To trzeba wiedzieć

Fundusze polityki spójności

Pieniądze pochodzące ze składek państw członkowskich, które Komisja Europejska rozdziela pomiędzy kraje, żeby w ten sposób wyrównać różnice w poziomie rozwoju poszczególnych regionów. Z budżetu na lata 2014-2020 Polsce przyznano z tego tytułu 82,5 mld euro. Pieniądze te są rozdysponowywane w ramach sześciu programów krajowych i 16 regionalnych, przypisanych poszczególnym województwom. Obok samorządów największym beneficjentem będą przedsiębiorstwa - na ich rozwój wydamy ponad 20 mld euro z unijnego budżetu. Firmy będą mogły otrzymać dotacje, a także zaciągnąć na preferencyjnych zasadach kredyty lub uzyskać ich poręczenie.

Programy regionalne

Z unijnego budżetu na lata 2014-2020 samorządu będą miały do rozdysponowania w ramach 16 programów regionalnych 31,3 mld euro. Najwięcej pieniędzy zostanie wydanych na rozbudowę infrastruktury, ale w każdym z programów znalazł się także szeroki wachlarz wsparcia dla mikro, małych i średnich firm.

Infrastruktura i Środowisko

Priorytetami największego programu operacyjnego są: gospodarka niskoemisyjna, ochrona środowiska, rozwój infrastruktury technicznej i bezpieczeństwo energetyczne. Na program zarezerwowano 27,4 mld euro, a razem z krajowymi funduszami planowane jest wydanie 32 mld euro. Około 90 proc. pieniędzy zostanie przeznaczone na transport - przede wszystkim drogowy i kolejowy. Ze środków programu realizowane są projekty infrastrukturalne o znaczeniu krajowym lub międzynarodowym. Głównymi beneficjentami programu są samorządy, przedsiębiorstwa realizujące cele publiczne i administracja publiczna.

Inteligentny Rozwój

Na drugim pod względem przeznaczonych na niego funduszy program mamy zarezerwowane 8,6 mld euro. Inteligentny Rozwój to największy w Unii program finansujący badania, rozwój i innowacje, realizowany pod hasłem "Od pomysłu do rynku". Oznacza to, że na wsparcie ze środków programu liczyć mogą przede wszystkim takie projekty, które mają dużą szansę na komercyjne zastosowanie. Beneficjentami programu są w głównej mierze przedsiębiorstwa (w szczególności z sektora MSP), ale promuje on także wspólne przedsięwzięcia jednostek naukowych i przedsiębiorstw. Firmy mają szansę uzyskać dofinansowanie przede wszystkim na opracowanie i wdrożenie innowacyjnych produktów i usług.

Wiedza Edukacja Rozwój

Program koncentruje się na kwestiach związanych z zatrudnieniem i wsparciem rozwoju społeczno-gospodarczego. Jednym z jego podstawowych celów jest aktywizacja zawodowa osób młodych poniżej 30. roku życia pozostających bez pracy. Na pieniądze z programu liczyć może także szkolnictwo wyższe, wspiera on także rozwój innowacji społecznych, mobilności i współpracy ponadnarodowej. Na jego realizację zarezerwowane jest 4,7 mld euro. Kapitał ten będzie przeznaczony m.in. na tworzenie nowych firm, przede wszystkim przez ludzi młodych i osoby bezrobotne.

Polska Cyfrowa

Podstawowym celem jest zwiększenie dostępności do szerokopasmowego internetu. Ale część z 2,2 md euro zarezerwowanych na program ma być przeznaczona na rozwój e-administracji, dzięki czemu coraz więcej spraw w administracji publicznej będziemy mogli załatwić zdalnie. Na przykład jednym z działań finansowanych ze środków programu jest stworzenie platformy umożliwiającej przedsiębiorcom elektroniczne rozliczanie się z administracją publiczną. Najwięcej pieniędzy - około miliarda euro - przeznaczone jest na rozbudowę infrastruktury telekomunikacyjnej. Z pieniędzy tych mogą skorzystać przede wszystkim przedsiębiorstwa z branży telekomunikacyjnej.

Polska Wschodnia

Program przeznaczony jest dla pięciu województw Polski Wschodniej: lubelskiego, podlaskiego, podkarpackiego, świętokrzyskiego i warmińsko-mazurskiego. Na jego realizację zarezerwowano 2 mld euro. Z tych pieniędzy wspierany będzie przede wszystkim rozwój przedsiębiorczości, dzięki czemu poprawić ma się konkurencyjność tego regionu Polski. Beneficjentami programu mają być przede wszystkim małe i średnie firmy, ale z pieniędzy będą mogły także skorzystać osoby dopiero rozpoczynające działalność gospodarczą. Jednym z ważnych celów programów jest także poprawa infrastruktury kolejowej w Polsce Wschodniej.

Programy ramowe

Prócz pieniędzy przypisanych poszczególnym krajom w unijnym budżecie funkcjonują programy ramowe, z których o pieniądze są rozdzielane z poziomu Brukseli i mogą ubiegać się podmioty ze wszystkich państw członkowskich . W latach 2014-2020 funkcjonuje pięć takich programów: Horyzont 2020 (80 mld euro, ma wspierać przede wszystkim innowacyjność przedsiębiorstw), COSME (2,3 mld euro, przeznaczony dla firm zamierzających wyjść z na rynki zagraniczne), Łącząc Europę (33 mld euro, wspierający rozwój infrastruktury drogowej czy energetycznej), Erasmus+ (15 mld euro, ułatwienie młodym ludziom zagranicznych wyjazdów) i Kreatywna Europa (1,5 mld euro, wsparcie instytucji kultury).

Koszty kwalifikowane

To koszty, na których pokrycie może być przyznane unijne dofinansowanie. Nie istnieje jeden katalog wydatków zaliczanych do kosztów kwalifikowanych. Za każdym razem listę taką ustala instytucja odpowiedzialna za obsługę danego unijnego programu. Najogólniejsza definicja mówi, że poniesiony koszt musi być niezbędny do prawidłowej realizacji projektu. Warunkiem niezbędnym otrzymania zwrotu poniesionych nakładów jest wydanie pieniędzy w określonym czasie. Zainteresowane wykorzystaniem unijnych pieniędzy podmioty mogą ubiegać się o dotacje pokrywające maksymalnie 85 proc. wydatków kwalifikowanych poniesionych na dany projekty (dla województwa mazowieckiego granica jest ustalona na poziomie na poziomie 80 proc.).

Cele polityki strukturalnej UE

Cele służące osiągnięciu spójności społeczno-gospodarczej Unii Europejskiej. Liczba i definicja celów polityki strukturalnej ulegają zmianom w kolejnych okresach budżetowych. W latach 2014-2020 są dwa cele: konkurencyjność regionalna i zatrudnienie oraz Europejska Współpraca Terytorialna, która służy wspieraniu, promocji i realizacji projektów o charakterze międzynarodowym w obrębie Unii.

TJ