Umieszczenie w spisie gwarantuje udział w głosowaniu

Ważnym zadaniem samorządu związanym z organizacją wyborów jest przygotowanie spisu wyborców. Prawidłowe jego sporządzenie rzutuje w dużej mierze na sprawny i w opinii wyborców wiarygodny przebieg głosowania. Praktyka wskazuje, że w spisach często występują nieprawidłowości, związane zwłaszcza z dopisywaniem wyborców przebywających czasowo na obszarze gminy, a także sporządzaniem spisu w obwodach odrębnych, w szczególności w zakładach opieki zdrowotnej i domach pomocy społecznej (pismo PKW z 17 sierpnia 2011 r. do przewodniczących Rad Gmin i Rad Miejskich oraz wójtów, burmistrzów i prezydentów miast w sprawie obowiązków związanych z organizacją wyborów, znak: ZPOW-503-69/11).

Przed każdym wyborami

Umieszczenie danych wyborcy w tym dokumencie jest warunkiem skorzystania przez niego z prawa do oddania głosu. Umożliwia mu także np. złożenie protestu (por. postanowienie Sądu Najwyzszego z 6 listopada 2001 r., sygn. akt III SW 28/01, OSNAPiUS 2002/3/60). Spis wyborców sporządza się przed każdymi wyborami, czyli w okresie bezpośrednio poprzedzającym datę wyborów.

Wyborca zameldowany na pobyt stały na obszarze gminy, który nie złożył wniosku o wpisanie do stałego rejestru wyborców w innym miejscu, oraz wyborca wpisany do rejestru wyborców na własny wniosek zostanie wpisany z urzędu do spisu wyborców sporządzanego dla obwodu głosowania właściwego dla jego miejsca zamieszkania.

Zgodnie z komunikatem PKW z 24 lutego 2014 r. (M.P. z 2014 r. poz. 170) w rejestrach wyborców, według stanu na 31 grudnia 2013 r., ujętych zostało na terenie całego kraju 30 568 786 osób.

Treść dokumentu

Szczegółowy sposób sporządzania tego dokumentu określa rozporządzenie ministra spraw wewnętrznych i administracji z 27 lipca 2011 r. w sprawie spisu wyborców (Dz.U. nr 158, poz. 942). Zgodnie z tą regulacją do spisu wyborców są wpisywane osoby, którym przysługuje prawo wybierania. Wyborca może być wpisany tylko do jednego spisu wyborców, który w zależności od zarządzonych wyborów składa się z części A lub części A i części B.

Część A spisu wyborców obejmuje obywateli polskich i w tej części spisu wymienia się:

●nazwisko i imię (imiona)

●imię ojca

●datę urodzenia

●numer ewidencyjny PESEL

●adres zamieszkania wyborcy.

Część B obejmuje obywateli UE niebędących obywatelami polskimi, uprawnionych do korzystania z praw wyborczych w wyborach, które zostały zarządzone w Polsce. W tej części spisu wyborców wymienia się:

●nazwisko i imię (imiona)

●imię ojca

●datę urodzenia

●obywatelstwo państwa członkowskiego UE

●numer paszportu lub innego dokumentu stwierdzającego tożsamość

●adres zamieszkania wyborcy.

W wyborach do Parlamentu Europejskiego spis składa się z części A i B. Spis wyborców jest sporządzany i aktualizowany przez gminę na podstawie rejestru wyborców. Nie dotyczy to wyborców przebywających na polskich statkach morskich znajdujących się w podróży w dniu wyborów i wpisanych do spisu wyborców sporządzanego przez kapitana statku, a także wyborców przebywających za granicą i mających ważne polskie paszporty wpisywanych do spisu wyborców sporządzanego przez właściwego terytorialnie konsula.

Spis wyborców sporządza się w dwóch egzemplarzach, oddzielnie dla każdego obwodu głosowania, według miejsca zamieszkania wyborców, najpóźniej w 21. dniu przed dniem wyborów, a jeden egzemplarz przekazuje się w przeddzień wyborów przewodniczącemu właściwej obwodowej komisji wyborczej. Wyborca niepełnosprawny, na jego pisemny wniosek wniesiony do urzędu gminy najpóźniej w 14. dniu przed dniem wyborów (tj. 11 maja 2014 r.), jest dopisywany do spisu wyborców w wybranym przez siebie obwodzie głosowania spośród obwodów głosowania, w których znajdują się lokale dostosowane do potrzeb wyborców niepełnosprawnych, na obszarze gminy właściwej ze względu na miejsce jego stałego zamieszkania.

Czasowe przebywanie

Wyborca przebywający czasowo na obszarze gminy w okresie obejmującym dzień wyborów oraz wyborca nigdzie niezamieszkały, przebywający na obszarze gminy, może złożyć pisemny wniosek o dopisanie go do spisu wyborców. Wniosek taki winien być złożony w urzędzie gminy najpóźniej w 5. dniu przed dniem wyborów, czyli najpóźniej 20 maja 2014 r. W tej sprawie wójt (burmistrz, prezydent miasta) orzeka w formie decyzji [wzór 4].

Członkowie formacji mundurowych

Wojskowi pełniący zasadniczą lub okresową służbę, jak również kandydaci na żołnierzy zawodowych, mogą być dopisani do wybranego przez siebie spisu wyborców prowadzonego dla miejscowości, w której ją odbywają. Podobne uprawnienia przysługują również osobom przechodzącym ćwiczenia i przeszkolenie wojskowe. Wybierać eurodeputowanych poza miejscem zamieszkania będą mogli również ratownicy. Niezbędne jest jednak, aby odbywali oni zasadniczą służbę w obronie cywilnej poza domem.

Uprawnienie to przysługuje również osobom wykonującym obowiązki w systemie skoszarowanym. Chodzi więc o funkcjonariuszy Biura Ochrony Rządu, Straży Granicznej, Państwowej Straży Pożarnej oraz Służby Więziennej.

Głosowanie poza miejscem zamieszkania nie będzie jednak możliwe automatycznie. Aby zrealizować to uprawnienie, zainteresowani funkcjonariusze muszą złożyć specjalny wniosek. Ten zgodnie z kodeksem wyborczym składa się między 21. a 14. dniem przed dniem wyborów. W praktyce oznacza to, że na jego złożenie jest czas od 4 maja do 11 maja 2014 r. Sam wniosek musi zawierać nazwisko i imię (imiona), imię ojca, datę urodzenia. Powinien się w nim znaleźć numer ewidencyjny PESEL i adres zamieszkania wyborcy.

Kodeks wyborczy nakłada na dowódców jednostek wojskowych bądź policyjnych, komendantów oddziałów obrony cywilnej oraz przełożonych funkcjonariuszy Biura Ochrony Rządu, Straży Granicznej, Państwowej Straży Pożarnej oraz Służby Więziennej obowiązek zapewnienia swoim podkomendnym możliwości wykonania wskazanych powyżej uprawnień.

W odrębnych obwodach

Spis wyborców dla obwodu utworzonego w szpitalach, zakładach pomocy społecznej, zakładach karnych i aresztach śledczych oraz akademikach sporządza się w kolejności alfabetycznej nazwisk wyborców, na podstawie wykazu osób, które będą przebywać w takim obiekcie. Wykaz ten sporządza kierownik danej jednostki organizacyjnej, w której utworzono obwód głosowania, i przekazuje właściwemu miejscowo ze względu na siedzibę jednostki urzędowi gminy nie później niż w 5. dniu przed dniem wyborów, czyli 20 maja 2014 r.

W przypadku konieczności dopisania do spisu wyborców osób przybyłych do danej jednostki organizacyjnej po sporządzeniu wykazu, ale nie później niż na dwa dni przed dniem wyborów, kierujący tą jednostką niezwłocznie przekazuje właściwemu urzędowi gminy dodatkowy wykaz tych wyborców. Spis wyborców w jednostkach organizacyjnych sporządza się najpóźniej w 3. dniu przed dniem wyborów, czyli 22 maja 2014 r.

Zaświadczenie o prawie do głosowania

Wyborcy wpisani do spisu wyborców w wyżej wymienionych jednostkach zostaną z urzędu skreśleni ze spisu w miejscu stałego zamieszkania. Osoby, które przybędą do tych jednostek w dniu wyborów, będą mogły głosować w obwodach utworzonych dla nich tylko na podstawie zaświadczeń o prawie do głosowania.

Wyborca, który zamierza zmienić miejsce pobytu przed dniem wyborów, może otrzymać zaświadczenie o prawie do głosowania. Wniosek o wydanie zaświadczenia o prawie do głosowania składa się w urzędzie gminy, w której wyborca będzie ujęty w spisie wyborców, najpóźniej w 2. dniu przed dniem wyborów, tj. do 23 maja 2014 r. Może on zostać złożony pisemnie, telefaksem lub w formie elektronicznej.

Do odbioru zaświadczenia wyborca może upoważnić inną osobę. Wówczas musi sporządzić wniosek o wydanie zaświadczenia i upoważnienie (może to być jeden dokument), w którym wskazuje swoje imię (imiona) i nazwisko oraz numer PESEL oraz dane osoby upoważnionej do odebrania zaświadczenia. Wyborca, któremu wydano zaświadczenie o prawie do głosowania, zostanie z urzędu skreślony ze spisu wyborców w miejscu stałego zamieszkania.

Udostępnienie do wglądu

Spis wyborców jest udostępniany między 21. a 8. dniem przed dniem wyborów, tj. od 5 do 18 maja 2014 r. Każdy z wyborców może sprawdzić, czy został uwzględniony w spisie wyborców w urzędzie, w którym spis został sporządzony. Wójt powiadamia wyborców w sposób zwyczajowo przyjęty o sporządzeniu spisu wyborców oraz o miejscu i czasie jego udostępniania [wzór 5].

Udostępnienie spisu wyborców następuje na pisemny wniosek złożony na formularzu przewidzianym w rozporządzeniu ministra spraw wewnętrznych i administracji z 27 lipca 2011 r. w sprawie spisu wyborców. Na żądanie wnioskodawcy informacja jest udzielona pisemnie.

Aktualizacja spisu

Potrzebna jest systematyczna i staranna aktualizacja rejestru i spisu wyborców prowadzonego w gminie. Należy bowiem pamiętać, że różnego rodzaju nieprawidłowości w nich mogą być podstawą protestów wyborczych. Zasady aktualizacji danych w spisie określa rozporządzenie ministra spraw wewnętrznych i administracji z 27 lipca 2011 r. w sprawie spisu wyborców.

Spis jest aktualizowany odpowiednio w częściach A i B do dnia przekazania go przewodniczącym właściwych obwodowych komisji wyborczych, przez wpisanie wyborcy na dodatkowym formularzu spisu wyborców lub skreślenie ze spisu wyborców - odpowiednio do okoliczności. O wpisaniu osób do spisu w części A na wniosek wyborcy zawiadamia się urząd gminy właściwy ze względu na miejsce stałego zamieszkania tych osób lub miejsce ostatniego ich zameldowania na pobyt stały. W razie wpisania wyborcy w części B należy powiadomić urząd, w którym osoby te zostały wpisane do rejestru wyborców na terytorium Polski.

WAŻNE

O dopisaniu lub wpisaniu do spisu wyborców gmina musi niezwłocznie zawiadomić urząd gminy właściwy ze względu na miejsce stałego ostatniego zameldowania wyborców na pobyt stały

Wzór 4

Dąbrowa, 3 kwietnia 2014 r.

Znak: SO.5011.389.2014

Na podstawie art. 18 par. 4 i art. 28 par. 1 ustawy z 5 stycznia 2011 r. - Kodeks wyborczy (Dz.U. nr 21, poz. 112 ze zm.) oraz art. 104 i art. 107 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 267), po rozpatrzeniu wniosku pani Elżbiety Kosińskiej.

dopisuje panią Elżbietę Kosińską, córkę Jana, urodzoną 14 września 1968 r., PESEL 69091400417, zamieszkałą w Mierzęcicach 23-340, ul. Polna 4 do spisu wyborców sporządzonego dla potrzeb wyborów do Parlamentu Europejskiego, zarządzonych na 25 maja 2014 r. w obwodzie głosowania nr 3 w Dąbrowie.

Pani Elżbieta Kosińska, stale zamieszkała poza terenem Gminy Dąbrowa, złożyła wniosek o wpisanie jej do spisu wyborców sporządzonego dla potrzeb wyborów do Parlamentu Europejskiego, zarządzonych na 25 maja 2014 r., wskazując w uzasadnieniu, że w dniu wyborów będzie przebywała czasowo na terenie Gminy Dąbrowa.

W myśl art. 28 par. 1 ustawy z 5 stycznia 2011 r. - Kodeks wyborczy (Dz.U. nr 21, poz. 112 ze zm.) wyborca przebywający czasowo na obszarze gminy w okresie obejmującym dzień wyborów jest dopisywany do spisu wyborców, na jego pisemny wniosek wniesiony do urzędu gminy najpóźniej w 5. dniu przed dniem wyborów.

Wniosek wyborcy spełnia wymogi określone przepisami. Dla wskazanego przez wnioskodawczynię miejsca pobytu czasowego na ternie Gminy Dąbrowa właściwy jest obwód głosowania nr 3.

Wobec powyższego należało orzec jak w sentencji decyzji.

Decyzja jest ostateczna. Od niniejszej decyzji nie przysługuje odwołanie ani skarga.

z up. inspektor Ewa Miksińska

(imię, nazwisko i podpis osoby uprawnionej do wydania decyzji z podaniem stanowiska służbowego)

Wzór 5

Na podstawie art. 36 par. 6 ustawy z 5 stycznia 2011 r. - Kodeks wyborczy (Dz.U. nr 21, poz. 112 ze zm.)

zawiadamia o sporządzeniu spisu wyborców dla potrzeb przeprowadzenia wyborów do Parlamentu Europejskiego, zarządzonych na 25 maja 2014 r., spis został sporządzony oddzielnie dla każdego obwodu głosowania.

Spis będzie udostępniony do wglądu od 5 maja 2014 r. do 18 maja 2014 r. w siedzibie Urzędu Gminy, przy ul. Długiej 10 w Dąbrowie, w sali nr 8 w następujących godzinach pracy Urzędu:

w poniedziałki od 8:00 do 16:00,

od wtorku do czwartku od 7:30 do 15:30,

w piątek od 7:00 do 15:00.

Jan Nowak

wójt Gminy Dąbrowa

Kogo obwodowa komisja dopisze do spisu

W dniu wyborów obwodowe komisje wyborcze dopisują do spisu wyborców jedynie tych wyborców, którzy:

● przedłożą zaświadczenie o prawie do głosowania,

● zostali pominięci w spisie, jeżeli udokumentują, że stale zamieszkują na terenie danego obwodu głosowania, a urząd gminy potwierdzi, że nie otrzymał zawiadomienia o utracie przez nich prawa wybierania lub o wpisaniu do spisu wyborców w innym obwodzie,

● są obywatelami polskimi stale zamieszkującymi za granicą, głosującymi w kraju na podstawie ważnego polskiego paszportu,

● zostali skreśleni ze spisu dla danego obwodu głosowania w związku z wpisaniem do spisu wyborców w szpitalu, domu pomocy społecznej, zakładzie karnym lub areszcie śledczym, jeżeli udokumentują, że opuścili tę palcówkę przed dniem wyborów,

● chcą głosować w obwodzie utworzonym w zakładzie opieki zdrowotnej, domu pomocy społecznej, zakładzie karnym lub areszcie śledczym, a przybyli do tej jednostki przed dniem wyborów.