Suplement - zakres przyjętych zmian

W Dzienniku Ustaw z 19 lutego 2013 r., pod pozycją 228, została opublikowana ustawa z 25 stycznia 2013 r. o zmianie ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. Zgodnie z art. 3 ustawy nowelizującej wchodzi ona w życie po upływie 14 dni od ogłoszenia, tj. 6 marca 2013 r. Prace legislacyjne nad ustawą nowelizującą u.c.p.g. zostały podjęte na podstawie projektu ustawy wniesionego, w trybie art. 118 ust. 1 Konstytucji RP, przez Senat Rzeczypospolitej Polskiej (por. uchwała Senatu RP z 12 grudnia 2012 r. w sprawie wniesienia do Sejmu projektu ustawy o zmianie ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach oraz ustawy o zmianie ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach oraz niektórych innych ustaw).

Projekt senacki zakładał wprowadzenie zmian zarówno do u.c.p.g., jak i ustawy nowelizującej, to znaczy ustawy z 1 lipca 2011 r. o zmianie ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. nr 152, poz. 897, nr 171, poz. 1016 i nr 224, poz. 1337). Zmiany w ustawie nowelizującej miały polegać na zmianie brzmienia zdania pierwszego przepisu art. 10 ust. 1 tej ustawy poprzez przedłużenie o jeden miesiąc terminu na podejmowanie przez rady gmin uchwał, o których mowa w art. 6k ust. 1, art. 6l, art. 6n ust. 1 i art. 6r ust. 2 u.c.p.g. Proponowana zmiana była uzasadniona tym, iż zgodnie z pierwotnym brzmieniem art. 10 ust. 1 ustawy nowelizującej rady gminy były zobowiązane do podjęcia ww. uchwał w terminie do 31 grudnia 2012 r., tymczasem projekt senacki zmieniał m.in. przepisy u.c.p.g., których brzmienie mogło mieć zasadnicze znaczenie dla brzmienia uchwał rad gmin. Ze względu na to, iż w toku prac legislacyjnych stało się jasne, że nie uda się przyjąć ustawy nowelizującej przed 31 grudnia 2012 r., z powyższych zmian w art. 10 ust. 1 ustawy nowelizującej zrezygnowano.

Ostatecznie ustawa z 25 stycznia 2013 r. o zmianie ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach liczy trzy artykuły i obejmuje wyłącznie zmiany do u.c.p.g.

Stosownie do uzasadnienia projektu senackiego, celem nowelizacji u.c.p.g było wprowadzenie rozwiązań umożliwiających gminom racjonalną i elastyczną politykę w zakresie ustalania opłat za odbieranie odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości i gospodarowanie tymi odpadami. Projekt senacki nie podejmował się rozwiązania wszystkich problemów zgłaszanych w dotychczasowej dyskusji nad wdrażaniem u.c.p.g., koncentrując się na wybranych zagadnieniach związanych z problematyką opłat. Projekt senacki nie odnosił się zatem m.in. do problematyki bezprzetargowego zlecenia przez gminy usług odbioru lub odbioru i zagospodarowania odpadów komunalnych podmiotom komunalnym (czy też - nawiązując do terminologii wypracowanej w orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej - podmiotom in-house). Problematyka zlecenia usług odbioru lub odbioru i zagospodarowania odpadów komunalnych podmiotom in-house była przedmiotem poprawki nr 1 zgłoszonej podczas drugiego czytania projektu ustawy na 31. posiedzeniu Sejmu RP 3 stycznia 2013 r. Poprawka ta została w trakcie trzeciego czytania projektu ustawy, podczas 32. posiedzenia Sejmu RP w dniu 25 stycznia 2013 r., odrzucona. Jednocześnie należy zwrócić uwagę na, w naszej ocenie, kontrowersyjną ocenę prawną zgodności tej poprawki z prawem Unii Europejskiej wyrażoną w stanowisku ministra spraw zagranicznych (druk sejmowy nr 1009-A)², w którym wyrażono pogląd, iż omawiana poprawka w zakresie, w jakim nie przewiduje żadnego mechanizmu zabezpieczającego w przypadku utraty przez spółkę komunalną statusu podmiotu in-house, jest niezgodna z prawem Unii Europejskiej³.

Zakres ustawy z 25 stycznia 2013 r. obejmuje m.in.:

wwprowadzenie możliwości przejęcia przez gminę, w zamian za opłatę uiszczaną przez właściciela nieruchomości, obowiązku wyposażenia nieruchomości w pojemniki i utrzymania ich w należytym stanie (zmiana art. 5 ust. 1 pkt 1 oraz nowy ust. 2a w art. 6r u.c.p.g.);

wwprowadzenie możliwości różnicowania stawek opłaty w zależności od wielkości gospodarstwa domowego, liczby osób zamieszkujących nieruchomość, odbierania odpadów z terenów wiejskich lub miejskich i rodzaju zabudowy (nowy przepis ust. 2a art. 6j u.c.p.g.), a także wprowadzenie możliwości różnicowania stawek, wprowadzania zwolnień przedmiotowych oraz ustanawiania dopłat (nowy ust. 4 w art. 6k u.c.p.g.);

wwprowadzenie możliwości poboru opłaty w drodze inkasa (nowy przepis ust. 2 w art. 6l u.c.p.g.);

wwprowadzenie możliwości składania deklaracji w drodze elektronicznej (nowy przepis ust. 3 w art. 6m u.c.p.g.);

wwyposażenie wójta, burmistrza lub prezydenta miasta w uprawnienia organu egzekucyjnego w stosunku do opłaty stanowiącej dochód gminy (nowy art. 6qa u.c.p.g.) oraz zarządu związku międzygminnego w stosunku do opłaty stanowiącej dochód związku (nowy ust. 1b w art. 6r u.c.p.g.);

wwprowadzenie regulacji, stosownie do której w przypadku przejęcia przez związek międzygminny zadań gminy w zakresie gospodarki odpadami komunalnymi, opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi stanowić będą dochód związku międzygminnego w całości lub w części odpowiednio do zakresu przejętych zadań (nowy ust. 1a w art. 6r u.c.p.g.).

Zakres zaproponowanych przez Senat RP i następnie przyjętych w ustawie z 25 stycznia 2013 r. zmian odnosi się do identyfikowanych przez gminy problemów związanych ze stosowaniem ustawy u.c.p.g., które to problemy pojawiły się w związku z przystąpieniem przez gminy do opracowywania uchwał wprowadzających opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Należy jednoznacznie stwierdzić, iż zmiany wprowadzone ustawą z 25 stycznia 2013 r. nie wyczerpują problematyki stosowalności u.c.p.g. Nie można bowiem wykluczyć, iż w związku z kolejnymi etapami wdrażania ustawy przez gminy pilnej interwencji ustawodawcy będą wymagały również i inne kwestie, np. problematyka składania deklaracji w przypadku nieruchomości wielolokalowych i przede wszystkim - kwestia odpowiedzialności za zobowiązania związane z uiszczaniem opłat z takich nieruchomości.