Obudzić potencjał, wykorzystać szanse

Lepsze drogi, nowe obiekty edukacyjne i sportowe, nowocześnie doposażone placówki służby zdrowia, ale także efektywnie chronione dziedzictwo i przestrzeń regionalna - to tylko nieliczne przykłady sprawnego wykorzystywania przez nasz region szans związanych z integracją europejską. Dzięki, liczonym już w tysiącach, inwestycjom zrealizowanym w ostatnich latach i realizowanym obecnie, Małopolska rozwija się dziś dynamicznie i z roku na rok pięknieje.

Wystarczy wskazać, że z puli środków alokowanych w ramach programów operacyjnych oraz inicjatyw wspólnotowych poprzedniej perspektywy w naszym województwie zrealizowano ponad 4800 projektów o łącznej wartości blisko 5,7 mld zł, przy dofinansowaniu ze środków europejskich około 3,2 mld zł.

Jedynie w ramach Zintegrowanego Programu Operacyjnego Rozwoju Regionalnego (ZPORR) zrealizowanych zostało 861 projektów, na łączną kwotę 1,97 mld zł, przy dofinansowaniu na kwotę nieco ponad 1 mld zł¹.

O ile bezpośrednie efekty interwencji funduszy nie budzą naszych wątpliwości, o tyle odpowiedź na pytanie o ich realny wpływ na tempo i poziom rozwoju gospodarki regionalnej jest już mniej oczywista. Według dostępnych prognoz makroekonomicznych na przestrzeni 2004-2015 uśredniony wpływ funduszy na regionalny PKB w przeliczeniu na mieszkańca i w odniesieniu do średniej unijnej nie przekroczy dwóch punktów procentowych², przy czym nawet taki poziom - w przypadku jego osiągnięcia - może przełożyć się realnie na szybszy wzrost gospodarczy Małopolski. Wobec takich trendów warto jednak mieć świadomość, że środki europejskie, choć ważne i potrzebne, nie zastąpią stabilnej i konsekwentnej polityki rozwoju województwa.

Sukces, jakim niewątpliwie była realizacja ZPORR w Małopolsce, stał się dla zarządu województwa przyczynkiem i bodźcem do bardziej świadomego i odważnego definiowania priorytetów interwencji regionalnej, w ramach alokacji dostępnej w obecnej perspektywie. Małopolski Regionalny Program Operacyjny jest dziś głównym instrumentem wspierającym realizację celów strategii regionalnej, określonych do 2015 roku. Dzięki doświadczeniu z wdrażania ZPORR, a także nowym uprawnieniom formalnym województw aktualny program regionalny dla Małopolski w sposób bardziej jednoznaczny wskazuje kluczowe potencjały i w większym stopniu koncentruje się na istotnych potrzebach regionu. Dlatego też wsparcie dostępne w ramach programu skoncentrowaliśmy na obszarach wzmacniających konkurencyjność regionalną - a więc edukacji i nauce, przedsiębiorczości, turystyce i kulturze, a także rozwoju infrastruktury regionalnej oraz funkcji Krakowskiego Obszaru Metropolitalnego.

Jednocześnie jako region o wyraźnych wciąż potrzebach w zakresie infrastruktury technicznej i społecznej, zapewniającej dostępność podstawowych usług publicznych oraz tworzącej szanse na cywilizacyjny rozwój - wyodrębniliśmy w programie regionalnym środki na wsparcie projektów służących poprawie spójności wewnątrzregionalnej, uwzględniając przy tym potrzeby miast i obszarów wiejskich, ale także środowiska naturalnego.

Wpływ funduszy unijnych na strukturę sektorową gospodarki regionalnej, która pozostaje w dużej mierze pod wpływem długookresowych trendów, jest generalnie ograniczony. Z końcem poprzedniej perspektywy finansowej zmiany w strukturze sektorowej gospodarki, generowane przez interwencję polityki spójności, były zaledwie dostrzegalne. Jednocześnie należy się spodziewać - czego przejawem było złagodzenie konsekwencji spowolnienia gospodarczego - że dzięki inwestycjom realizowanym w ramach MRPO możliwe będzie wzmocnienie pozytywnych tendencji, takich jak sukcesywny, choć ograniczony wzrost PKB, wzrost wydajności pracy, wzrost zatrudnienia czy niewielki spadek stopy bezrobocia.

Wydaje się, że wiele pozytywnych zmian zaistniałych wskutek interwencji funduszy - szczególnie w postaci lepszego stanu infrastruktury (edukacyjnej, kulturalnej, rekreacyjno-sportowej czy komunalnej), pomimo że nie wpłynie w istotny sposób na wartości wskaźników makroekonomicznych, to przyczyni się wyraźnie do poprawy jakości życia mieszkańców oraz atrakcyjności lokalizacyjnej województwa.

Ponad dwa lata od uruchomienia programu regionalnego możemy z przekonaniem stwierdzić, że jego realizacja efektywnie wspiera cele strategii rozwoju województwa, które wyznaczyliśmy przed pięcioma laty. Obserwując jednak zmiany zachodzące w naszym otoczeniu, ale także wyzwania, przed którymi stoi nasz region w perspektywie najbliższej dekady - podjęliśmy prace nad aktualizacją strategii rozwoju Małopolski.

Nasze aspiracje, potrzeby i oczekiwania, które zostaną zdefiniowane w strategii do 2020 roku, niewątpliwie powinny znaleźć odzwierciedlenie również w nowym programie regionalnym. Mając świadomość, że ważną regułą realizacji polityki spójności po roku 2013 będzie zasada koncentracji, już dziś prowadzimy strategiczną dyskusję o przyszłości Małopolski, której celem jest odpowiedź na pytanie, w jaki sposób obudzić nasze potencjały i wykorzystać szanse w dziedzinach, w których jako region możemy i chcemy zajmować czołowe miejsca.

Myśląc o przyszłości i dziedzinach, które koncentrując obecnie wysoki potencjał rozwojowy, powinny w przyszłości wyznaczać obszar specjalizacji gospodarczej Małopolski - mamy na myśli w szczególności dwa obszary - sektor wiedzy oraz wysokich technologii, a także sektor szeroko rozumianego przemysłu czasu wolnego.

Dysponując unikalnymi w skali kraju zasobami w dziedzinie kapitału intelektualnego i naukowego, a jednocześnie niepowtarzalnym dziedzictwem kulturowym i przyrodniczym, Małopolska wydaje się być regionem predestynowanym do odgrywania roli lidera gospodarczego w tych właśnie dziedzinach.

@RY1@i02/2010/083/i02.2010.083.154.011a.001.jpg@RY2@

Fot. Archiwum

Marek Sowa, członek Zarządu Województwa Małopolskiego

Marek Sowa

członek Zarządu Województwa Małopolskiego

¹Według stanu na 30 czerwca 2009 r. na podstawie bazy danych MRR [w:] "Małopolskie Obserwatorium Polityki Rozwoju. 5 Raport Roczny", Urząd Marszałkowski Województwa Małopolskiego, Kraków 2009.

²Na podstawie: "Ocena postępów Polski w konwergencji z krajami UE oraz wpływ funduszy unijnych na gospodarkę w latach 2004-2007", MRR 2008, oraz "Wpływ realizacji polityki spójności na kształtowanie się głównych wskaźników dokumentów strategicznych NPR 2004-2006 i NSS 2007-2013", MRR 2009.