Kto i na jakich zasadach otrzyma ogólnopolską kartę dużej rodziny

Czy obowiązuje kryterium dochodowe

Czytelniczka wspólnie z mężem wychowuje czwórkę dzieci. Słyszała, że rząd chce wprowadzić kartę dużej rodziny, która pozwoli jej mniej zapłacić za bilety do muzeum lub przejazdy kolejowe. Czy jej uzyskanie będzie zależało od wysokości ich zarobków?

@RY1@i02/2014/115/i02.2014.115.183001500.817.jpg@RY2@

Od dziś zaczyna obowiązywać rządowy program wspierania rodzin wielodzietnych, który wprowadza ogólnopolską kartę dużej rodziny. Prawo do niej nie jest uzależnione od kryterium dochodowego, ale od tego, czy rodzina spełnia określoną w przepisach definicję wielodzietności. Za taką jest uznawana rodzina, w której rodzice (samotny opiekun) lub współmałżonek mają na utrzymaniu co najmniej troje dzieci, które nie mają skończonych 18 lub 25 lat, jeżeli uczą się w szkole lub w uczelni. Natomiast żadnych ograniczeń wiekowych nie ma w przypadku potomków, którzy mają orzeczenie o umiarkowanym lub znacznym stopniu niepełnosprawności. Ponadto do korzystania z programu są uprawnione osoby, które pełnią funkcję rodziców zastępczych lub prowadzących rodzinny dom dziecka oraz pełnoletnie osoby przebywające w pieczy zastępczej.

Podstawa prawna

Par. 2 ust. 1 i 2 oraz par. 4 rozporządzenia Rady Ministrów z 27 maja 2014 r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji rządowego programu dla rodzin wielodzietnych (Dz.U. poz. 755).

Czy dzieci zachowają uprawnienia

Pan Andrzej ma trójkę dzieci i będzie starał się o wyrobienie dla całej rodziny obowiązującej w całym kraju karty uprawniającej do zniżek. Dwójka z jego potomków uczy się w gimnazjum, najstarszy studiuje i w przyszłym roku skończy 25 lat. Czy mimo to będą oni dalej traktowani jak rodzina wielodzietna i będą mogli dalej korzystać z uprawnień wynikających z posiadania karty?

@RY1@i02/2014/115/i02.2014.115.183001500.818.jpg@RY2@

Dziecko, które nabyło uprawnienia, zachowuje do nich prawo przez wskazany w przepisach okres (do skończenia 18 lat, 25 lat lub bezterminowo), nawet jeżeli zmniejszyła się liczba dzieci wchodząca w skład rodziny wielodzietnej. Również rodzic będzie mógł dalej korzystać z ogólnopolskiej karty, mimo wystąpienia zmian mających wpływ na jej posiadanie, chyba że sąd odebrał mu władzę rodzicielską lub ją ograniczył poprzez umieszczenie potomka w pieczy zastępczej. Tak stanie się jednak tylko w sytuacji, gdy takie zdarzenie będzie dotyczyć co najmniej trojga z nich. Z kolei współmałżonek zachowa przywileje związane z tym dokumentem, o ile nie straci ich ten rodzic lub małżeństwo z nim nie zostanie unieważnione lub zakończone przez rozwód.

Podstawa prawna

Par. 2 ust. 3-5 rozporządzenia Rady Ministrów z 27 maja 2014 r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji rządowego programu dla rodzin wielodzietnych (Dz.U. poz. 755).

Czy można już składać wnioski o kartę

Rodzice piątki dzieci planują wakacyjny wyjazd nad morze. Podróż chcieliby odbyć pociągiem i, aby zmniejszyć jej koszt, skorzystać z uprawnień danych przez kartę dużej rodziny. Czy mogą już o nią składać dokumenty?

@RY1@i02/2014/115/i02.2014.115.183001500.819.jpg@RY2@

Rodziny mają możliwość składania wniosków o kartę już od pierwszego dnia, gdy zaczął obowiązywać rządowy program. Na początku powinni się więc dowiedzieć, który wydział ich urzędu gminy lub inna jednostka samorządowa zajmuje się tym zadaniem i tam pójść, aby złożyć wniosek. W tym celu trzeba wypełnić specjalny druk, który określa załącznik nr 2 do rządowego rozporządzenia i rodzic będzie go mógł otrzymać na miejscu od urzędników. Formularz o wydanie kart dla wszystkich osób może złożyć jeden jej członek, który ma pełną zdolność do czynności prawnych. Podane przez niego dane zostaną następnie wysłane do podmiotu odpowiedzialnego za produkcję kart. Jej wzór określa z kolei załącznik nr 1 i znajdzie się na niej m.in. imię i nazwisko członka rodziny wielodzietnej, numer PESEL i termin ważności. Taka karta trafi do gminy, która nada jej specjalny numer składający się z 14 cyfr. Dopiero wtedy gotowe dokumenty będą mogły być przekazane osobom wchodzącym w skład rodziny.

Podstawa prawna

Par 6 ust 1-4, par 10 ust. 3 i 7 rozporządzenia Rady Ministrów z 27 maja 2014 r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji rządowego programu dla rodzin wielodzietnych (Dz.U. poz. 755).

Czy trzeba dołączyć dodatkowe dokumenty

Pani Alicja będzie wyrabiać karty dużej rodziny dla siebie, męża i czwórki dzieci. Czy do wniosku musi dołączyć jeszcze inne zaświadczenia lub oświadczenia, które będą potwierdzały spełnianie warunków wynikających z rządowego programu?

@RY1@i02/2014/115/i02.2014.115.183001500.820.jpg@RY2@

Przepisy wskazują, że przy składaniu wniosku wystarczy pokazać do wglądu oryginały lub odpisy odpowiednich dokumentów. Rodzice oraz ich małżonkowie muszą przedłożyć dokument potwierdzający tożsamość. W przypadku dzieci niepełnoletnich dopuszczalny jest akt urodzenia. Jeżeli kartę ma otrzymać potomek, który skończył 18 lat konieczne będzie zaświadczenie ze szkoły lub szkoły wyższej o planowanym terminie ukończenia nauki. Orzeczenie o umiarkowanym lub znacznym stopniu niepełnosprawności jest wymagane, gdy dokument ten ma być przyznany bezterminowo dziecku z dysfunkcją zdrowotną. Natomiast gdy uzyskać ma je dziecko umieszczone w pieczy zastępczej, obligatoryjne jest pokazanie postanowienia sądu potwierdzającego ten fakt. Ponieważ pod opieką rodziny zastępczej lub rodzinnego domu dziecka mogą pozostawać też pełnoletnie osoby, potrzebne jest przedstawienie zaświadczenia o tym, że przebywają u dotychczasowych opiekunów.

Podstawa prawna

Par. 10 ust. 5 rozporządzenia Rady Ministrów z 27 maja 2014 r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji rządowego programu dla rodzin wielodzietnych (Dz.U. poz. 755).

Czy kartę trzeba cyklicznie odnawiać

Licząca pięć osób rodzina spełnia warunki do uzyskania karty. Czy dokument ten będą musieli odnawiać po określonym czasie, np. trzech latach?

@RY1@i02/2014/115/i02.2014.115.183001500.821.jpg@RY2@

Przepisy przewidują, że co do zasady karta jest wydawana rodzicowi oraz jego małżonkowi na czas nieokreślony. Dziecku, które nie ma jeszcze 18 lat, do ukończenia tego wieku. W przypadku potomka, który jest pełnoletni i uczy się, karta jest ważna do końca roku szkolnego lub akademickiego, w którym planowane jest zakończenie nauki w danej placówce, zgodnie z terminem wskazanym w zaświadczeniu, które jest pokazywane przy składaniu wniosku, chociaż nie może to być dłużej niż do momentu osiągnięcia przez nich 25 lat. Ponieważ prawo do karty mają też dzieci umieszczone w pieczy zastępczej, w tym te, które są pełnoletnie i na czas nauki przebywają jeszcze u dotychczasowych opiekunów, karta i uprawnienia z niej wynikające przysługują przez ten okres (w tej drugiej sytuacji również z zachowaniem zasady, że nie może to być dłużej niż do 25 roku życia). Wreszcie gdy dziecko ma orzeczenie o znacznym lub umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, zgodnie z zasadami programu nie ma znaczenia jego wiek, decyduje więc data ważności dokumentu potwierdzającego dysfunkcję. Tego właśnie dnia wygaśnie też karta. Potem konieczne jest wyrobienie zarówno nowego orzeczenia, jak i karty dużej rodziny.

Podstawa prawna

Par. 7 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 27 maja 2014 r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji rządowego programu dla rodzin wielodzietnych (Dz.U. poz. 755).

Czy uzyskanie dokumentu jest bezpłatne

Czytelniczka dowiedziała się, że może już złożyć w urzędzie gminy wniosek o wydanie karty dużej rodziny dla siebie i dzieci. Czy wyrobienie tych dokumentów będzie zwolnione z opłaty?

@RY1@i02/2014/115/i02.2014.115.183001500.822.jpg@RY2@

Pierwsza karta dla poszczególnych członków rodziny uprawnionych do jej posiadania jest wydawana bezpłatnie. Natomiast gdy zostanie ona zgubiona, skradziona lub w inny sposób utracona, trzeba wyrobić jej duplikat. Jego wydanie będzie już podlegać opłacie wynoszącej 8,76 zł. W uzasadnionych przypadkach gmina może odstąpić od jej pobierania. Przepisy nie określają jednak w jakich sytuacjach może to nastąpić, pozostawiając to ocenie urzędników.

Podstawa prawna

Par. 9 ust. 1-3 rozporządzenia Rady Ministrów z 27 maja 2014 r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji rządowego programu dla rodzin wielodzietnych (Dz.U. poz. 755).

Czy będą zniżki w prywatnych instytucjach

Czy na podstawie karty będzie można uzyskać zniżki tylko w instytucjach publicznych, czy też prowadzonych przez podmioty prywatne?

@RY1@i02/2014/115/i02.2014.115.183001500.823.jpg@RY2@

Co do zasady wszyscy ministrowie w zakresie swoich właściwości mogą przyznawać rodzinom wielodzietnym szczególne uprawnienia, w tym poprzez udzielanie im zniżek w opłatach za wstęp do podległych im instytucji i świadczone przez nie usługi. Mogą to też być ulgi za czynności administracyjne. Ich wykaz od dziś będzie znajdował się na stronie www.rodzina.gov.pl i będzie na bieżąco aktualizowany wraz z poszerzaniem zniżkowej oferty o kolejne propozycje. Ponadto do rządowego programu mogą też przystępować prywatne podmioty, które podpiszą w tej sprawie umowę z resortem pracy, wojewodą lub organizacją pozarządową. Lista podmiotów, które przyłączyły się do programu, oraz rodzaje przyznawanych przez nie ulg będzie znajdowała się na tej samej stronie internetowej.

Podstawa prawna

Par. 21 ust. 1-3 rozporządzenia Rady Ministrów z 27 maja 2014 r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji rządowego programu dla rodzin wielodzietnych (Dz.U. poz. 755).

Czy można się odwołać od decyzji gminy

Pani Anna chce wnioskować o wydanie karty dużej rodziny. Czy jeżeli gmina odmówi jej tego dokumentu, będzie mogła się odwołać od niekorzystnego rozstrzygnięcia?

@RY1@i02/2014/115/i02.2014.115.183001500.824.jpg@RY2@

O ile wydanie karty dużej rodziny nie wymaga wydania decyzji, to odmowa już tak. Przepisy rozporządzenia nie przewidują szczególnego trybu jego składania, co oznacza, że zastosowanie w tym względzie będzie miał kodeks postępowania administracyjnego. Przez wydanie decyzji gmina będzie też stwierdzać o utracie uprawnień do korzystania z przysługujących na podstawie programu przywilejów.

Podstawa prawna

Par. 13 ust. 2-3 i 16 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z 27 maja 2014 r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji rządowego programu dla rodzin wielodzietnych (Dz.U. poz. 755).

Michalina Topolewska

michalina.topolewska@infor.pl