Samorządy błędnie określają przepisy uprawniające do bezpłatnej pomocy

Jednostka terytorialna podwyższając kryterium dochodowe do świadczenia rzeczowego z programu dożywiania, nie może wskazywać jako podstawy prawnej przepisu dotyczącego zasiłków celowych i okresowych.

Takie stanowisko zajął wojewoda lubelski, który w rozstrzygnięciu nadzorczym z 4 lutego 2014 r. (nr PN-II.4131.22.21014) stwierdził nieważność jednego z zapisów uchwały podjętej przez radnych Baranowa. Dotyczyła ona przyjęcia wyższego kryterium dochodowego uprawniającego do przyznania nieodpłatnej pomocy w ramach rządowego programu dożywiania.

Radni postanowili w uchwale, że podwyższony próg dochodowy do poziomu 150 proc. tego obowiązującego w pomocy społecznej będzie pozwalał na otrzymanie wsparcia w formie świadczenia pieniężnego lub rzeczowego. Jako podstawę prawną do przyjęcia takiego zapisu wskazali art. 8 ust. 2 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 182 z późn. zm.). Umożliwia on gminie przyjęcie wyższego kryterium dochodowego, które trzeba spełnić do uzyskania zasiłku celowego lub okresowego.

Wojewoda zakwestionował powołanie się na ten przepis w odniesieniu do świadczenia rzeczowego. Stwierdził, że postanowienia rządowego programu przewidują formy wsparcia, które można podzielić na pieniężne, czyli środki na zakup jedzenia, oraz niepieniężne, a więc posiłek i produkty żywnościowe.

Organ nadzoru podkreślił, że również przepisy o pomocy społecznej zawierają rozróżnienie na świadczenia pieniężne i niepieniężne. Do pierwszej grupy zalicza się z pewnością zasiłek celowy, który może być przyznany na zaspokojenie niezbędnej potrzeby bytowej, w tym na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności. Natomiast delegacja ustawowa określona we wspomnianym art. 8 ust. 2 nie zawiera upoważnienia do podwyższenia kryterium dochodowego na potrzeby świadczeń niepieniężnych, co w odniesieniu do rządowego programu dotyczy posiłku oraz produktów żywnościowych.

Również wskazówki przygotowane przez resort pracy w związku z jego realizacją wskazują, że podstawę prawną do podwyższenia progu dochodowego na potrzeby tych właśnie świadczeń powinien stanowić art. 96 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej.

- Radni podjęli już nową uchwałę, która dotyczy tylko świadczeń niepieniężnych. Została ona opublikowana w dzienniku urzędowym - wyjaśnia Marianna Berlińska, kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Baranowie.

550 mln zł przeznaczy w tym roku rząd na dotacje do bezpłatnych posiłków

Michalina Topolewska

michalina.topolewska@infor.pl