Prawo samorządowe do generalnego przeglądu

Lokalni włodarze wnioskują do Rady Ministrów o powołanie komisji kodyfikacyjnej do spraw prawa samorządowego.

- W ostatnim czasie pojawia się coraz więcej wyraźnych sygnałów, że systemowy przegląd tych przepisów jest pilnie potrzebny - alarmują samorządowcy.

Potwierdzają się tym samym doniesienia DGP z początku października. Pisaliśmy wówczas, że przedstawiciele władz lokalnych coraz poważniej myślą o koncepcji powołania takiej komisji. Z inicjatywą wyszli członkowie Związku Miast Polskich i Śląskiego Związku Gmin i Powiatów.

- W przepisach nastąpiło tyle zmian, że konieczny jest przegląd wspomnianego ustawodawstwa - mówił DGP Andrzej Porawski, dyrektor biura ZMP.

We wniosku przygotowanym podczas XI Kongresu Miast Polskich samorządowcy wyliczają, że od momentu uchwalenia (marzec 1990 roku) ustawa o samorządzie gminnym była nowelizowana aż 57 razy. Wielokrotnie zmieniano też ustawy o funkcjonowaniu powiatów i województw. Zdaniem samorządów większość z tych modyfikacji miało doraźny charakter.

W dodatku znaczna część zmian zdążyła się już zdezaktualizować. Ustawa o dochodach j.s.t. z 2003 roku dawno straciła aktualność, co znalazło wyraz w silnym spadku dochodów samorządowych od 2008 r. (po zmianach w podatku PIT).

Władze lokalne wskazują też na narastające problemy w funkcjonowaniu jednostek. Nie akceptują coraz częściej praktykowanego przez rząd ręcznego sterowania zadaniami własnymi regionów. Jest ono realizowane poprzez finansowanie coraz większej liczby zadań samorządów na podstawie dotacji celowych. A te muszą być wydane na z góry określony cel i w narzucony jednostkom sposób. W okresie 1999-2011 udział dotacji celowych w strukturze dochodów samorządów wzrósł z 11 do 24 proc. Zdaniem lokalnych włodarzy ta tendencja jeszcze się nasili. To oznacza, że będą oni mieli coraz mniejszy wpływ na to, gdzie i jak inwestować pieniądze.

Z rozmów, jakie przeprowadziliśmy z samorządowcami na początku października, wynika, że komisja kodyfikacyjna powinna zająć się m.in. kwestią zadań własnych i zleconych przez rząd, narastającymi problemami systemu wyrównawczego (janosikowe), trybem odwoływania przed upływem kadencji czy wynagrodzeniami wójtów, burmistrzów i prezydentów.

Komisja powinna przedłożyć wyniki I etapu prac, tj. ocenę aktualnego stanu prawa samorządowego oraz rekomendacje do dalszych prac, w terminie do 8 marca 2015 roku.

Tomasz Żółciak

 tomasz.zolciak@infor.pl