W sprawozdaniu o odpadach wójt doniesie na swoją gminę

@RY1@i02/2014/054/i02.2014.054.088001000.802.jpg@RY2@

Jeszcze tylko niespełna dwa tygodnie mają samorządy na przygotowanie i przesłanie sprawozdania w zakresie gospodarowania odpadami komunalnymi. W tekście "50 rad: pomagamy wypełnić sprawozdanie o odpadach komunalnych" 5 marca pokazaliśmy, jak wypełnić formularz. Dziś chcemy pomóc prawidłowo przejść przez wyliczenia niezbędne do wypełnienia sprawozdania i ustalenia, czy gmina uzyskała odpowiednie poziomy recyklingu. Pokazujemy, jak wyliczyć recykling i powtórne użycie papieru, metali, plastiku i szkła.

Jak obliczyć

Poziomy recyklingu i przygotowania do ponownego użycia papieru, metali, tworzyw sztucznych i szkła oblicza się na podstawie wzoru zamieszczonego w rozporządzeniu ministra środowiska z 29 maja 2012 r. w sprawie poziomów recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami niektórych frakcji odpadów komunalnych (Dz.U. z 2012 r. poz. 645). Oto on:

@RY1@i02/2014/054/i02.2014.054.088001000.103.gif@RY2@

Przy czym:

- oznacza poziom recyklingu i przygotowania do ponownego użycia papieru, metali, tworzyw sztucznych i szkła, wyrażony w proc., osiągnięty w danym roku przez gminę.

- to łączna masa odpadów papieru, metalu, tworzyw sztucznych i szkła poddanych recyklingowi i przygotowanych do ponownego użycia, pochodzących ze strumienia odpadów komunalnych z gospodarstw domowych oraz od innych wytwórców takich odpadów, wyrażona w tonach (Mg), ten wskaźnik należy wziąć z danych znajdujących się w tabeli działu V sprawozdania, konkretnie z czwartej i piątej kolumny. Zazwyczaj w celu znalezienia tych danych i wpisania ich do sprawozdania niezbędne będzie uzyskanie danych z regionalnej instalacji przetwarzania odpadów komunalnych (RIPOK), do której trafiły gminne śmieci (ewentualnie od marszałka województwa, jeśli już dysponuje takimi danymi). W praktyce więc będą to i tak dane przybliżone, bo mało prawdopodobne, żeby RIPOK odrębnie wyliczał recykling dla każdej partii trafiającej z każdej gminy. Oczywiście najlepiej byłoby, żeby takimi danymi dysponował odbierający odpady z gminy, który otrzymałby je z RIPOK, ale przy danych za 2013 rok trudno na to liczyć.

Do obliczenia osiągniętego poziomu recyklingu i przygotowania do ponownego użycia papieru, metali, tworzyw sztucznych i szkła należy wykorzystać dane dotyczące odpadów wytworzonych, w wyniku sortowania zmieszanych odpadów komunalnych. Podajemy ich kody:

15 01 01	Opakowania z papieru i tektury
15 01 02	Opakowania z tworzyw sztucznych
15 01 04	Opakowania z metali
15 01 06	Zmieszane odpady opakowaniowe
15 01 07	Opakowania ze szkła
20 01 01	Papier i tektura
20 01 02	Szkło
20 01 39	Tworzywa sztuczne
20 01 40	Metale
ex 20 01 99	Inne niewymienione frakcje zbierane w sposób selektywny (ale tylko w zakresie odpadów papieru, metali, tworzyw sztucznych i szkła)

Jednak w dobrze pojętym interesie gminy, bo im większy recykling, tym mniejsze szanse na płacenie kar za nieosiągnięcie odpowiednich poziomów recyklingu, należy dodać odpady, o których w swej interpretacji z 13 marca 2014 r. mówi resort środowiska (interpretacje dostępne są na stronie: www.mos.gov.pl w zakładce: Utrzymanie czystości i porządku w gminach pod linkiem_ Interpretacje przepisów prawnych). Najważniejszy fragment przytaczamy poniżej:

"Rozporządzenie Ministra Środowiska z 29 maja 2012 r. w sprawie poziomów recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami niektórych frakcji odpadów komunalnych (Dz.U. z 2012 r., poz. 645) w przypisie nr 2 określa, że przy obliczaniu masy odpadów papieru, metali, tworzyw sztucznych i szkła poddanych recyklingowi i przygotowanych do ponownego użycia należy brać pod uwagę odpady o kodach: 15 01 01, 15 01 02, 15 01 04, 15 01 06, 15 01 07, 20 01 01, 20 01 02, 20 01 39, 20 01 40, ex 20 01 99 - odpady papieru, metali, tworzyw sztucznych i szkła. Przypis ten nie wymienia odpadów z grupy 19 12, głównie w tym celu, aby gmina swoimi działaniami wpływała na intensyfikowanie selektywnego zbierania odpadów u źródła, dzięki któremu można pozyskać surowiec wtórny najlepszej jakości. Wobec powyższego, biorąc pod uwagę zapis przytoczonego przypisu, należy stwierdzić, że do masy odpadów komunalnych poddanych recyklingowi można co najwyżej wliczyć odpady o kodach 19 12 01 (Papier i tektura), 19 12 02 (Metale żelazne), 19 12 03 (Metale nieżelazne), 19 12 04 (Tworzywa sztuczne i guma), 19 12 05 (Szkło) uzyskane z odpadów o kodzie 20 01 99.

Odnosząc się do kwestii opakowań wielomateriałowych, należy stwierdzić, że odpady te zawierają w swoim składzie duży udział papieru czy tworzyw sztucznych i istnieją technologie pozwalające na ich recykling. W związku z powyższym, mimo braku w ww. rozporządzeniu kodu 15 01 05 (Opakowania wielomateriałowe) można masę tych odpadów przekazanych do recyklingu uwzględnić w obliczanym poziomie recyklingu i przygotowania do ponownego użycia. Przy najbliższej nowelizacji rozporządzenia kod ten zostanie uwzględniony, tak aby kwestia ta nie budziła wątpliwości (Rodzaje odpadów podane w nawiasach przy kodach pochodzą od redakcji).

- to łączna masa wytworzonych odpadów papieru, metalu, tworzyw sztucznych i szkła, pochodzących ze strumienia odpadów komunalnych z gospodarstw domowych oraz od innych wytwórców odpadów komunalnych, wyrażona w tonach (Mg). Tę masę oblicza się według kolejnego wzoru, uwzględniając przy tym, czy chodzi o miasto powyżej 50 tys. mieszkańców, miasto poniżej tej liczby mieszkańców, gminę wiejską czy miejsko-wiejską.

Wzór wygląda następująco:

@RY1@i02/2014/054/i02.2014.054.088001000.104.gif@RY2@

- oznacza liczbę mieszkańców gminy (można skorzystać z własnych danych lub znaleźć na stronach GUS - www.stat.gov.pl).

- jest to masa wytworzonych odpadów komunalnych przez jednego mieszkańca województwa, na terenie którego znajduje się gmina. Tej danej musimy poszukać na stronie internetowej GUS. Te ilości dla poszczególnych województw różnią się znacznie. W województwie lubelskim w roku 2012 na jednego mieszkańca przypadało np. 233 kg wytworzonych odpadów komunalnych, a w województwie pomorskim 331 kg.

- to udział łączny odpadów papieru, metali, tworzyw sztucznych i szkła w składzie morfologicznym odpadów komunalnych. Oczywiście gminy mogły przebadać swoje śmieci i ustalić ten poziom samodzielnie. Jednak tylko nieliczne podjęły się tego zadania.

Dlatego jest też druga możliwość - tej danej należy szukać w Krajowym planie gospodarki odpadami 2014.

Wynosi ona dla:

wgminy miejskiej powyżej 50 tys. mieszkańców - 46,9 proc. (0,469),

wgminy miejskiej poniżej 50 tys. mieszkańców - 32,4 proc. (0,324),

wgminy wiejskiej - 27,7 proc. (0,277).

Dla gmin miejsko-wiejskich takiego współczynnika nie ma. Aby wyznaczyć Um ptms dla gminy miejsko-wiejskiej, należy obliczyć stosunek części miejskiej do wiejskiej (na podstawie liczby mieszkańców miasta i wsi), a następnie pomnożyć przez odpowiednie dane dla wskaźnika z Krajowego planu gospodarki odpadami. Um ptms dla całej gminy jest sumą iloczynów Um ptms części wiejskiej i Um ptms części miejskiej. [przykład]

W odpowiedni, podany w rozporządzeniach sposób oblicza się też poziom recyklingu, przygotowania do ponownego użytku, odzysku innymi metodami innych niż niebezpieczne odpadów budowlanych i rozbiórkowych oraz ograniczenia masy odpadów komunalnych ulegających biodegradacji przekazanych do składowania.

W tym ostatnim przypadku niezbędne jest porównanie z danymi z 1995 roku. Największym problemem jest przy tym wyliczeniu znalezienie liczby mieszkańców gminy z 1995 roku. Szukać tego trzeba na stronach GUS w zakładce ludność. W tym przypadku jest jasno powiedziane, że liczbę ludności należy wziąć właśnie z GUS.

Można słono zapłacić

Przyłożenie się uzyskania jak najwyższych poziomów recyklingu jest dla gmin bardzo ważne. Zgodnie bowiem z art. 3 ust. 2 pkt 7 ustawy z 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 391 z późn. zm.) zadaniem własnym samorządów jest zapewnienie odpowiednich poziomów recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami niektórych frakcji odpadów komunalnych oraz ograniczenia masy odpadów komunalnych ulegających biodegradacji przekazanych do składowania. Jeżeli nie zostaną one osiągnięte, to właściwy wojewódzki inspektor ochrony środowiska wymierzy administracyjną karę pieniężną. Karze podlega gmina (lub związek międzygminny, w przypadku gdy przejął realizację przedmiotowego obowiązku od gminy). Będzie ona naliczana za każda tonę brakującej masy odpadów komunalnych wymaganej do osiągnięcia odpowiedniego poziomu.

Poziomy zostały określone w:

wrozporządzeniu ministra środowiska z 25 maja 2012 r. w sprawie poziomów ograniczenia masy odpadów komunalnych ulegających biodegradacji przekazanych do składowania oraz sposobu obliczania masy tych odpadów (Dz.U. poz. 676),

wrozporządzeniu ministra środowiska z 29 maja 2012 r. w sprawie poziomów recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami niektórych frakcji odpadów komunalnych (Dz.U. poz. 645).

W 2013 roku wynoszą one odpowiednio:

w12 proc. recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami niektórych frakcji odpadów komunalnych: papier, metal, tworzywa sztuczne, szkło;

w36 proc. recyklingu, przygotowania do ponownego użytku, odzysku innymi metodami innych niż niebezpieczne odpadów budowlanych i rozbiórkowych;

w50 proc. ograniczenia masy odpadów komunalnych ulegających biodegradacji przekazanych do składowania w stosunku do masy tych odpadów wytworzonych w 1995 roku (stan na 16 lipca 2013 r.).

Pierwsze kary mają być nakładane za niedopełnienie obowiązku w 2013 roku. Zgodnie z obwieszczeniem ministra środowiska z 10 września 2012 r. w sprawie wysokości stawek opłat za korzystanie ze środowiska na rok 2013 stawka opłaty za niesegregowane odpady komunalne (kod 20 03 01) wynosi 115,41 zł/Mg. Zatem, jak czytamy na stronie internetowej Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska, wysokość kary za 2013 rok będzie odpowiednia do brakującej masy odpadów komunalnych wymaganej do zapewniania danego poziomu pomnożonej przez stawkę 115,41 zł/Mg.

Podstawą zaś do wymierzenia tej kary będzie właśnie sprawozdanie wójta, burmistrza lub prezydenta miasta z realizacji zadań z zakresu gospodarowania odpadami komunalnymi.

Wymagane poziomy recyklingu i odzysku (dane w proc.)

Poziom recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami papieru, tworzyw sztucznych, metalu oraz szkła.	12	14	16	18	20	30	40	50
Poziom recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami odpadów budowlanych i rozbiórkowych (z wyłączeniem materiałów niebezpiecznych).	36	38	40	42	45	50	60	70
Dopuszczalny poziom masy odpadów komunalnych ulegających biodegradacji przekazywanych do składowania w stosunku do masy tych odpadów wytworzonych w 1995 roku.	50	50	50	45	45	40	40	35

źródło: rozporządzenia ministra środowiska

PRZYKŁAD

Wyliczenie poziomu recyklingu dla gminy miejsko-wiejskiej

Mieszkańcy miasta - 15 000

Mieszkańcy wsi - 5000

Mw GUS dla województwa X wynosi - 0,333 Mg/mieszk.

Um pmts - dla obszaru miejskiego - 0,324

Um pmts - dla obszaru wiejskiego - 0,277

Mw ptms dla gminy przykładowo wynosi więc:

Mw ptms = (15 000 x 0,324 x 0,333 Mg/mieszk) + (5000 x 0,277 x 0,333 Mg/mieszk.)

Mw ptms = 2079,6 Mg

Zakładając, że tej gminie udało się selektywnie zebrać 200 Mg odpadów papieru, tworzyw, szkła i metali, możemy obliczyć, jaki uzyskała poziom recyklingu i czy wypełniła wymagany poziom recyklingu i przygotowania do ponownego użycia ww. odpadów, wyrażony w proc., osiągnięty w danym roku przez gminę. Przykładowo wynosi:

200 Mg

P pmts = x 100 proc. = 9,62 proc.

2079 Mg

P pmts = 9,62 proc.

Ponieważ wskaźnik jest niższy niż 12 proc., gmina musi się liczyć z zapłaceniem kary.

Zofia Jóźwiak

zofia.jozwiak@infor.pl