Biblioteka nie zadba o rozwój fizyczny mieszkańców

Działalność sportowa nie jest zadaniem własnym samorządu terytorialnego, które gmina może wykonywać za pośrednictwem biblioteki publicznej - uznał wojewoda zachodniopomorski w rozstrzygnięciu nadzorczym. Tym samym przypomniał, że swoboda kształtowania statutów instytucji kultury przez samorządy ma swoje granice. Gmina może więc samodzielnie ustalać zakres działalności takich podmiotów, ale tylko do momentu, gdy nie jest to sprzeczne z ustawami.

Problem pojawił się, gdy rada gminy Stare Czarnowo w drodze uchwały postanowiła zmienić statut działającej na jej terenie biblioteki publicznej. Samorządowcy wskazali, że instytucja ta służy zaspokojeniu nie tylko potrzeb oświatowych, kulturalnych, edukacyjnych i informacyjnych mieszkańców gminy, ale także sportowych. W tym celu biblioteka miałaby organizować oprócz działalności kulturalnej również sportową.

Z pozoru wszystko wydawało się zgodne z prawem. Ustawa z 25 października 1991 r. o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 406) upoważnia gminę do kształtowania statutów samorządowych instytucji kultury, a taką jest właśnie biblioteka. Co więcej, ustawa ta stanowi, że rada gminy może zdecydować, iż instytucja kultury prowadzi inny rodzaj działalności niż tylko związany z tą sferą.

Biblioteka jest jednak specyficznym podmiotem, który podlega dwóm ustawom. Oprócz już wspomnianej także ustawie z 27 czerwca 1997 r. o bibliotekach (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 642). Badając uchwałę, wojewoda uznał, że ten drugi akt prawny ma w tym przypadku pierwszeństwo, zgodnie z zasadą lex specialis derogat legi generali. Tymczasem ta ustawa w art. 4 precyzuje zakres zadań bibliotek. Oprócz gromadzenia i udostępniania zbiorów książkowych może do nich należeć prowadzenie działalności dokumentacyjnej, badawczej, wydawniczej, edukacyjnej czy popularyzatorskiej.

"Wyliczenie zawarte w tym przepisie jest wyczerpujące, tj. stanowi zamknięty katalog zadań realizowanych przez biblioteki, co jednocześnie oznacza zakaz wprowadzania postanowień wykraczających przedmiotowo poza zakres dyspozycji art. 4" - uznał organ nadzoru. W praktyce oznacza to, że gmina zadanie własne z zakresu rozwoju fizycznego lokalnej społeczności musi wykonywać w innej formie niż biblioteka, może to być np. klub sportowy.

nadzorcze wojewody zachodniopomorskiego z 29 stycznia 2014 r., nr NK.3.4131.14.2014.AS

Piotr Pieńkosz

piotr.pienkosz@infor.pl