Można będzie zaciągnąć nieco więcej długów

Do końca roku większość rad gmin, miast, powiatów i sejmików województw będzie chciało uchwalić budżety samorządów na 2014 rok. Projekty zostały złożone do 15 listopada, a teraz czekają jedynie na opinie regionalnych izb obrachunkowych.

W projektach budżetów i wieloletnich prognoz finansowych samorządów musiały pojawić się kwoty zadłużenia policzone według nowego wskaźnika zadłużenia. Część jednostek może jednak nie spełnić tych wymogów, co zgodnie z przepisami ustawy o finansach publicznych oznaczałoby brak możliwości uchwalenia budżetu na kolejny rok.

Sytuację takich samorządów (dziś nie wiadomo, ile ich jest) ratuje nowelizacja ustawy o finansach publicznych, którą ostatnio przyjął Senat, a wcześniej Sejm. Teraz trafi ona do podpisu prezydenta.

Jeśli wejdzie szybko w życie, władze jednostek będą mogły wnieść poprawki do budżetu. Co więcej, nowelizacja zakłada, że gmina czy miasto, które nie będą w stanie spełnić wymogów nowego wskaźnika, mimo to będą mogły uchwalić budżety na 2014 rok. To niewątpliwie dobra zmiana dla jednostek, zwłaszcza że w przyszłym roku odbędą się wybory samorządowe.

Gdyby zmian nie udało się jednak uchwalić do końca roku, to w gminach bez budżetu należałoby powołać zarządy komisaryczne.

Porównanie obecnych i przyszłych regulacji

Tak jest

● Budżet jednostki samorządu terytorialnego trzeba uchwalić do końca roku, ale nie później niż do 31 stycznia roku budżetowego.

● Zgodnie z art. 240 ust. 1 ustawy do czasu podjęcia uchwały budżetowej, jednak nie później niż do 31 stycznia roku budżetowego, podstawą gospodarki finansowej jest projekt uchwały budżetowej.

● Zgodnie z art. 242 ust. 1 rada gminy, miasta, powiatu lub sejmik województwa (organy stanowiącej jednostek samorządu terytorialnego) nie może uchwalić budżetu, w którym planowane wydatki bieżące są wyższe niż planowane dochody bieżące powiększone o nadwyżkę budżetową z lat ubiegłych i wolne środki.

● Artykuł 243 ust. 1 ustawy przewiduje, że organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego nie może uchwalić budżetu, którego realizacja spowoduje, że w roku budżetowym oraz w każdym roku następującym po roku budżetowym relacja łącznej kwoty przypadających w danym roku budżetowym:

1) spłat rat kredytów i pożyczek, wraz z odsetkami,

2) wykupów papierów wartościowych emitowanych na cele m.in. pokrycia deficytu wraz z odsetkami i dyskontem od tych papierów,

3) potencjalnych spłat kwot wynikających z udzielonych poręczeń oraz gwarancji, do planowanych dochodów ogółem budżetu przekroczy średnią arytmetyczną z obliczonych dla ostatnich trzech lat relacji jej dochodów bieżących powiększonych o dochody ze sprzedaży majątku oraz pomniejszonych o wydatki bieżące, do dochodów ogółem budżetu, obliczoną według wzoru określonego w tym przepisie.

Tak będzie

W ustawie pojawią się nowe przepisy - przede wszystkim art. 240a. Zgodnie z nim:

● W przypadku, gdy nie będzie możliwości uchwalenia wieloletniej prognozy finansowej lub budżetu jednostki samorządu terytorialnego zgodnie z zasadami określonymi w art. 242-244 oraz gdy zagrożona będzie realizacja zadań publicznych przez jednostkę samorządu terytorialnego, kolegium regionalnej izby obrachunkowej (RIO) wezwie jednostkę do opracowania i uchwalenia programu postępowania naprawczego oraz przedłożenia tego programu w celu wydania opinii do RIO, w terminie 45 dni od dnia otrzymania wezwania.

● Organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego uchwali program postępowania naprawczego na okres nieprzekraczający trzech kolejnych lat budżetowych.

Program postępowania naprawczego musi zawierać:

1) analizę stanu finansów jednostki samorządu terytorialnego, w tym określenie przyczyn zagrożenia realizacji zadań publicznych,

2) plan przedsięwzięć naprawczych, wraz z harmonogramem ich wprowadzania,

3) przewidywane efekty finansowe poszczególnych przedsięwzięć naprawczych, wraz z określeniem sposobu ich obliczania.

● Organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego może uchwalić wieloletnią prognozę finansową oraz budżet jednostki, które nie spełniają wymogów nowego wskaźnika zadłużenia (relacji określonej w art. 242-244) w okresie realizacji programu naprawczego, który uzyskał pozytywną opinię RIO, przy czym niezachowanie relacji może dotyczyć jedynie spłat zobowiązań istniejących na dzień uchwalenia programu postępowania naprawczego.

● W okresie realizacji postępowania naprawczego jednostka samorządu terytorialnego:

1) nie może podejmować nowych inwestycji finansowanych kredytem, pożyczką lub emisją papierów wartościowych,

2) nie może udzielać pomocy finansowej innym jednostkom samorządu terytorialnego,

3) nie może udzielać poręczeń, gwarancji i pożyczek,

4) nie może ponosić wydatków na promocję jednostki,

5) nie może tworzyć funduszu sołeckiego,

6) ogranicza realizację zadań innych niż obligatoryjne, finansowanych ze środków własnych.

● Począwszy od miesiąca następującego po miesiącu, w którym został przyjęty program postępowania naprawczego, do dnia zakończenia postępowania naprawczego, wysokość wydatków:

1) na diety radnych,

2) na wynagrodzenie zarządu jednostki samorządu terytorialnego, - nie może przekroczyć wysokości wydatków z tego tytułu z roku poprzedzającego rok, w którym została podjęta uchwała w sprawie programu postępowania naprawczego.

● Program postępowania naprawczego może zawierać inne ograniczenia niż powyższe.

● Jeśli jednostka nie opracuje programu naprawczego lub nie uzyska pozytywnej opinii RIO o tym programie, to budżet jednostki ustala RIO. Budżet taki może być ustalony bez zachowania wymogów wskaźnika zadłużenia (relacji określonej w art. 242-244).

Nowelizacja zakłada również złagodzenie wymogów nowego wskaźnika zadłużenia. Chodzi o zmiany w art. 243 ust. 3. W przepisie tym dodano też ust. 3a oraz zmieniono ust. 4. Przepisy te przewidują większe możliwości zaciągania nowych długów na wkład własny do zadań dofinansowanych ze środków Unii Europejskiej.

Łukasz Zalewski

 lukasz.zalewski@infor.pl