Opłata śmieciowa pomoże w gospodarce odpadami

starosta bielski

Konwent Marszałków Województw RP chce przekazania gminom faktycznego władztwa nad odpadami komunalnymi oraz wyposażenia gmin w odpowiednie instrumenty finansowe. Za gospodarkę odpadami komunalnymi na terenie gminy odpowiada samorząd gminny. W ramach swoich kompetencji uchwala regulamin utrzymania czystości oraz wydaje zezwolenia na prowadzenie działalności dla podmiotów gospodarczych, które dokonują odbioru i prowadzą transport odpadów komunalnych w gminie, pobierając za tę usługę opłatę. Podmioty te mają obowiązek przekazywania rejestrów mieszkańców, którzy podpisali umowy na wywóz odpadów. Niestety, znaczna część mieszkańców nie ma podpisanych umów na odbiór i transport odpadów (od około 20 do nawet 30 proc. mieszkańców). Rezultatem takich rozwiązań prawnych i braku faktycznego władztwa nad strumieniami odpadów komunalnych przez gminy jest istnienie tzw. dzikich składowisk. Koszty usuwania tych zanieczyszczeń są nieproporcjonalnie wysokie i obciążają budżet gminy, a tym samym wszystkich mieszkańców.

Możliwość wprowadzenia opłat za gospodarkę odpadami jest przewidziana w prawie, ale wyłącznie poprzez referendum, w którym uczestniczyć będzie minimum 30 proc. mieszkańców uprawnionych do głosowania. Sądzę, że dotychczasowe doświadczenia w wielu gminach, które prowadziły takie referendum równocześnie z innymi wyborami nie napawają optymizmem ze względu na niską frekwencję, która nie pozwala na wprowadzenie nowych rozwiązań prawnych i finansowych. Wprowadzenie systemu opłat w jednej gminie powoduje transport odpadów z gmin sąsiednich. Prowadzenie referendum oraz podatku za odpady posiada uzasadnienie tylko w przypadku, gdy nastąpi to we wszystkich sąsiednich gminach. Konieczne są zatem radykalne zmiany w obowiązujących przepisach – ustawie o odpadach.

Należy przede wszystkim zapewnić gminie skuteczne narzędzia do kształtowania planów gospodarowania odpadami i ich realizacji oraz możliwość skutecznej egzekucji. W pierwszej kolejności konieczne jest zapewnienie gminie prawa do dyspozycji odpadami. Pozwoli to na kontrolowanie strumienia wytwarzanych odpadów komunalnych i kierowanie do właściwych miejsc odzysku i unieszkodliwiania oraz do tworzenia własnego systemu gospodarowania odpadami, w tym również selektywnej zbiórki odpadów. Uważam, że konieczne jest także wprowadzenie obligatoryjnej opłaty za odpady, która będzie pobierana przez gminę. Wysokość opłaty winna być ustalana przez radę gminy dla właścicieli nieruchomości w zależności od ilości osób zamieszkujących w lokalu i pobierana jako podatek.

Spowoduje to brak opłacalności pozostawiania odpadów w lasach, przy drogach i innych miejscach oraz spalania w piecach domowych. Poprawi to stan środowiska w zakresie utrzymania czystości, a jednocześnie wpłynie na poprawę stanu środowiska. Gminy, posiadając odpowiednią pulę środków finansowych za odpady, dokonają wyboru w formie przetargu firm przewozowych, wskazując miejsce odzysku i unieszkodliwiania. W ten sposób można będzie realizować wymagane prawem poziomy odzysku odpadów, co zapobiegnie w niedalekiej przyszłości konieczności płacenia wysokich kar. Będzie wtedy możliwość wprowadzenie, innych metod unieszkodliwiania odpadów niż składowanie w tym również termiczne przekształcanie lub współspalanie. Termiczne unieszkodliwianie, mimo że wyzwala liczne protesty, pozwala na zmniejszenia ilości odpadów o 90 proc., zapobiegając degradacji terenu. Finansowa opłacalność takich inwestycji następuje w przypadku dużych aglomeracji miejskich (powyżej 300 tys. mieszkańców).

Powołując się na dotychczasowe doświadczenia we współpracy z samorządami gminnymi, uważam, że wprowadzenie tzw. opłaty śmieciowej wpłynie na współpracę samorządów przy tworzeniu racjonalnych rozwiązań technologicznych opłacalnych zarówno finansowo w fazie inwestycji, jak i w fazie eksploatacji. W wyniku wprowadzenia proponowanych zmian nie powinno nastąpić znaczne zwiększenie dotychczasowych opłat za odpady, ponieważ opłaty będą ponosić również ci mieszkańcy, którzy dotychczas nie płacili za wywóz odpadów, a wyboru firmy odbierającej odpady dokona się na podstawie przetargu. Uniknie się również tworzenia dzikich wysypisk oraz podrzucania odpadów do gmin, które wprowadzą ryczałtowe opłaty za odpady. Optymalizacja rozwiązań technologicznych pozwoli na zmniejszenie ilości składowisk na rzecz zakładów przetwarzających odpady. Gminy, a w konsekwencji my wszyscy, nie będziemy płacili kar za brak odpowiednich poziomów odzysku i recyklingu odpadów oraz ograniczenia ilości odpadów biodegradowalnych.