Jak ubiegać się w gminie o świadczenia rodzinne

Aby student mógł otrzymywać zasiłek rodziny, musi być jednocześnie osobą uczącą się. W rozumieniu ustawy o świadczeniach rodzinnych jest to osoba pełnoletnia ucząca się, niepozostająca na utrzymaniu rodziców w związku z ich śmiercią lub w związku z ustaleniem wyrokiem sądowym lub ugodą sądową prawa do alimentów z ich strony. Taka osoba musi osiągać dochód nieprzekraczający 504 zł lub 583 zł, jeśli legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym lub znacznym stopniu niepełnosprawności, a zasiłek będzie wypłacany do ukończenia przez nią 24 lat w wysokości 98 zł, jeżeli kontynuuje naukę w szkole wyższej. Zasiłek nie będzie przyznany, jeżeli osoba ucząca się pozostaje w związku małżeńskim, przebywa w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie lub jest uprawniona do zasiłku rodzinnego na swoje dziecko.

Generalna zasada mówi, że zasiłek rodzinny jest przyznawany do czasu, gdy dziecko skończy 18 lat, a do ukończenia 21 lat, jeżeli kontynuuje naukę w szkole, ale nie dotyczy to nauki w szkole wyższej, oraz do ukończenia 24 roku życia dla dziecka z orzeczeniem o umiarkowanym lub znacznym stopniu niepełnosprawności, które też kontynuuje naukę w szkole lub w szkole wyższej.

Podstawa prawna

Art. 3 pkt 13, ust. 1 ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. nr 139, poz. 992 z późn. zm.).

Dodatek z tytułu samotnego wychowywania dziecka może być przyznany tylko wtedy, gdy dziecko wychowywane przez osobę samotnie wychowującą nie ma zasądzonego świadczenia alimentacyjnego od drugiego z rodziców, bo rodzic ten nie żyje, ojciec dziecka jest nieznany lub powództwo o ustalenie świadczenia alimentacyjnego zostało przez sąd odrzucone.

Taka osoba może ubiegać się o zasiłek rodzinny, jeżeli jej dochód nie przekracza 583 zł w przeliczeniu na osobę w rodzinie. Kwota kryterium dochodowego jest w tym przypadku wyższa, bo członkiem rodziny jest niepełnosprawne dziecko. Zasiłek wyniesie wtedy 68 zł miesięcznie na każde z dzieci, a po ukończeniu przez starsze dziecko 5 lat, wzrośnie do 91 zł. Jeżeli zasiłek będzie przyznany, to osobie uprawnionej przysługuje też dodatek z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka, którego celem jest pokrycie zwiększonych wydatków związanych z kształceniem lub rehabilitacją dziecka. Ponieważ dzieci nie mają ukończonych 5 lat, dodatek wyniesie 60 zł na każde z nich.

Podstawa prawna

Art. 5 ust. 2, 11a i 13 ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. nr 139, poz. 992 z późn. zm.).

Z ustawy o świadczeniach rodzinnych wynika, że instytucje publiczne, organizacje pozarządowe i osoby otrzymujące świadczenia rodzinne są zobowiązane do udzielenia na żądanie organu właściwego, czyli gminy, wyjaśnień oraz informacji co do okoliczności mających wpływ na przyznanie świadczeń rodzinnych. W takiej sytuacji gmina lub ośrodek pomocy społecznej odpowiedzialny za przyznawanie świadczeń występuje do właściwego urzędu skarbowego o wydanie potrzebnego zaświadczenia o dochodach osiąganych przez drugiego rodzica. Na tej podstawie zostanie wydana decyzja ustalająca prawo do zasiłku rodzinnego.

Podstawa prawna

Art. 25 ust 3 ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. nr 139 poz. 992 z późn. zm.).

Od stycznia tego roku świadczenie pielęgnacyjne, które od listopada wyniesie 520 zł, przysługuje osobie uprawnionej w sytuacji, gdy osoba wymagająca opieki przebywa w placówce zapewniającej całodobową opiekę, pod warunkiem że nie będzie to dłużej niż pięć dni w tygodniu. Świadczenie zostanie przyznane, o ile spełnione będą też pozostałe warunki uprawniające do przyznania tego świadczenia rodzinnego m.in. odpowiedni dochód wynoszący nie więcej niż 583 zł w przeliczeniu na osobę w rodzinie i rezygnacja z pracy w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Osoba, która będzie ubiegać się o przyznanie tego świadczenia, będzie musiała złożyć w gminie zaświadczenie z tej placówki o liczbie dni w tygodniu, w których dziecko korzysta w niej z całodobowej opieki.

Podstawa prawna

Art. 17 ust. 5 pkt 2b ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. nr 139, poz. 992 z późn. zm.).

Jednorazowa zapomoga z tytułu urodzenia dziecka od 7 lipca 2008 r. nie podlega przepisom koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego w związku z przemieszczaniem się członków rodziny na terenie UE. Becikowego nie obejmują unijne przepisy w tym zakresie i nie trzeba przekazywać dokumentów do rozpatrzenia przez marszałka województwa. Ponieważ wniosek złożono w Polsce, to wyłącznie gmina ma prawo ustalić i wydać decyzję o przyznaniu tego świadczenia. Nie ma więc znaczenia fakt wykonywania pracy za granicą przez jednego z rodziców. Jeśli jednak wniosek o takie świadczenie byłby złożony we Francji, to w przypadku przyznania świadczenia z tytułu urodzenia dziecka za granicą, becikowe w Polsce nie będzie przysługiwało.

Podstawa prawna

Art. 15b ust. 4 ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. nr 139, poz. 992 z późn. zm.).

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 592/2008 zmieniające rozporządzenie Rady (EWG) nr 1408/71 w sprawie stosowania systemów zabezpieczenia społecznego do pracowników najemnych, osób prowadzących działalność na własny rachunek i do członków ich rodzin przemieszczających się we Wspólnocie (Dz.Urz. UE polskie wydanie specjalne, rozdz. 5 t. 1 z późn zm).

W przypadku przekroczenia określonego przez ustawę dochodu przewidziany jest tylko jeden wyjątek, który umożliwia przyznanie zasiłku rodzinnego. Po pierwsze rodzina musiała być uprawniona do świadczeń w poprzednim okresie zasiłkowym i wówczas nie było przekroczone kryterium dochodowe. Po drugie kwota przekroczenia kryterium dochodowego nie może być wyższa niż wysokość najniższego zasiłku rodzinnego obowiązującego w okresie zasiłkowym, na który ma być przyznany. Najniższy zasiłek wynosić będzie od listopada 68 zł, dlatego nieprzekraczalny dochód na osobę w rodzinie wynosi 572 zł (504 zł + 68 zł) lub 652 zł (583 zł + 68 zł), jeżeli w rodzinie wychowuje się niepełnosprawne dziecko. Oznacza to, że dochód rodziny nie przekracza tych sum (bo jest wyższy tylko o 50 zł, a nie ponad 68 zł) i zostanie im przyznany zasiłek. Trzeba pamiętać, że gdy w następnym okresie zasiłkowym dochód ponownie będzie wyższy niż kryterium dochodowe świadczenia nie będą przyznane.

Podstawa prawna

Art. 5 ust 1,2,3 ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. nr 139, poz. 992 z późn. zm.).

Zgodnie z ustawą o systemie oświaty rok szkolny we wszystkich szkołach i placówkach rozpoczyna się 1 września każdego roku i kończy 31 sierpnia następnego roku kalendarzowego. W rozumieniu przepisów o świadczeniach rodzinnych zakończenie nauki w szkole oznacza zakończenie roku szkolnego, a nie zakończenie zajęć dydaktyczno-wychowawczych. Z tego względu prawo do zasiłku rodzinnego dla uczniów klas programowo najwyższych, w tym przypadku ostatniej klasy liceum, (te same zasady dotyczą ostatniej klasy gimnazjum) przysługuje do 31 sierpnia, chyba że dziecko w kolejnym roku szkolnym będzie kontynuowało naukę w szkole, np. w studium policealnym, a nie w szkole wyższej. Natomiast okres zasiłkowy od tego roku będzie zaczynał się 1 listopada, a kończył 31 października roku następnego. Nie będzie więc pokrywał się z rokiem szkolnym.

Z kolei dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu podjęcia przez dziecko nauki poza miejscem zamieszkania przysługuje zgodnie z ustawą przez dziesięć miesięcy kalendarzowych od września do czerwca roku następnego.

Podstawa prawna

Art. 15 i 24 ust. 5 ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. nr 139, poz. 992 z późn. zm.).

Art. 63 ustawy z 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz.U. z 2004 r. nr 256, poz. 2572 z późn. zm.).

Notowała Michalina Topolewska