Powiaty grupowo pozwą państwo

Pod patronatem Związku Powiatów Polskich formuje się właśnie grupa powiatów, które wystąpią z pozwem zbiorowym przeciwko Skarbowi Państwa. Z wielu względów sprawa ta może okazać się precedensowa. Swoimi korzeniami sięga 28 lipca 2003 r., kiedy to minister infrastruktury wydał rozporządzenie w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu ustalając, że za wydanie karty pojazdu przy pierwszej rejestracji pojazdu na terytorium RP organ rejestrujący pobiera opłatę w wysokości 500 zł, zaś za wydanie wtórnika karty pojazdu organ rejestrujący pobiera opłatę w wysokości 75 zł.

Rozporządzenie to okazało się wadliwe z dwóch powodów. Po pierwsze było niezgodne z Konstytucją RP i prawem o ruchu drogowym. Stwierdził to Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 17 stycznia 2006 r. (U. 6/2004, Dz.U. nr 15, poz. 119). Trybunał wskazał, że minister właściwy do spraw transportu naruszył delegację ustawową do wydania rozporządzenia, nakazującą mu uwzględnienie przy ustalaniu wysokości opłaty jedynie wysokości kosztów związanych z drukiem i dystrybucją kart pojazdów. Co więcej - w części przekraczającej koszty usługi - nastąpiło nałożenie nowej daniny publicznej w akcie wykonawczym wbrew konstytucyjnej normie, zastrzegającej tę materię do właściwości ustawy. Dodatkowo od chwili wstąpienia Polski do Unii Europejskiej rozporządzenie to było niezgodne z prawem wspólnotowym - stwierdził to Trybunał Sprawiedliwości Wspólnot Europejskich (piąta izba) w postanowieniu z 20 grudnia 2007 r., zapadłym w związku ze sprawą Piotra Kawali przeciwko Gminie Miasta Jaworzna o zwrot nadpłaty za otrzymaną kartę pojazdu. ETS wskazał bowiem, że opłata nakładana w praktyce w związku z pierwszą rejestracją używanego pojazdu samochodowego przywiezionego z innego państwa członkowskiego, lecz nie nakładana w związku z nabyciem w Polsce używanego pojazdu samochodowego, jeśli jest on tam już zarejestrowany, stanowi naruszenie art. 90 akapit pierwszy Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską (obecnie art. 111 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej). Przepis ten zakazuje nakładania bezpośrednio lub pośrednio na produkty innych państw członkowskich podatków wewnętrznych jakiegokolwiek rodzaju wyższych od tych, które nakłada bezpośrednio lub pośrednio na podobne produkty krajowe.

Ostatecznie zakwestionowane rozporządzenie zostało uchylone. Pozwoliło to na uregulowanie spraw na przyszłość, jednakże w żaden sposób nie odniosło się do kwestii przeszłości. Tymczasem obywatele, którzy uiścili opłatę w wysokości 500 zł, zaczęli domagać się jej zwrotu. W większości sądy zwalniały z odpowiedzialności Skarb Państwa, a zasądzały zwrot 425 złotych (wraz z odsetkami i kosztami sądowymi) od poszczególnych powiatów - tytułem bezpodstawnego wzbogacenia pochodzącego z pobrania opłaty w wysokości ustalonej przez ministra infrastruktury. Skala problemu jest znacząca. W skali całego kraju prowadzi to do kwot liczonych w setkach milionów złotych. Ze względu na istotność uszczerbku powiaty reprezentowane przez Związek Powiatów Polskich prowadziły negocjacje ze Skarbem Państwa dotyczące zrekompensowania uszczerbku w dochodach - tym bardziej że Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu cytowanego już wyroku uznał, że ustawodawca powinien jednak rozważyć rozwiązanie w ramach jednolitego systemu finansów publicznych, problemu znacznej utraty dochodów przez powiaty.

Niestety, apele pozostały bez echa. To zmusiło powiaty do rozważenia wystąpienia na drogę sądową. Cennego narzędzia dostarczyła tutaj ustawa z 17 grudnia 2009 roku o dochodzeniu roszczeń w postępowaniu grupowym. Grupa powiatów (trwa jeszcze zbieranie zgłoszeń chętnych powiatów, jednak już w tej chwili została osiągnięta minimalna liczebność grupy) postanowiła w ramach postępowania grupowego zażądać ustalenia przez właściwy sąd, iż Skarb Państwa ponosi odpowiedzialność odszkodowawczą tytułem szkody doznanej przez powiaty w wyniku funkcjonowania w polskim porządku prawnym rozporządzenia niezgodnego z konstytucją i prawem wspólnotowym.

@RY1@i02/2011/110/i02.2011.110.207.002a.001.jpg@RY2@

Grzegorz P. Kubalski, ekspert Związku Powiatów Polskich

Wej