NIK pozytywnie o Maluchu

Liczba miejsc w żłobkach, klubach dziecięcych i u dziennych opiekunów wzrosła z 40 tys. w 2012 r. do 84 tys. na koniec 2015 r. To efekt przede wszystkim budżetowego dofinansowania na zakładanie i utrzymanie placówek dla dzieci poniżej trzeciego roku życia.

Takie wsparcie zapewnia program Maluch, który jest realizowany od 2011 r. przez Ministerstwo Rodziny Pracy i Polityki Społecznej (MRPiPS). Ma on formę ogłaszanych co roku konkursów, a jego poszczególne edycje zostały skontrolowane przez NIK. W wystąpieniu pokontrolnym skierowanym do resortu rodziny izba pozytywnie ocenia przygotowanie i realizację programu w kolejnych latach. Wskazuje, że zwiększenie liczby żłobków oraz dostępnych w nich miejsc przyczyniło się do wzrostu odsetka dzieci objętych opieką z 4,1 proc. w 2012 r. do 8,3 proc. w 2015 r. NIK zwraca uwagę, że o ile w latach 2011-2012 wykorzystanie środków budżetowych wynosiło 38,7 mln zł przy planowanych 100 mln zł, to w następnych latach systematycznie rosło i w 2015 r. osiągnęło poziom 136 mln zł (na zarezerwowaną kwotę 151 mln zł). Wpływ na to miało rozszerzenie formuły programu i umożliwienie korzystania z dotacji nie tylko gminom, ale i podmiotom prywatnym.

Nie oznacza to jednak, że NIK nie dostrzega mankamentów Malucha. W jego ocenie ministerstwo zbyt późno ogłaszało w poprzednich latach konkursy, które pozwalały ubiegać się o dotacje. Zwykle następowało to w okresie luty-marzec, a więc w trakcie roku budżetowego. Ta sytuacja zmieniła się w edycjach Malucha na 2016 i 2017 r. W ich ramach konkursy o dotacje zostały ogłoszone z odpowiednim wyprzedzeniem, odpowiednio w grudniu 2015 r. i listopadzie 2016 r.

- Obecne rozwiązanie jest dla gmin lepsze. Samo późne ogłoszenie konkursu to jedno, ale trzeba było jeszcze czekać na jego rozstrzygnięcie i podpisanie umowy o dotację. Zostawało więc mało czasu na samą inwestycję, zwłaszcza jeśli dotyczyła ona budowy lub adaptacji budynku - podkreśla Iwona Plewako, naczelnik wydziału zdrowia i spraw społecznych Urzędu Miasta w Sopocie.

NIK zauważa też, że w okresie objętym kontrolą nie była ustalona długoletnia perspektywa rozwoju lub kontynuacji programu. W przypadku gdyby budżetowe dofinansowanie zostało w przyszłości przerwane, gminy - zwłaszcza te z niskimi dochodami własnymi - mogą więc mieć problemy z utrzymaniem uruchomionych żłobków i klubów dziecięcych.

Ponadto MRPiPS nie prowadziło w poprzednich latach analiz ani badań w zakresie współzależności między programem Maluch a aktywnością zawodową rodziców i opiekunów. Tym samym trudno jest ocenić, czy spełniony został jeden z celów, który przyświecał jego wprowadzeniu, czyli ułatwiania im powrotu na rynek pracy. Niemniej, jak stwierdza organ kontroli, zwiększenie liczby oraz jakości instytucjonalnych miejsc opieki nad dziećmi sprzyja podejmowaniu aktywności zawodowej.

Michalina Topolewska

michalina.topolewska@infor.pl