Zarząd i zgromadzenie

Organami związku metropolitalnego będą:

● zgromadzenie związku metropolitalnego,

● zarząd związku metropolitalnego.

Zgromadzenie składać się będzie z delegatów gmin i powiatów wchodzących w skład związku - po dwóch z każdej jednostki samorządu terytorialnego.

Delegatami będą:

● w przypadku gmin:

- wójt (burmistrz, prezydent miasta),

- przedstawiciel rady gminy wybrany spośród radnych danej jednostki samorządu terytorialnego;

● w przypadku powiatów:

- starosta,

- przedstawiciel rady powiatu wybrany spośród radnych danej jednostki samorządu terytorialnego.

- Ustawa określa stałą liczbę delegatów, nie przyjmując żadnego elementu miarkującego w zależności od wielkości jednostki, co jest rozwiązaniem dość ryzykownym, szczególnie jeśli chodzi o podejmowanie uchwał - uważa prof. Marek Chmaj.

Zgromadzenie będzie kontrolowało działalność zarządu oraz jednostek organizacyjnych utworzonych przez związek. W tym celu powoła komisję rewizyjną. W jej skład wejdą delegaci. Członkostwa w komisji rewizyjnej nie będzie można łączyć z funkcją przewodniczącego i wiceprzewodniczącego zgromadzenia.

Zadaniem tego organu ma być opiniowanie wykonania budżetu związku metropolitalnego i występowanie z wnioskiem do zgromadzenia w sprawie udzielenia lub nieudzielenia absolutorium zarządowi. Wniosek w sprawie absolutorium ma być zaopiniowany przez regionalną izbę obrachunkową. Dla komisji rewizyjnej przewidziano też inne zadania zlecone przez zgromadzenie w zakresie kontroli.

Uchwały zgromadzenia będą podejmowane kwalifikowaną większością głosów. Warunek ten zostanie spełniony, jeżeli za przyjęciem uchwały zagłosuje:

● większość jednostek samorządu terytorialnego wchodzących w skład związku,

● taka liczba gmin, że ich mieszkańcy stanowią większość ludności zamieszkałej na obszarze metropolitalnym (liczbę ludności ustalać się będzie na podstawie danych publikowanych przez Główny Urząd Statystyczny według stanu na 30 czerwca roku poprzedzającego rok głosowania).

Na potrzeby obliczania tej większości ustalenie, za jakim rozstrzygnięciem oddała w głosowaniu swój głos jednostka samorządu terytorialnego, następować będzie w sposób podany niżej. Jeżeli w głosowaniu:

● uczestniczy jeden delegat danej jednostki samorządu terytorialnego - zgodnie z rozstrzygnięciem tego delegata;

● uczestniczą obaj delegaci danej jednostki samorządu terytorialnego i głosują za tym samym rozstrzygnięciem - zgodnie z ich rozstrzygnięciem;

● uczestniczą obaj delegaci danej jednostki samorządu terytorialnego i głosują za różnymi rozstrzygnięciami - przyjmuje się, że jednostka samorządu terytorialnego oddała głos "wstrzymuję się".

Głosowanie w sprawach dotyczących przebiegu obrad odbywać się będzie zwykłą większością głosów.

- Jedną z podstawowych barier faktycznych przy tworzeniu związków metropolitalnych może być obawa mniejszych gmin przed narzuceniem im rozwiązań przez większe jednostki. Dlatego ustawodawca wprowadził mechanizmy równoważące pozycję poszczególnych uczestników związku. Temu celowi służy m.in. szczególny tryb ustalania większości kwalifikowanej przy podejmowaniu decyzji przez zgromadzenie związku w większości spraw leżących w jego właściwości - twierdzi Maciej Kiełbus. - Negatywnie ocenić należy zaś odstąpienie w ustawie od występującej w przypadku innych związków jednostek samorządu terytorialnego instytucji sprzeciwu od uchwały zgromadzenia związku obligującej zgromadzenie do ponownego zajęcia się daną sprawą - dodaje prawnik.

W zakresie nieuregulowanym w u.z.m. do działalności i organizacji zgromadzenia będzie się odpowiednio stosować przepisy dotyczące sejmiku województwa.

Organ wykonawczy

Zarząd będzie organem wykonawczym związku metropolitalnego. W jego skład będzie wchodzić trzech członków, w tym przewodniczący. Członkiem zarządu nie będzie mogła być osoba, która nie jest obywatelem polskim.

Zarząd będzie wybierany przez zgromadzenie. Przewodniczący tego organu będzie wybierany bezwzględną większością głosów ustawowego składu zgromadzenia, w głosowaniu tajnym.

- Przyjmując nowe rozwiązania dotyczące władz związku metropolitalnego, ustawodawca nie nadał przewodniczącemu żadnej nazwy. Posłużył się pojęciem dość zwyczajnym, odmawiając mu tym samym doniosłości - twierdzi prof. Marek Chmaj. - Szkoda, że nie ustanowiono zarządu jednoosobowego, hołdując raczej tak chwalonej w czasach radzieckich zasadzie kolektywności - dodaje profesor.

Uchwałę w sprawie udzielenia zarządowi absolutorium zgromadzenie podejmie bezwzględną większością głosów ustawowego składu. Nieprzyjęcie jej będzie równoznaczne z przyjęciem uchwały w sprawie nieudzielenia zarządowi absolutorium.

Akt zgromadzenia w sprawie nieudzielenia zarządowi absolutorium będzie równoznaczny ze złożeniem wniosku o odwołanie zarządu, chyba że po zakończeniu roku budżetowego zarząd zostanie odwołany z innej przyczyny. Zgromadzenie rozpozna ten wniosek na sesji zwołanej nie wcześniej niż po upływie 14 dni od podjęcia uchwały w sprawie nieudzielenia zarządowi absolutorium.

Do odwołania zarządu z innej przyczyny niż nieudzielenie absolutorium stosować się będzie odpowiednio art. 37-40 ustawy z 5 czerwca 1998 r. o samorządzie województwa (t.j. Dz.U. z z 2015 r. poz. 1392, dalej u.s.w.). TABELA 3

Zarząd będzie wykonywał zadania związku metropolitalnego niezastrzeżone na rzecz zgromadzenia. Te obowiązki to w szczególności:

● wykonywanie uchwał zgromadzenia,

● gospodarowanie mieniem związku metropolitalnego,

● wykonywanie budżetu związku metropolitalnego,

● kierowanie, koordynowanie i kontrolowanie działalności jednostek organizacyjnych związku metropolitalnego, w tym zatrudnianie i zwalnianie ich kierowników.

Zasady i tryb działania zarządu określi jego statut.

Sekretarz, skarbnik i grupa urzędników

Zarząd wykonywać będzie zadania przy pomocy urzędu metropolitalnego. Jego pracownicy zatrudnieni zostaną na takich zasadach jak u marszałków.

Organizację urzędu i zasady funkcjonowania określi regulamin organizacyjny uchwalony przez zarząd. Stosować się w tym zakresie będzie przepisy dotyczące urzędu marszałkowskiego.

Zarząd wyda też regulaminy organizacyjne jednostek organizacyjnych związku, chyba że przepisy odrębne stanowią inaczej.

Zgromadzenie na wniosek przewodniczącego zarządu będzie powoływać i odwoływać skarbnika związku metropolitalnego. Sekretarz i skarbnik związku będą uczestniczyli w pracach zarządu oraz będą mogli brać udział w obradach zgromadzenia z głosem doradczym.

W zakresie nieuregulowanym w u.z.m. do działalności i funkcjonowania zarządu oraz praw i obowiązków członków zarządu, skarbnika i sekretarza związku metropolitalnego stosować się będzie regulacje dotyczące ich odpowiedników w samorządzie województwa. Oznacza to m.in., że do wymienionych pracowników będą miały zastosowanie przepisy ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o ograniczeniu prowadzenia działalności gospodarczej przez osoby pełniące funkcje publiczne (t.j. Dz.U. z 2006 r. nr 216, poz. 1584 ze zm.), czyli tzw. ustawy antykorupcyjnej.

W art. 18 u.z.m. określono zasadę, że działalność organów związku metropolitalnego będzie jawna. Jej ograniczenia mogą wynikać wyłącznie z ustaw. Reguła ta będzie obejmować w szczególności prawo obywateli do uzyskiwania informacji, wstępu na sesje zgromadzenia i posiedzenia jego komisji, a także dostępu do dokumentów wynikających z wykonywania zadań publicznych, w tym protokołów posiedzeń organów związku metropolitalnego i komisji zgromadzenia. Zasady dostępu do dokumentów i korzystania z nich określi statut wspólnoty gmin i powiatów.

Mienie i finanse związku

Mieniem związku metropolitalnego będą własność i inne prawa majątkowe nabyte przez niego. Nastąpi to:

● w drodze porozumienia z gminami lub powiatami wchodzącymi w skład związku metropolitalnego,

● w wyniku przejęcia od Skarbu Państwa na podstawie porozumienia, z wyłączeniem mienia przeznaczonego na zaspokojenie roszczeń reprywatyzacyjnych oraz realizację programu powszechnego uwłaszczenia,

● przez inne czynności prawne, w tym w drodze darowizn, spadków i zapisów.

Oświadczenie woli w sprawach majątkowych w imieniu związku metropolitalnego będą składać dwaj członkowie zarządu lub jeden członek zarządu i osoba upoważniona przez zarząd.

Jeżeli czynność prawna będzie mogła spowodować powstanie zobowiązań majątkowych, to do jej skuteczności potrzebna będzie kontrasygnata skarbnika związku lub osoby przez niego upoważnionej. Skarbnik, który odmówi kontrasygnaty, będzie musiał jej dokonać na pisemne polecenie przewodniczącego zarządu oraz powiadomi o tym zgromadzenie i regionalną izbę obrachunkową.

Zrzeszenie gmin i powiatów będzie samodzielnie prowadziło gospodarkę finansową na postawie uchwały budżetowej. Przekazywanie mu (w drodze ustawy) nowych zadań będzie wymagało zapewnienia środków finansowych koniecznych na ich realizację w postaci zwiększenia dochodów.

Co do zasady uchwały zgromadzenia będą podejmowane kwalifikowaną większością głosów, a uchwały zarządu podejmowane będą zwykłą większością głosów w obecności co najmniej połowy ustawowego składu zarządu w głosowaniu jawnym.

Do pracowników urzędu metropolitalnego oraz jednostek organizacyjnych związku stosować się będzie pragmatykę zawodową w zakresie dotyczącym pracowników urzędu marszałkowskiego oraz pracowników wojewódzkich samorządowych jednostek organizacyjnych.

RAMKA 6

Zakaz łączenia stanowisk

Członkostwa w zarządzie nie będzie można łączyć z:

● członkostwem w organie jednostki samorządu terytorialnego,

● pełnieniem funkcji wójta, burmistrza, prezydenta miasta lub ich zastępców,

● wykonywaniem funkcji wojewody lub wicewojewody.

RAMKA 7

Transparentność finansów związku

Gospodarka środkami finansowymi znajdującymi się w dyspozycji związku będzie jawna. Wymóg ten będzie spełniany w szczególności przez:

● jawność debaty budżetowej,

● opublikowanie uchwały budżetowej oraz sprawozdań z wykonania budżetu,

● przedstawienie pełnego wykazu kwot dotacji celowych udzielanych z budżetu związku metropolitalnego,

● ujawnienie sprawozdania zarządu z działań, tj. zaciąganie zobowiązań i emisja papierów wartościowych.

Tabela 3. W związku jak w samorządzie

art. 37	Zasady odwołania marszałka województwa lub członka zarządu z innej przyczyny niż nieudzielenie absolutorium jedynie na wniosek co najmniej 1/4 ustawowego składu sejmiku.
art. 38	Złożenie i przyjęcie oraz skutki rezygnacji marszałka.
art. 39	Zasady wyboru nowego zarządu lub nowego członka zarządu.
art. 40	Złożenie i przyjęcie rezygnacji członka zarządu niebędącego jego przewodniczącym.