W planie kont ustala się zasadę naliczania odsetek

Odpowiadając na to pytanie, zwróćmy najpierw uwagę, że art. 40 ust. 2 pkt 3 ustawy z 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych ustala, że w zakładowym planie kont powinniśmy przewidzieć zasadę naliczania odsetek od nieterminowych płatności nie później niż na koniec każdego kwartału. Pamiętajmy jednak, że wśród aktywów finansowych ustawa z 29 września 1994 r. o rachunkowości wymienia prawo do otrzymania aktywów pieniężnych, czyli m.in. odsetek. Zatem najpierw trzeba mieć prawo do odsetek, aby mogły spełniać kryterium należności, które wyceniamy w trakcie roku w wartości nominalnej (kwota naliczonych odsetek). Istotne jest przy tym, że art. 42 ust. 1 ustawy o finansach publicznych mówi o tym, że sposób gromadzenia środków publicznych z poszczególnych tytułów określają odrębne ustawy. Potrzebny jest więc tytuł "odsetkowy", aby móc je pobrać. Oznacza to, że odrębna ustawa w takim przypadku określa, czy są to odsetki ustawowe, czy odsetki liczone dla zaległości podatkowych, ponadto od jakiego dnia te odsetki naliczamy - od dnia następnego, od pierwszego dnia kolejnego miesiąca itp. lub w takiej ustawie jest najczęściej odpowiednie odesłanie. Z art. 42 ust. 5 ustawy o finansach publicznych wynika ponadto, że jednostki sektora finansów publicznych muszą ustalać przypadające im należności pieniężne, w tym mające charakter cywilnoprawny, oraz muszą terminowo podejmować w stosunku do zobowiązanych czynności zmierzające do wykonania zobowiązania.

Od 1 stycznia 2010 r. pojawiła się nowa kategoria ekonomiczna, co wiążę się z ustaleniami art. 60 ustawy o finansach publicznych. Jest ona związana ze środkami publicznymi stanowiącymi niepodatkowe należności budżetowe o charakterze publiczno-prawnym. Są to m.in. dochody pobierane przez państwowe i samorządowe jednostki budżetowe na podstawie odrębnych ustaw. Taką ustawą jest np. ustawa z 18 grudnia 2003 r. o ochronie roślin (t.j. Dz.U. z 2008 r. nr 133, poz. 849 ze zm.). W jej art. 95b ust. 8 ustalono, że od nieuiszczonych w terminie opłat, o których mowa w ust. 1, pobiera się odsetki za zwłokę w wysokości i na zasadach obowiązujących dla zaległości podatkowych.

Zgodnie z art. 67 ustawy o finansach publicznych do spraw dotyczących tych należności nieuregulowanych ustawą o finansach publicznych stosuje się przepisy ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 267) i odpowiednio przepisy działu III ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 749 ze zm.). W tym dziale jest mowa o zobowiązaniach podatkowych i mamy rozdział 6 Odsetki za zwłokę i opłata prolongacyjna, a w nim art. 54 par. 1 pkt 5 z którego wynika, że odsetek za zwłokę nie nalicza się m.in. jeżeli wysokość odsetek nie przekraczałaby trzykrotności wartości opłaty pobieranej (za traktowanie przesyłki listowej jako przesyłki poleconej) przez operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe (Dz.U. z 2012 r. poz. 1529). Aktualnie jest to zatem trzykrotność 2,90 zł, czyli 8,70 zł.

Podsumowanie

Jeśli jednostka nie ma prawa naliczyć odsetek do 8,7 zł, to nie stanowią one jej należności. Ordynacja podatkowa zawiera przepis lex specialis w stosunku do art. 40 ustawy o finansach publicznych.

Piotr Wieczorek

specjalista ds. rachunkowości i zarządzania ryzykiem, audytor systemów ISO

Podstawa prawna

Ustawa z 29 września 1994 r. o rachunkowości (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 330 ze zm.). Ustawa z 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 885 ze zm.).