Wydatki na promocję ponownie w ocenie NIK

Wydatki publiczne zgodnie z art. 39 ustawy z 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 885 ze zm.) klasyfikuje się według działów i rozdziałów - określających rodzaj działalności - oraz paragrafów - określających rodzaj wydatku, w sposób ustalony w rozporządzeniu w sprawie szczegółowej klasyfikacji dochodów i wydatków.

Wydatki na promocję powinny być zatem klasyfikowane w rozdziale 75075 Promocja jednostek samorządu terytorialnego. Jednak okazuje się, że nadal dla niektórych jednostek nie jest to tak oczywiste. Wskazywaliśmy już na ten problem w numerze 37 z tego roku. Wtedy dostępne były wnioski po kontrolach NIK z lat ubiegłych. Zgodnie z nimi w blisko połowie weryfikowanych jednostek samorządu terytorialnego wydatki promocyjne były źle klasyfikowane. Z kolei w rozdziale 75075 wykazywano te niezwiązane z promocją.

Niestety po zapoznaniu się z najnowszym raportem NIK "Działania promocyjne wybranych miast na prawach powiatu", można stwierdzić, że nadal są problemy z klasyfikacją.

14 miast skontrolowanych przez NIK przeznaczyło łącznie na promocję w latach 2011-2013 ok. 370 mln zł. Ze środków tych finansowano najczęściej medialne kampanie reklamowe, wydarzenia kulturalne, kampanie biznesowe, wydawnictwa drukowane oraz imprezy sportowe i okolicznościowe. Kwoty te jednak nie odzwierciedlają rzeczywistych wydatków na promocję. Gminy bowiem często klasyfikowały środki wydane na działania promocyjne jako wydatki na kulturę, turystykę lub sport.

W połowie skontrolowanych miast zidentyfikowano projekty, które zawierały elementy promocji, a równocześnie poniesione na nie wydatki klasyfikowane były w całości w działach i rozdziałach innych niż dział 750, rozdział 75075. Przykładowo w rozdziałach Pozostała działalność (paragraf 430 - Zakup usług pozostałych) innych działów niż 750 - Administracja publiczna, takich jak: 630 - Turystyka, 921 - Kultura i ochrona dziedzictwa narodowego, czy 926 - Kultura fizyczna.

Powodem tego był brak możliwości wyodrębnienia z tych projektów elementów promocji, które można wycenić, a wydatek w tej części prawidłowo sklasyfikować w rozdziale 75075. Wskutek tego sprawozdania budżetowe (RB-28S) sporządzane przez te JST nie odzwierciedlały rzeczywistej kwoty wydatków poniesionych na promocję, a jedynie szacunkowe. Wyniki kontroli wykazały także przypadki klasyfikowania w dziale 750, rozdziale 75075 wydatków niemających związku z promocją miasta, np. publikację prasowych kondolencji czy ogłoszeń o sprzedaży nieruchomości. [w ramce przykłady 1 i 2]

Jak wskazuje NIK, wynika to z niejednoznaczności przepisów dotyczących klasyfikowania wydatków, a w szczególności braku prawnego zdefiniowania pojęcia "promocji". Może to prowadzić do dużej uznaniowości służb księgowych i w konsekwencji do niemożności ustalenia rzeczywistych wydatków publicznych przeznaczonych na ten cel. Rozporządzenie w sprawie szczegółowej klasyfikacji dochodów i wydatków w każdym dziale przewiduje rozdział Pozostała działalność oraz paragraf 430 - Zakup usług pozostałych, który - zgodnie z objaśnieniem - obejmuje wydatki m.in. na zakup usług reklamowych, usług dotyczących ogłoszeń, obwieszczeń i rozprowadzania pism. [ w ramce przykłady 3 i 4]

PRZYKŁADY Z RAPORTU

1. Kondolencje

Do rozdziału 75075 zakwalifikowano wydatki, które dotyczyły zamieszczenia kondolencji w prasie. W wyjaśnieniu podano, że zajmujące się tym biuro prasowe nie posiada wydzielonego budżetu na swoją działalność, a obsługę finansową biura prowadzi referat marketingu. Ponadto tłumaczono, że ogłoszenia prasowe, w tym kondolencje, traktowane są jako koszty reprezentacji, czyli merytorycznie są bardzo bliskie wydatkom na reklamę i promocję.

2. Zawyżona wysokość

Wydatki poniesione w związku z realizacją sześciu umów, których przedmiotem było świadczenie przez dwa kluby sportowe usług promujących miasto (zadanie ujęto w budżecie jako "promowanie miasta przez sportowców i zespoły sportowe"), zostały ujęte w dziale 926 Kultura fizyczna rozdziale 92695 Pozostała działalność. W ocenie NIK był to błąd systematyczny, powtarzany w każdym roku objętym kontrolą. Ponadto dokonano w latach 2011 i 2012 ujęcia w księgach w rozdziale 75075 wydatków dotyczących informowania w środkach masowego przekazu o posiadanych przez urząd nieruchomościach przeznaczonych do sprzedaży. W efekcie zawyżono wysokość wydatków na promocję wykazanych w sprawozdaniach budżetowych RB-28S.

3. Przetarg

W dwóch przypadkach na 144 objęte badaniem wydatki zostały poniesione na zorganizowanie i przeprowadzenie przez podmiot zewnętrzny w imieniu miasta przetargów na zbycie nieruchomości gruntowych. Wydatki te zrealizowano ze środków budżetowych w ramach działu 750 rozdziału 75075 par. 430. Według złożonych wyjaśnień przetarg ten stanowił element promocji gospodarczej miasta, bowiem wręczenie nabywcy zezwolenia na prowadzenie działalności gospodarczej w strefie nastąpiło podczas konferencji prasowej z udziałem orezydenta miasta, na której inwestor prezentował swoje zamierzenia, rekomendował inwestycje w strefie, zachęcając do inwestowania w mieście.

4. Inne działy

Wydatki na promocję w badanym okresie finansowano z innych działów niż 750, np.: 630 Turystyka, 801 Oświata i wychowanie, dz. 851 Ochrona zdrowia, 900 Gospodarka komunalna i ochrona środowiska. Powyższe praktyki wyjaśniano tym, że wydatki te były klasyfikowane zgodnie z głównym celem realizacji danych zadań merytorycznych i służyły przede wszystkim promocji tych zadań.

Magdalena Sobczak

 magdalena.sobczak@infor.pl

Podstawa prawna

Rozporządzenie ministra finansów z 2 marca 2010 r. w sprawie szczegółowej klasyfikacji dochodów, wydatków, przychodów i rozchodów oraz środków pochodzących ze źródeł zagranicznych (t.j. Dz.U. z 2014 r. poz. 1053).