Samorządy mogą tworzyć i wspierać spółdzielnie socjalne

Działalność spółdzielni socjalnej może zostać wsparta ze środków budżetu państwa lub środków budżetu jednostki samorządu terytorialnego, np. poprzez: dotacje, pożyczki, poręczenia oraz usługi lub doradztwo w zakresie finansowym, księgowym, ekonomicznym, prawnym i marketingowym. Wsparcie, o którym mowa, udzielane jest, w drodze uchwały, przez właściwe organy jednostek samorządu terytorialnego lub w ramach programu ministra właściwego do spraw zabezpieczenia społecznego określonego w przepisach o pomocy społecznej, na cele związane z rozwojem spółdzielni socjalnych.

Od 16 lipca tego roku obowiązuje ustawa z 7 maja 2009 r. o zmianie ustawy o spółdzielniach socjalnych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. nr 91, poz. 742). Liczba założycieli spółdzielni socjalnej nie może być mniejsza niż pięć, jeżeli założycielami są osoby fizyczne, i dwa, jeżeli założycielami są osoby prawne. Spółdzielnię socjalną mogą założyć np. osoby bezrobotne osoby niepełnosprawne lub osoby bezdomne. Członkostwo w spółdzielni socjalnej mogą nabyć poza bezrobotnymi czy bezdomnymi albo niepełnosprawnymi także inne osoby, jeżeli ich praca na rzecz spółdzielni socjalnej wymaga szczególnych kwalifikacji, których nie posiadają pozostali członkowie tej spółdzielni. Liczba osób, o których mowa, nie może być większa niż 50 proc. ogólnej liczby członków spółdzielni socjalnej. Przekroczenie tego limitu, trwające nieprzerwanie przez sześć miesięcy, stanowi podstawę do postawienia spółdzielni socjalnej w stan likwidacji.

W przypadku gdy założycielami spółdzielni socjalnej są organizacje pozarządowe, kościelne osoby prawne lub jednostki samorządu terytorialnego, są one zobowiązane do zatrudnienia w spółdzielni co najmniej pięciu osób spośród osób bezrobotnych, bezdomnych lub niepełnosprawnych w terminie sześciu miesięcy od dnia wpisu spółdzielni socjalnej do Krajowego Rejestru Sądowego.

Wkład do spółdzielni socjalnej, np. jednostki samorządu terytorialnego, może polegać na przeniesieniu lub obciążeniu własności rzeczy lub innych praw, a także na dokonaniu innych świadczeń na rzecz spółdzielni socjalnej, w szczególności na wykonywaniu świadczeń przez wolontariuszy lub pracowników jednostek samorządu terytorialnego.

Spółdzielnia socjalna, założona np. przez jednostki samorządu terytorialnego, może udzielić poręczenia pożyczek, kredytów lub zabezpieczenia zwrotu otrzymanej refundacji lub środków na podjęcie działalności gospodarczej, założenie lub przystąpienie do spółdzielni socjalnej.

Do wniosku o wpis spółdzielni socjalnej do Krajowego Rejestru Sądowego dołącza się:

● zaświadczenie powiatowego urzędu pracy potwierdzające posiadanie statusu osoby bezrobotnej;

● zaświadczenie potwierdzające spełnienie odpowiednich warunków przez osoby zamierzające założyć spółdzielnię socjalną,

● orzeczenie o stopniu niepełnosprawności osoby zamierzającej założyć spółdzielnię socjalną,

● uchwałę organu stanowiącego jednostki samorządu terytorialnego, kościelnej osoby prawnej lub organizacji pozarządowej o powołaniu spółdzielni socjalnej, w przypadku gdy organem założycielskim jest organizacja pozarządowa, kościelna osoba prawna lub jednostka samorządu terytorialnego.

W przypadku likwidacji spółdzielni socjalnej, której powstanie zostało sfinansowane ze środków publicznych, środki pozostające po spłaceniu zobowiązań, złożeniu do depozytu stosownych sum zabezpieczających należności sporne lub niewymagalne i po wydzieleniu kwot przeznaczonych na wypłaty udziałów, dzieli się między jej członków, jednak nie więcej niż 20 proc. środków, w pozostałej części przekazuje się na Fundusz Pracy.

Natomiast w przypadku likwidacji spółdzielni socjalnej, która nie korzystała ze środków Funduszu Pracy, środki pozostałe po likwidacji dzieli się w całości pomiędzy jej członków.