W trosce o środowisko naturalne

Początki zasilania Wrocławia w wodę i odprowadzania ścieków sięgają XIII wieku. Pierwszym dokumentem historycznym, potwierdzającym ten fakt jest przywilej księcia Henryka IV Prawego (Probusa) z 1272 r., zezwalający miastu m.in. na pobór wody z rzek Odry i Oławy dla wodociągów i zasilania fos miejskich. Datę tę przyjmuje się jako początek historii wodociągów wrocławskich. W następnym stuleciu pojawiły się pierwsze wzmianki o istnieniu nad Odrą koła wodnego, które pobraną z rzeki wodę wlewały do koryt, za pomocą których rozprowadzana była na terenie miasta.

W miarę postępu technicznego wprowadzano szereg ulepszeń, między innymi na przełomie XVI i XVII w., w miejsce przestarzałych i mało praktycznych kół wodnych, wprowadzono pompy tłokowe, poruszane początkowo siłą ludzką i konną, a następnie maszyną parową.

W latach 40 XIX w. uruchomiono po raz pierwszy nowoczesną pompownię, wyposażoną w pompy tłokowe oraz oczyszczalnię wody. Ten etap należy uznać za początek zorganizowanego systemu zaopatrzenia Wrocławia w wodę. Inwestycja zaspokajała bieżące potrzeby, nie mogła jednak sprostać wymaganiom rozwijającego się przemysłu i wzrastającej liczbie mieszkańców oraz coraz bardziej rygorystycznym wymogom sanitarnym. W tym też okresie podjęto także pierwsze działania inwestycyjne w kanalizację miasta.

1 sierpnia 1871 r. rozpoczął działalność nowoczesny, jak na ówczesne czasy, zakład produkcji wody "Na Grobli", którego najważniejszą częścią była wieża ciśnień z dwoma maszynami parowymi. Jedna z nich ocalała i do dziś jest największą zachowaną maszyną parową w Europie. Po uruchomieniu zakładu pompownia dostarczała wodę niefiltrowaną do celów gospodarczych, przemysłowych i przeciwpożarowych.

Dalszy rozwój wodociągów Wrocławia został wymuszony wybuchem epidemii cholery w Hamburgu, co spowodowało rezygnację z poboru wody z Odry, na rzecz wody gruntowej i zaowocowało uruchomieniem ponad trzystu studni poborowych. Długotrwała susza, a następnie powódź na początku XX w. przyspieszyły rozbudowę ujęć infiltracyjnych oraz wprowadzenie procesów nawapniania i chlorowania wody. Rosnąca liczba mieszkańców i wytwarzanych ścieków spowodowała również konieczność rozbudowy systemu kanalizacyjnego o kolejne przepompownie, co umożliwiało ich sprawniejsze odprowadzanie.

W pierwszym dwudziestoleciu XX w. długość sieci kanalizacyjnej miasta  osiągnęła ponad 400 km, a do wybuchu drugiej wojny światowej jej długość wzrosła dwukrotnie. Niestety ten imponujący dorobek systemu wodociągowego i kanalizacyjnego został w znacznym stopniu zniszczony w okresie działań wojennych, od stycznia do maja 1945 r.. Wówczas zostały uszkodzone sieci wodociągowa i kanalizacyjna a także pompownie, rurociągi oraz zbiorniki wody.

1 sierpnia 1945 r., dwa odrębne dotąd przedsiębiorstwa - wodociągowe i kanalizacyjne - połączono w jedno. Tak powstały Zakłady Wodociągów i Kanalizacji we Wrocławiu.

Po zakończeniu odbudowy zakładu ze zniszczeń powojennych, w 1952 r. przeprowadzono dalszą reorganizację przedsiębiorstwa, a nazwę zmieniono na obowiązującą do dzisiaj.

Kolejne lata przyniosły dalszy wzrost produkcji oraz rozbudowę zakładu "Na Grobli". Najbardziej znaczącą inwestycją w tym okresie była oddana w lipcu 1974 r. pierwsza w Polsce stacja ozonowania wody, dzięki czemu miasto otrzymało wodę lepszej jakości. Pod koniec lat 80. długość sieci wodociągowej wynosiła już ponad 1,2 tys. km. Pod koniec lat 90. oddano do użytku trzy ważne inwestycje: Wrocławską Oczyszczalnię Ścieków, nową pompownię wód filtracyjnych oraz pompownię wody surowej.

W 2001 r. oddano do eksploatacji Wrocławską Oczyszczalnię Ścieków "Janówek". To jedna z najnowocześniejszych w Polsce, ekologiczna, mechaniczno-biologiczna oczyszczalnia z chemicznym wspomaganiem usuwania związków fosforu. Obecnie spółka finalizuje drugi etap tej inwestycji.

Obszar, na którym wybudowano wodociągową infrastrukturę techniczną (m.in. kanały, stawy infiltracyjne, studnie, rurociągi i pompownie), znajdujące się w zarządzie MPWiK, to w dużej mierze tereny wodonośne Wrocławia. Mimo znacznej ingerencji człowieka oraz wieloletniej eksploatacji tych terenów, stanowią one cenny ekosystem, z unikalnym środowiskiem przyrodniczym, m.in. dzięki ochronie tych obszarów i przestrzeganiu niezbędnych wymogów, dotyczących jakości oraz czystości wody.

Wrocławskie MPWiK przywiązuje dużą wagę do ochrony środowiska naturalnego, nie tylko w procesach pozyskiwania i uzdatniania wody, ale również ograniczając do minimum szkodliwość oczyszczonych ścieków.

Jak podkreśla Zdzisław Olejczyk, prezes zarządu wrocławskiego MPWiK: - Kładziemy duży nacisk na to, aby nasza firma była postrzegana, jako przyjazna środowisku. Dlatego też dokładamy wszelkich starań, aby w zaspakajaniu potrzeb mieszkańców miasta, dostarczając wysokiej jakości wodę oraz poprzez ciągły odbiór i oczyszczanie ścieków, jednocześnie dbać o zasoby naturalne. Ochrona środowiska, to obok satysfakcji klienta i wysokiej jakości wody,  jeden z trzech głównych filarów naszej działalności.

MPWiK inwestuje w rozwój kolejnych sieci kanalizacyjnych wrocławskich osiedli, likwidując tym samym szkodliwe dla środowiska zbiorniki bezodpływowe. Spółka używa bezpiecznych materiałów i technologii, a wytwarzany w procesie oczyszczania ścieków biogaz przetwarzany jest na energię elektryczną i ciepło wykorzystywane w obiektach wrocławskiej oczyszczalni. 

Jednym z elementów działalności przedsiębiorstwa jest również przeprowadzanie kontroli podmiotów gospodarczych w zakresie gospodarki ściekowej. Odbywają się one systematycznie od wielu lat, rozwijają świadomość oraz dyscyplinują zakłady do wprowadzania proekologicznych rozwiązań w technologii produkcji. System naliczania kar umownych, w wielu firmach przyspieszył decyzję o przeznaczeniu środków na instalacje urządzeń eliminujących zanieczyszczenia, a właściwe ich użytkowanie poprawia jakość odprowadzanych ścieków i stan sieci kanalizacyjnej.

Spółka kładzie również duży nacisk na edukację ekologiczną - każdego roku obiekty MPWiK odwiedza ponad tysiąc uczniów szkół podstawowych, średnich oraz studentów, gdzie pod okiem specjalistów zapoznają się z technologią produkcji wody oraz odprowadzania ścieków. Firma regularnie włącza się do akcji proekologicznych, takich jak "Nie wszystko na wysypisko" czy "Wrocławskie dzieci uczą segregować śmieci".

Działalność inwestycyjna przedsiębiorstwa skierowana jest przede wszystkim na podniesienie jakości wody, zarówno pod względem składu chemicznego, jak i pod względem walorów smakowych; oraz na jej bezawaryjne dostawy i poprawę gospodarki ściekowej.

Szybki rozwój miasta oraz zaawansowany wiek dużej części sieci wodnokanalizacyjnej, sprawił, że spółka realizuje corocznie szereg inwestycji i modernizacji podległej sobie infrastruktury.

W roku ubiegłym przeprowadzono m.in. przebudowę oraz renowację 27 km sieci wodociągowych i kanalizacyjnych oraz zakończono budowę łącznie ponad 3 km sieci wodociągowej i kanalizacji sanitarnej,

W 2009 r. została zakończona rozbudowa stacji uzdatniana wody w Leśnicy, dzięki czemu poprawiła się jakość wody, a na terenie zakładu produkcji wody "Na Grobli" kontynuowano przebudowę istniejących rurociągów wody czystej wraz z armaturą, co zapewniło niezawodność dostaw wody dla miasta.

Pod koniec 2009 r. spółka rozpoczęła kolejną inwestycję, jaką jest budowa nowej pompowni strefowej wody "Bystrzycka". Obiekt ten służy do podnoszenia ciśnienia dla zaopatrzenia w wodę osiedli o wysokiej zabudowie znajdujących się w zachodniej części Wrocławia

W efekcie podejmowanych działań, woda pitna produkowana przez MPWiK jest nie tylko wysokiej jakości i nadaje się do bezpośredniego spożycia ale również odpowiada wymaganiom stawianym przez Światową Organizację Zdrowia i dyrektywy Unii Europejskiej.

Duża część środków finansowych w budżecie inwestycji MPWiK przypada na utrzymanie i rozwój systemu dystrybucji wody i odbioru ścieków, co wynika z bardzo szybkiego rozwoju miasta i zaawansowanego wieku dużej części sieci. Poprawa warunków zaopatrzenia w wodę i odbioru ścieków oraz rozbudowa systemu dystrybucji wody i odbioru ścieków na terenie miasta jest realizowana przez MPWiK m.in. poprzez budowę, przebudowę oraz renowację  sieci wodociągowych i kanalizacyjnych.

W roku ubiegłym zakończone zostały jedne z największych w ostatnich latach, i bardzo ważne dla mieszkańców Wrocławia, zadania MPWiK współfinansowane z Funduszu Spójności. Inwestycje związane były z budową sieci kanalizacyjnej na peryferyjnych osiedlach, gdzie dotąd nie funkcjonował scentralizowany system kanalizacyjny oraz przebudową i budową sieci wodociągowej. 

Zakończone zostały również inne inwestycje, współfinansowane z Funduszu Spójności, polegające na renowacji istniejących magistral wodociągowych na terenie miasta. Celem tych działań jest poprawa jakości wody przez eliminacje zanieczyszczeń stałych, zwiększenie pewności dostawy wody przez wymianę starej armatury i odcinków magistral będących w złym stanie technicznym.

Jednak najważniejszym z zadań MPWiK, którego realizacja rozpoczęła się w 2009 r. jest rozbudowa i modernizacja Wrocławskiej Oczyszczalni Ścieków "Janówek". Budowane są trzy nowe ciągi technologiczne biologicznego oczyszczania ścieków, w tym dwa osadniki wstępne, trzy bloki biologiczne i trzy osadniki wtórne. Trwa rozbudowa ciągu gospodarki osadowej. Powstają cztery nowe wydzielone komory fermentacyjne, dwa zagęszczacze osadów i dwa zbiorniki osadu przefermentowanego oraz nowy budynek jego odwadniania i osuszania.

Zakończenie inwestycji, które planowane jest na 2011 r., zwiększy przepustowość Wrocławskiej Oczyszczalni Ścieków. Będzie ona mogła przejąć dodatkową ilość ścieków, które będą dopływały z północnej części miasta oraz z dzielnic Wrocławia, gdzie MPWiK planuje budować kanalizację sanitarną.

Wszystkie działania podejmowane przez firmę w zakresie przebudowy i modernizacji infrastruktury wodnokanalizacyjnej oparte są na nowoczesnej technologii. - Wrocławskie MPWiK od szeregu lat w swej działalności wykorzystuje najnowsze osiągnięcia technologiczne swojej branży. Przykładem mogą być bezwykopowe metody renowacji sieci wodociągowej i kanalizacyjnej. Z powodzeniem technologia ta sprawdza się w aglomeracji miejskiej jaką jest Wrocław. Ograniczenie prac do wykopów roboczych zmniejsza uciążliwości występujące przy tego rodzaju pracach, nie tylko dla kierowców, ale i wszystkich innych mieszkańców miasta. Poza tym zastosowanie bezwykopowych metod renowacji sieci oszczędza czas i koszty jej wykonania - zaznacza prezes Olejczyk.

W październiku br. MPWiK zostało laureatem pierwszej nagrody we współzawodnictwie krajowym o tytuł Lidera Informatyki w kategorii przedsiębiorstw dostarczających media, organizowanym przez czasopismo "Computerword".

Joanna Chrustek

Joanna Jakoweńko