Fundusze sołeckie szybko zyskują na popularności

Do 31 marca każdego roku gminy mają prawo wyodrębnić w swoich budżetach środki, które zostaną przeznaczone na inwestycje poprawiające komfort życia mieszkańców. Fundusze sołeckie są więc skromniejszą wersją budżetów obywatelskich, popularnych w dużych miastach.

Jak wynika z danych Ministerstwa Administracji i Cyfryzacji, na wyodrębnianie funduszy sołeckich decyduje się coraz więcej gmin. W tym roku uchwały w tej sprawie podjęły 1224 samorządy. Tymczasem jeszcze w 2010 r. zrobiło to niecałe tysiąc gmin. Zwiększa się także globalna pula środków, jakie gminy przeznaczają na fundusze - z niemal 170 mln zł w 2010 r. do 233 mln zł w ubiegłym roku. W sumie w okresie 2010-2012 z funduszy sołeckich zrealizowano przedsięwzięcia na kwotę ponad 600 mln zł. W tym roku można się spodziewać, że dojdą kolejne projekty, których wartość przekroczy 200 mln zł.

Dlaczego gminy chcą oddawać część budżetowych pieniędzy do dyspozycji mieszkańców? Powody są co najmniej dwa. Po pierwsze, jest to korzystne z wizerunkowego punktu widzenia. W ten sposób radni mogą zaskarbić sobie przychylność wyborców, co będzie szczególnie istotne w przyszłym roku, gdy dobiegnie końca obecna kadencja władz samorządowych.

Po drugie, zwiększają się zachęty finansowe do tworzenia funduszy sołeckich. Rozporządzenie ministra finansów z 25 stycznia 2010 r. (Dz.U. nr 21, poz. 106)zakłada, że gmina przeznaczająca część swoich środków na fundusz sołecki może uzyskać zwrot nawet do 30 proc. wydanych pieniędzy. Ale na horyzoncie jest rządowy projekt nowelizacji ustawy o funduszu sołeckim z 2009 r. (Dz.U. nr 52, poz. 420). Zakłada on m.in. zwiększenie kwot zwrotu z budżetu państwa za wykonane przedsięwzięcia - 30, 40 i 50 proc. (obecnie jest to 10, 20 i 30 proc.).

Zmiany mają wejść w życie już w styczniu 2014 r. - Obecnie trwają uzgodnienia międzyresortowe i konsultacje społeczne - mówi Artur Koziołek, rzecznik MAiC. Zastrzega jednak, że precyzyjne wskazanie terminu zakończenia prac legislacyjnych na razie jest trudne do określenia. Ale najwyraźniej dla samorządów już sama wola polityczna rządu w tej sprawie jest wystarczająca, by coraz chętniej angażować się w temat funduszy sołeckich.

Czasem jednak na szczeblu lokalnym dochodzi do ostrych spięć na linii obywatele - władza w kwestii sposobu wydatkowania pieniędzy z funduszu. Do redakcji DGP zgłosił się pan Marian Krzyżanowski, który podejrzewa gminę Kałuszyn (woj. mazowieckie) o nepotyzm. Twierdzi, że pieniądze z funduszu zostały wydane po znajomości. Jego zdaniem córka pani sołtys, będącej jednocześnie przewodniczącą rady miasta, za otrzymane z gminy fundusze sołeckie dokonała przebudowy budynku remizy OSP, dostosowując go do potrzeb prowadzonej w budynku działalności gospodarczej. Sprawę zgłosił do prokuratury.

Z panią sołtys nie udało nam się skontaktować. O wyjaśnienia poprosiliśmy burmistrza Kałuszyna Mariana Soszyńskiego.

- Tam nie było żadnej działalności gospodarczej, przynajmniej nic mi o tym nie wiadomo. W budynku odbywały się zajęcia dla osób, które chciały ćwiczyć fitness. Potem atmosfera się zagęściła i córka pani sołtys zrezygnowała z prowadzenia zajęć. W efekcie świetlica stoi pusta - mówi burmistrz.

Zaznacza, że w momencie przekazywania pieniędzy na remont nie było żadnego konfliktu interesów, zaś zajęcia były potem prowadzone przez różne osoby, w zależności od okoliczności.

W ubiegłym roku wydawanie pieniędzy w ramach funduszy sołeckich prześwietliła Najwyższa Izba Kontroli. Choć oceny w większości przypadków były pozytywne, to jednak pojawiły się zastrzeżenia. Dotyczyły m.in. błędnego obliczania wysokości funduszu (co skutkowało przyznaniem sołectwom środków w nieprawidłowej wysokości i pobraniem z budżetu państwa zawyżonej dotacji celowej), finansowania ze środków funduszu przedsięwzięć niezgłoszonych we wnioskach sołectw czy nawet ingerowania w treść zapisów wniosków o fundusz sołecki oraz jego wysokość przez wójtów i sołtysów.

@RY1@i02/2013/201/i02.2013.201.183000100.802.jpg@RY2@

Fundusz sołecki

Tomasz Żółciak

tomasz.zolciak@infor.pl