezpłatnej opieki, w zależności od swoich możliwości finansowych. Opłaty na tej samej zasadzie będzie mogła pobierać też gmina, gdy prowadzi tzw. inne formy wychowania przedszkolnego, czyli punkty przedszkolne i zespoły wychowania przedszkolnego.

Ustawa z 5 sierpnia 2010 roku o zmianie ustawy o systemie oświaty określa też zasady ustalenia opłat za korzystanie z wyżywienia w przedszkolach i miniprzedszkolach. Są one ustalane w taki sam sposób jak w przypadku stołówek prowadzonych w szkołach. Oznacza to, że wysokość opłat ustala dyrektor przedszkola w porozumieniu z organem prowadzącym placówkę. Do opłaty nie wliczane są wynagrodzenia pracowników stołówki oraz koszty jej utrzymania. Niektórzy rodzice mogą być zwolnieni z konieczności ponoszenia opłat, np. z powodu trudnej sytuacji materialnej lub zdarzeń losowych.

Wprowadzenie tych zmian było związane z wyrokami sądów administracyjnych (por. wyrok NSA z 19 kwietnia 2010 r., I OSK 50/10) i rozstrzygnięciami nadzorczymi wojewodów, które na podstawie dotychczasowych niejasnych przepisów uchylały nieprawidłowe uchwały. Takie decyzje były argumentowane tym, że gminy nie mogą w uchwałach wprowadzać opłaty o charakterze stałym i zryczałtowanym. Uchwała powinna dokładnie wskazywać, że opłaty dotyczą tylko świadczeń wykraczających poza podstawę programową oraz określać szczegółowo, za jaki rodzaj świadczenia dana opłata jest pobierana. Utrzymanie w mocy poprzednich przepisów mogło powodować, że gminy, które nie mogły pobierać od rodziców przedszkolaków opłat, musiałyby ze względów finansowych ograniczyć liczbę miejsc w przedszkolach.

Nowelizacja ustawy wchodzi w życie 1 września, ale uchwały podjęte na podstawie dotychczas obowiązujących przepisów zachowają moc do czasu wydania nowych uchwał, ale nie dłużej niż do 31 sierpnia 2011 roku. Gminy mają więc więcej czasu na przygotowanie prawidłowych uchwał.

Michalina Topolewska

Ustawa z 5 sierpnia 2010 r. o zmianie ustawy o systemie oświaty (Dz.U. nr 148, poz. 991).