Za wolne zmiany w prawie odpadowym

Obecnie toczą się w Sejmie prace nad nowelizacją ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. Projekt ustawy przewiduje wprowadzenie gruntownych zmian w obowiązującym systemie gospodarowania odpadami komunalnymi i jest z niecierpliwością oczekiwany zarówno przez samorządy, jak i przez prywatnych inwestorów zamierzających budować i eksploatować instalacje unieszkodliwiania odpadów. Pod koniec ubiegłego roku projekt został skierowany do pierwszego czytania na posiedzeniu Sejmu. Obecnie rozpatrywany jest przez sejmową podkomisję nadzwyczajną. Z planu prac komisji samorządu terytorialnego i polityki regionalnej wynika, że rozpatrzenie sprawozdania wspomnianej podkomisji nastąpi dopiero w czerwcu. Oznacza to, że najprawdopodobniej do czerwca nie zostanie rozpoczęty etap drugiego czytania projektu w Sejmie. W konsekwencji, mając na uwadze wakacyjną przerwę prac Sejmu, wyznaczone na październik tego roku wybory parlamentarne oraz zasadę dyskontynuacji prac nad większością projektów ustaw przez nowo wybrany parlament, istnieje ryzyko, że prace nad projektem ustawy rozpoczną się po wyborach od początku i zostanie ona uchwalona dopiero w przyszłym roku.

Do podstawowych celów projektowanych zmian należy zaliczyć zwiększenie liczby nowoczesnych instalacji do przekształcania odpadów komunalnych (w szczególności spalarni odpadów), co przyczyni się do zmniejszenia strumienia odpadów komunalnych ulegających biodegradacji oraz kierowanych na składowiska odpadów, wyeliminowanie nielegalnych składowisk odpadów, oraz wprowadzenie odpowiedniego sposobu monitorowania postępowania z odpadami komunalnymi. Rozwiązanie prawne, które ma umożliwić realizację powyższych celów, to obligatoryjne przejęcie przez gminy obowiązków właścicieli nieruchomości w zakresie zagospodarowania odpadów komunalnych (powszechnie również stosowane w innych państwach członkowskich Unii Europejskiej, m.in. w Niemczech).

Z przepisów dyrektywy Rady 1999/31/WE w sprawie składowania odpadów wynika, że już w 2010 r. Polska powinna była ograniczyć ilość odpadów komunalnych biodegradowalnych kierowanych na składowiska do 75 proc. w stosunku do roku 1995 r. W Polsce natomiast wciąż ok. 90 proc. wytworzonych odpadów komunalnych ulegających biodegradacji kierowanych jest na składowiska. Obecne brzmienie ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach oraz stosunkowo niskie opłaty za składowanie odpadów nie są w stanie wymusić na właścicielach nieruchomości oraz podmiotach zajmujących się odbiorem odpadów komunalnych właściwego ich zagospodarowania, innego niż ich wywóz na składowiska odpadów. Oznacza to tym samym, że kary z tytułu uchybienia zobowiązaniom nałożonym przez prawo Unii Europejskiej na Polskę mogą się okazać nieuniknione. Wskazują na to liczne wyroki wydane przez Trybunał Sprawiedliwości w odniesieniu do innych państw członkowskich w związku z niedostosowaniem ich systemów gospodarowania odpadami komunalnymi do wymogów prawa Unii Europejskiej.

Zdecydowana większość projektów budowy instalacji przeznaczonych do termicznego przekształcania odpadów komunalnych ma być realizowana przy wykorzystaniu dofinansowania z funduszy Unii Europejskiej. Środki unijne przewidziane obecnie na budowę takich instalacji w ramach Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko będą mogły zostać wykorzystane pod warunkiem, iż umowa o dofinansowanie zostanie zawarta do 2013 roku, a przedsięwzięcie zostanie zrealizowane najpóźniej do 2015 roku. Ponieważ większość podmiotów zainteresowanych realizacją wspomnianych projektów, zarówno tych z sektora publicznego, jak i prywatnego, uzależnia budowę instalacji od zapewnienia instalacjom stałego strumienia odpadów komunalnych (m.in. w celu stworzenia rzetelnego modelu ekonomicznego funkcjonowania obiektu), wejście w życie nowelizacji ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach jest nieodzownym warunkiem przystąpienia do realizacji inwestycji. Opóźnienie prac nad projektem ustawy może zatem skutkować nie tylko nałożeniem na Polskę kar finansowych, ale także tym utratą środków unijnych.

@RY1@i02/2011/067/i02.2011.067.207.002b.001.jpg@RY2@

Małgorzata Kliczkowska, associate, praktyka energetyczna Kancelarii Baker & McKenzie

Małgorzata Kliczkowska

associate, praktyka energetyczna Kancelarii Baker & McKenzie