Gmina nie może żądać zwrotu becikowego

Samorząd, wprowadzając własną zapomogę z tytułu urodzenia dziecka, nie może określać przesłanek powodujących jej zawieszenie lub konieczność oddania.

Takie stanowisko zajął wojewoda małopolski w rozstrzygnięciu nadzorczym podjętym 24 stycznia 2014 r. (nr WN-II.4131.1.3.2014). Stwierdził w nim nieważność niektórych zapisów uchwały podjętej przez radnych Wadowic w sprawie ustanowienia gminnego becikowego.

Zastrzeżenia wojewody dotyczyły warunku przewidującego, że wypłatę tego świadczenia zawiesza się w przypadku wszczęcia postępowania o ograniczenie lub utratę praw rodzicielskich lub gdy oboje rodzice nie wykonują opieki nad dzieckiem. Ponadto becikowe miało podlegać zwrotowi, jeśli ojciec oraz matka straciliby swoje prawa wobec potomka w okresie trzech pierwszych lat jego życia.

Zdaniem wojewody radni przekroczyli w ten sposób swoje kompetencje wynikające z art. 22a ust. 3 ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 1456). Zgodnie z nim mają oni prawo do określenia szczegółowych zasad udzielania własnego becikowego, ale nie mogą ustalać warunków jego wydatkowania, żądać zwrotu lub określać sytuacji, w których może nastąpić zawieszenie wypłaty świadczenia. Wojewoda zwraca uwagę, że takie stanowisko jest zasadne również w związku z treścią art. 22a ust. 2 wspomnianej ustawy, który wskazuje, że do tej formy wsparcia nie mają zastosowania jej rozdziały IV oraz VI. W nich właśnie określone są m.in. przepisy odnoszące się do postępowania w sprawach przyznawania oraz wypłacania świadczeń rodzinnych, w tym zasady ich zwrotu.

Wojewoda postanowił też unieważnić ten fragment uchwały, który wskazywał, że o becikowe może starać się rodzic nie tylko zamieszkujący, lecz także na stałe zameldowany na terenie gminy.

- Chcieliśmy w ten sposób zagwarantować, że pomoc będzie trafiać do naszych mieszkańców, bo wcześniej zdarzały się sytuacje, gdy opiekunowie przeprowadzali się chwilowo, np. do swoich rodziców, aby uzyskać świadczenie - informuje Lucyna Witek, zastępca dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w Wadowicach.

Jednak, jak podkreślił wojewoda, art. 22 ust. 1 ustawy daje radnym gminy możliwość przyznania własnego becikowego rodzicom zamieszkałym na jej terenie. Nie wymaga natomiast zameldowania.

Ważne

Gminne becikowe jest świadczeniem nieobowiązkowym. Finansowane jest ze środków własnych samorządu

Michalina Topolewska

michalina.topolewska@infor.pl