Gospodarka odpadami do poprawy

@RY1@i02/2012/007/i02.2012.007.08800020b.802.jpg@RY2@

Paweł Biedziak, rzecznik prasowy Najwyższej Izby Kontroli

Co druga gmina skontrolowana przez NIK nie wie, ile odpadów jest odbieranych na jej terenie. Prawie trzy czwarte nie objęło wszystkich mieszkańców zorganizowanym systemem odbierania odpadów komunalnych. Są to wyniki ostatniej kontroli w zakresie zarządzania odpadami w gminach. We wszystkich 35 skontrolowanych przez NIK gminach wystąpiły uchybienia i nieprawidłowości w realizacji ustawowych obowiązków dotyczących w szczególności gospodarki odpadami. Dotyczyły one m.in. programów ochrony środowiska (POŚ), mających stanowić podstawę funkcjonowania systemu zarządzania środowiskiem. Okazało się, że w większości jednostek nie spełniały one tej roli i wymogów stawianych przepisami prawa. Kontrolerzy NIK wykazali, że większość z tych programów (65,5 proc.) jest nieaktualna (np. Głogów do 2010 r. posiadał plan z przełomu lat 1997/1998, a Czarnków z roku 2001), choć prawo nakłada obowiązek ich aktualizowania co cztery lata. Ponadto często są w nich sprzeczności, błędy, braki i niezgodności z prawem. Kontrolerzy natrafili na programy, w których nie było harmonogramów wykonania działań oraz takie, które wyznaczały cele niezgodne z założeniami gmin albo polityką ekologiczną państwa. Powszechne było umieszczanie w programach zadań należących do innych instytucji. Nieprawidłowości dotyczyły także monitorowania realizacji zaplanowanych działań. Spośród 31 jednostek posiadających POŚ dłużej niż dwa lata tylko 32 proc. przygotowało zgodnie z prawem raport z jego realizacji. W konsekwencji zdaniem NIK regulacje prawne dotyczące zawartości, procedury opracowania i aktualizowania programów ochrony środowiska były niewystarczające.

Źle wypadło także badanie innych ustawowych obowiązków gmin służących realizacji planów gospodarki odpadami. Przykładowo 29 proc. kontrolowanych jednostek nie przedkładało marszałkom województw okresowych informacji o rodzaju i ilości substancji stwarzających szczególne zagrożenie dla środowiska. W co drugiej gminie (51,5 proc) brak było natomiast pełnej wiedzy o ilości i składzie odebranych z jej terenu odpadów, a w 73 proc. jednostek nie wypełniono, wynikającego z ustawy o odpadach, obowiązku objęcia wszystkich mieszkańców zorganizowanym systemem odbierania wszystkich rodzajów odpadów komunalnych. To jednak nie koniec. W co trzeciej skontrolowanej gminie stawki opłat za odbiór odpadów segregowanych i niesegregowanych nie były zróżnicowane. Natomiast w połowie badanych jednostek nie zapewniono warunków dla ograniczenia masy odpadów komunalnych ulegających biodegradacji.

W ocenie NIK w gminach brak jest kompleksowego systemu zarządzania środowiskiem. Brakuje konsekwentnego planowania i realizacji działań dla osiągnięcia wyznaczonych celów oraz monitorowania osiąganych efektów. Programy ochrony środowiska, mające stanowić podstawę funkcjonowania systemu zarządzania środowiskiem, w większości jednostek nie spełniały tej roli i wymogów prawa. We wszystkich kontrolowanych jednostkach wystąpiły uchybienia i nieprawidłowości w realizacji ustawowych obowiązków dotyczących w szczególności gospodarki odpadami. Działania dotyczące ochrony środowiska i przyrody, ujmowane w wielu dokumentach strategicznych, obowiązujących w gminach, wymagają koordynacji i dyscyplinowania ich realizacji. Dokumentem spajającym wszystkie działania na poziomie gminy mógłby być program ochrony środowiska. Odnotowane w toku kontroli liczne nieprawidłowości w odniesieniu do tych programów wskazują, zdaniem NIK, że w większości kontrolowanych jednostek ich opracowanie było traktowane jako konieczność wypełnienia ustawowego obowiązku, natomiast znaczenie POŚ, jako bazy dla wprowadzenia rzeczywistego, sprawnego systemu zarządzania środowiskiem i narzędzia koordynacji działań, było przez gminy zdecydowanie niedoceniane.

Według NIK w gminach brak kompleksowego systemu zarządzania środowiskiem

ŁS