Bitwa o janosikowe u progu zmian

Jak wynika z ustaleń DGP, 11 samorządów - głównie z Mazowsza - zrzeszonych w Koalicji Powiatów jeszcze w czerwcu chce zakończyć prace nad wnioskiem do TK. Chcą, by stwierdził niekonstytucyjność przepisów nakazujących bogatszym samorządom powiatowym dotowanie pozostałych. Inicjatywa to pokłosie wyroku TK z 4 marca 2014 r. (sygn. akt K 13/11) w sprawie janosikowego na szczeblu województw. Złożenie skargi zadeklarowały powiaty: legionowski, warszawski zachodni, piaseczyński, otwocki, pruszkowski, wołomiński, grodziski, bełchatowski, poznański, polkowicki i mikołowski.

Ta zapowiedź zbiega się z końcowymi analizami prowadzonymi w sprawie janosikowego w Ministerstwie Finansów. - Myślę, że w bardzo bliskim czasie przedstawimy propozycje - poinformowała samorządowców wiceminister Hanna Majszczyk podczas środowego posiedzenia Komisji Wspólnej Rządu i Samorządu Terytorialnego.

Z rezerwy drogowej?

Resort jednak milczy w sprawie szczegółów. Oficjalnie wiadomo tylko, że MF zamierza wprowadzić modyfikacje systemu wpłat do budżetu państwa oraz podziału subwencji regionalnej uwzględniające wskazania TK.

Jak dodaje Marek Wójcik ze Związku Powiatów Polskich, dochodzą do niego sygnały, że ministerstwo rozważa przesunięcie do systemu janosikowego ok. 200 mln zł z rezerwy drogowej (liczącej w sumie ok. 330 mln zł) jako wkład finansowy budżetu państwa, rekompensujący ewentualne braki dla samorządów otrzymujących janosikowe.

Dla lokalnych działaczy to wciąż za mało w stosunku do ich potrzeb. - I tak zresztą nie ma zgody ze strony samorządów, by ruszać tę rezerwę - zaznacza Marek Wójcik.

Nie tylko województwa

I choć marcowy wyrok TK dotyczył jedynie szczebla wojewódzkiego, to jak dowiadujemy się w MF, zakres zmian będzie dużo szerszy.

- Zmiany mechanizmu wpłat do budżetu państwa, nad którymi pracuje Ministerstwo Finansów, obejmują nie tylko województwa, lecz również powiaty i gminy. Przewiduje się, że przygotowywana zmiana ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego wejdzie w życie w 2015 r. - deklaruje resort finansów.

Powiaty są jednak nieugięte i zapowiadają złożenie wniosku do TK. - Wolimy się zabezpieczyć. Nie wiemy dziś, jaka będzie ta korekta i czy będzie zgodna z wyrokiem trybunału. Nie wiemy też, jak odniesie się do tego Sejm - wyjaśnia Jan Grabiec, starosta legionowski i lider Koalicji Powiatów.

- Spodziewamy się, że MF zaproponuje jakieś progi procentowe, powyżej których janosikowe nie może być pobierane. Tymczasem, zgodnie z uzasadnieniem wyroku trybunału, powinien być zmieniony wzór naliczania i późniejszej dystrybucji janosikowego - podkreśla dr Aleksander Nelicki, ekspert ds. samorządów z Koalicji Powiatów. - Państwo polskie nie ma wiedzy o tym, jakie są potrzeby wydatkowe poszczególnych jednostek samorządu terytorialnego. W dodatku w takim terminie, w jakim zmiany chce przeprowadzić MF, nie da się tego zrobić - uważa.

Ekspert wskazuje, że patologie w systemie janosikowego występują nie tylko na poziomie wojewódzkim, ale także powiatowym. Przykładowo Warszawa płaci wysokie janosikowe i gminne (219 mln zł), i powiatowe (500 mln zł), więc z wszystkich samorządów musi oddać najwięcej.

- Na poziomie powiatów ziemskich te kwoty już nie robią takiego wrażenia, ale pamiętajmy, że mają one dużo mniejsze budżety sięgające na ogół nie więcej niż 100 mln zł. Jak z tego trzeba oddać np. 20 czy 30 mln zł, to robi się nieciekawie - mówi Aleksander Nelicki.

Podaje także przykłady powiatów, które znalazły się w janosikowych tarapatach. I tak polkowicki dwa lata temu odnotował zwiększone dochody z CIT, po tym jak spółka KGHM zapłaciła wyjątkowo duży podatek. - Teraz trzeba za to zapłacić 20,9 mln zł w postaci janosikowego, co stanowi ponad trzy czwarte zaplanowanych dochodów podatkowych i 28,1 proc. ogółu zaplanowanych dochodów - wskazuje dr Nelicki. Z kolei powiat piaseczyński w latach 2004-2012 wpłacił ponad 246 mln zł janosikowego, co stanowiło 19,27 proc. wszystkich jego dochodów w tym okresie.

@RY1@i02/2014/104/i02.2014.104.18300050c.101.gif@RY2@

Co podważył Trybunał Konstytucyjny w systemie janosikowego

Tomasz Żółciak

 tomasz.zolciak@infor.pl