Nie będziemy płacić więcej za wywóz śmieci

- Odpowiedź jest prosta. Firmy chcące zainwestować w tego typu przedsięwzięcia nie mają gwarancji, że po ich wybudowaniu zapewnią jej efektywne wykorzystanie. Dla optymalnego funkcjonowania takiej instalacji niezbędne jest zapewnienie tzw. strumienia odpadów. Dziś brak jest instrumentów umożliwiających zabezpieczenie, w długim okresie, dostaw odpowiedniej ilości odpadów dla wspomnianych instalacji, również tych, które uzyskały albo uzyskają dofinansowanie z funduszy europejskich. Tym samym zagrożona jest efektywna absorpcja pieniędzy unijnych, a także wywiązanie się z zobowiązań nałożonych na nasz kraj przez Unię Europejską. Zgodnie z prawem unijnym na Polsce spoczywa obowiązek osiągnięcia określonych limitów odzysku odpadów opakowaniowych oraz ograniczenia ilości odpadów przeznaczonych do składowania zgodnie z przyjętym harmonogramem.

- Propozycja wprowadzenia praw wyłącznych jest wynikiem przeprowadzonych analiz i przeglądu podobnego prawodawstwa w innych krajach. Są one stosowane w wielu państwach europejskich jako metoda osiągania celów, których osiągnięcie stanowi istotę zmian ujętych w projekcie założeń do naszej ustawy. Prawa wyłączne związane ze świadczeniem usług w ogólnym interesie gospodarczym zostały wprowadzone w zakresie gospodarowania odpadami komunalnymi w takich państwach, jak Francja, Portugalia, Niemcy i Węgry. Lokalne monopole odpadowe funkcjonują np. w Szwecji. Kraj ten uzyskuje dobre rezultaty w zakresie ograniczenia ilości odpadów unieszkodliwianych przez składowanie na rzecz ich odzysku lub unieszkodliwiania w inny sposób. W propozycji nowych regulacji zachowujemy pełną konkurencję. Jednocześnie przy wyborze operatora instalacji mamy wprowadzone reguły gry rynkowej.

- Projekt założeń do ustawy przewiduje mechanizmy nakazujące operatorom instalacji do odzysku lub unieszkodliwiania odpadów racjonalizację kosztów prowadzonej działalności. Proponujemy w nim rozwiązania zakładające powierzenie zadań z zakresu odzysku i unieszkodliwiania odpadów przedsiębiorcom na podstawie umowy, której warunki będą określone ustawowo w sposób uniemożliwiający eskalowanie kosztów tej działalności. Umowa będzie zawierana z firmą wyłonioną w wyniku przeprowadzenia konkurencyjnych postępowań uregulowanych w prawie zamówień publicznych. Będziemy mieli pełną konkurencję na rynku. Istotnym elementem będzie również wybór przedsiębiorcy oferującego najlepszą technologię.

- Tak. Będą podlegały kontroli prezesa UOKiK, który posiada uprawnienia do badania, czy podmiot nie nadużywa pozycji dominującej np. poprzez narzucanie nieuczciwych cen, w tym cen nadmiernie wygórowanych. Ponadto firmy, które ubiegają się o dofinansowanie realizacji infrastrukturalnych projektów odpadowych z funduszy europejskich, w ramach przygotowania projektu muszą przeprowadzić rzetelną analizę finansową. Należy w niej koniecznie uwzględnić tzw. dostępność cenową, czyli zdolność do płacenia za usługi z zakresu gospodarowania odpadami komunalnymi. Stanowi to mechanizm uniemożliwiający nadmierny wzrost opłat dla konsumentów.

- Bezpośrednią przyczyną wprowadzenia praw wyłącznych jest niemożność przezwyciężenia problemów w sektorze gospodarowania odpadami opisanych w Krajowym Planie Gospodarki Odpadami. Brakuje przede wszystkim wystarczającej liczby instalacji do odzysku i unieszkodliwienia odpadów (poza składowaniem), w tym w szczególności dla odpadów ulegających biodegradacji. Nie ma też postępu w selektywnym zbieraniu odpadów komunalnych, w tym odpadów niebezpiecznych występujących w strumieniu odpadów komunalnych. Zbyt niskie ilości odpadów poddawane są procesom biologicznego i termicznego przekształcania. Niewystarczająca jest również aktywność gmin w działaniach związanych z tworzeniem ponadgminnych jednostek, które realizowałyby gospodarkę odpadami komunalnymi.

- Tak jest w istocie. Wobec braku dostatecznej liczby instalacji zapewniających odzysk i unieszkodliwiane odpadów, niemożliwe jest wskazanie alternatywnych sposobów zwiększenia poziomu odpadów kierowanych do odzysku lub unieszkodliwiania w sposób inny niż składowanie. W tym stanie rzeczy zasadne wydaje się sięgnięcie do rozwiązań, które przyniosły spodziewane rezultaty w innych państwach europejskich.

Fot. Wojciech Górski

Adam Zdziebło, wiceminister rozwoju regionalnego