Poradnia samorządowa

● W jaki sposób będzie przebiegać uchwalanie statutów związków komunalnych

● Jakie odmienne od dotychczasowych rozwiązania w zakresie trybu zmiany statutu związku przewiduje nowelizacja

Czy po wejściu w życie nowelizacji nadal będą mogły funkcjonować zespoły obsługi ekonomiczno-administracyjnej szkół (ZEAS)?

Tak, będą mogły działać na dotychczasowych zasadach, ale nie dłużej niż przez rok od dnia wejścia w życie nowelizacji. Jej przepisy przejściowe regulują powyższą kwestię, wskazując wprost, że jednostki te funkcjonują nadal, jednak muszą dostosować we wskazanym terminie do wymogów przewidzianych w nowelizacji swoje działania i wewnętrzne procedury. Takie rozwiązanie jest konieczne z uwagi na zmianę zasad odpowiedzialności za zadania z zakresu gospodarki finansowej oraz potrzebę dostosowania działań technicznych w obecnie funkcjonujących podmiotach.

Na tych samych zasadach przez 12 miesięcy od wejścia w życie nowelizacji będą mogły działać centra administracyjne do obsługi placówek wsparcia dziennego oraz centra administracyjne do obsługi placówek opiekuńczo-wychowawczych.

Podstawa prawna

Art. 48 ustawy z 25 czerwca 2015 r. o zmianie ustawy o samorządzie gminnym i niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2015 r. poz. 1045).

Nowelizacja upraszcza procedurę uchwalania statutu związków komunalnych. W jaki sposób będzie ona przebiegać?

Nowelizacja przewiduje rozwiązanie polegające na wstępnym uzgodnieniu projektu statutu z wojewodą. Dzięki temu długotrwałe uzgodnienia jego treści przez rady gmin nie pójdą na marne w razie jego zakwestionowania przez organ nadzoru. Dotychczas w takiej sytuacji procedura ustalania zapisów statutu musiała odbyć się od nowa. To znacznie wydłużało proces utworzenia związków. Od 1 stycznia 2016 r. zajęcie stanowiska przez wojewodę będzie następować w terminie 30 dni od dnia doręczenia projektu. W postępowaniu tym gminy zamierzające utworzyć związek będzie reprezentował wójt jednej z gmin upoważniony przez wójtów pozostałych gmin.

Jeżeli wojewoda nie przedstawi negatywnego stanowiska w terminie 30 dni, to projekt będzie uważany za ustalony. Ewentualne nieuzgodnienie projektu podlegać będzie kontroli sądu administracyjnego na podstawie istniejących już rozwiązań prawnych. Stosować się tu będzie odpowiednio art. 89 ust. 2 u.s.g. i art. 98 u.s.g.

Statut związku podlegać będzie ogłoszeniu w wojewódzkim dzienniku urzędowym. Związek nabędzie osobowość prawną z dniem ogłoszenia statutu. Rejestr związków, tak jak dotychczas, prowadzić będzie minister właściwy do spraw administracji publicznej. Jego kompetencje zostaną jednak ograniczone wyłącznie do czynności materialno-technicznych polegających na wpisie związku do rejestru na podstawie zgłoszenia wojewody zawierającego oświadczenie o zgodności z prawem uchwał stanowiących podstawę do dokonania zgłoszenia. Minister utraci zatem kompetencję do odmowy dokonania wpisu związku w rejestrze.

Wpis w rejestrze związków międzygminnych zostanie dokonany na podstawie zgłoszenia wojewody. Zgłoszenie opatrywane będzie przez wojewodę bezpiecznym podpisem elektronicznym w rozumieniu ustawy z 18 września 2001 r. o podpisie elektronicznym (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 262). Będzie też musiało zawierać deklarację wojewody, że nadesłana przez związek dokumentacja jest zgodna z prawem. W rejestrze zostanie zarejestrowany także statut. Następnie zaś wojewoda opublikuje obwieszczenia o statucie w wojewódzkim dzienniku urzędowym. Takie same zasady zostały wprowadzone w u.s.p. w zakresie związków powiatów.

Podstawa prawna

Art. 1 pkt 7, art. 20 pkt 8 ustawy z 25 czerwca 2015 r. o zmianie ustawy o samorządzie gminnym i niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2015 r. poz. 1045).

Czy nowelizacja przewiduje odmienne rozwiązania w stosunku do dotychczasowego stanu prawnego w zakresie trybu zmiany statutu związku?

Tak. Z założenia mają one uprościć tryb zmiany statutu związku. Przewiduje się, że organ stanowiący związku przyjmować będzie projekt uchwały w sprawie zmiany statutu i będzie go przesyłał wojewodzie do uzgodnienia. Jeżeli ten nie przedstawi negatywnego stanowiska w terminie 30 dni, projekt będzie uznany za uzgodniony.

Ewentualne nieuzgodnienie projektu statutu podlegać będzie kontroli sądu administracyjnego. W przypadku uzgodnienia projektu zgromadzenie związku będzie mogło podjąć uchwałę o zmianie statutu. Wojewoda związany będzie wcześniejszym uzgodnieniem treści. Podjętą uchwałę zmieniającą statut przewodniczący zgromadzenia związku przekaże w terminie 7 dni od dnia jej podjęcia radom gmin uczestniczących w związku, a w przypadku gdy uchwała zmieniająca dotyczy przystąpienia do związku nowej gminy - również radzie tej gminy.

Rada gminy będzie mogła, w formie uchwały, wnieść sprzeciw w stosunku do uchwały zmieniającej statut związku (ma na to 30 dni od dnia jej doręczenia). Skutkami protestu będa wstrzymanie wykonania uchwały zgromadzenia i wymóg ponownego rozpatrzenia sprawy.

Jeżeli żadna z gmin członkowskich nie wniesie protestu, to zgromadzenie przekaże uchwałę do wojewody, który oceni jej legalność. Z kolei - w odróżnieniu od dotychczasowej procedury - całość nadesłanej przez związek dokumentacji pozostanie u wojewody. Ten zgłaszać będzie ministrowi właściwemu do spraw administracji publicznej dane (w postaci elektronicznej), które organowi rejestrowemu potrzebne będą do uzupełnienia informacji zawartych w rejestrze. Potem wojewoda będzie dokonywał publikacji obwieszczenia o zmianie statutu w wojewódzkim dzienniku urzędowym. Rezygnacja z podejmowania uchwał przez rady gmin członkowskich pozwoli na skrócenie czasu trwania procedury.

Dotychczas ustawy ustrojowe wskazywały, że zmiana statutu odbywała się według zasad dotyczących powstania związku. To powodowało, że nawet dla niewiele znaczącej modyfikacji jego treści należało przeprowadzić długą i skomplikowaną procedurę. Jednocześnie rozwiązanie przewidziane w nowelizacji nie wpływa na sytuację gmin członkowskich, które nadal będą mogły zablokować niekorzystne dla nich zmiany statutu za pośrednictwem sprzeciwu.

Podstawa prawna

Art. 1 pkt 8, art. 20 pkt 9 ustawy z 25 czerwca 2015 r. o zmianie ustawy o samorządzie gminnym i niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2015 r. poz. 1045).