Technologia walczy z miejskimi korkami

Z przeprowadzonego w 2014 roku przez Integrated Solutions (IS), integratora ICT należącego do Orange Polska, badania wynikało, że aż 74 proc. ankietowanych przedstawicieli samorządów i spółek miejskich zamierzało w przyszłych latach wykorzystać fundusze Unii Europejskiej do realizacji projektów smart city. A wśród projektów, które zdaniem respondentów są najbardziej potrzebne, znalazły się inteligentne systemy transportowe (ITS, Intelligent Transportation Systems) oraz zarządzanie komunikacją miejską, w tym inteligentna karta miejska oraz dynamiczna informacja pasażerska. Co drugi ankietowany wyróżnił obydwa obszary inwestycyjne, uznając je za kluczowe.

Nic dziwnego, zważywszy że problemy z upłynnieniem ruchu mają niemal wszystkie większe miasta w Polsce. Z kolei niedogodność stania w korkach dotyka chyba wszystkich mieszkańców dużych miast poruszających się samochodami.

Zarządzać inteligentnie

Gdynia jest jednym z tych miast, które skorzystały z europejskiego dofinansowania podczas tworzenia Tristara, inteligentnego systemu zarządzania ruchem.

- Wdrożone przez Gdynię rozwiązania ITS oraz system parkowania są częścią Zintegrowanego Systemu Zarządzania Ruchem Tristar. Takie systemy jak trójmiejski dostarczają narzędzi i danych umożliwiających bieżące reagowanie na dynamiczne zmiany w mobilności mieszkańców. Przekłada się to na bardziej efektywne zarządzanie transportem w mieście zarówno w czasie rzeczywistym (zarządzanie operacyjne), jak i w sferze planowania - mówi Jacek Oskarbski, kierownik działu Inżynierii Transportu Zarząd Dróg i Zieleni UM w Gdyni.

Gdyńskie wdrożenie trwało w latach 2011-2015. W tym czasie do systemu podłączono w Gdyni niemal 70 skrzyżowań, zainstalowano łącznie 14 tablic i znaków zmiennej treści. Kilkadziesiąt przystanków komunikacji miejskiej wyposażono w tablice systemu informacji pasażerskiej.

Jak podkreśla Jacek Oskarbski, Tristar jest systemem otwartym, co umożliwia jego rozbudowę w przyszłości. Do systemu mogą być podłączane kolejne urządzenia i obiekty, a funkcjonalności takie, jak strategie sterowania ruchem są na bieżąco weryfikowane i aktualizowane. Dynamiczne zmiany w sieci transportowej miasta wymagają ciągłej pracy nad systemem, aktualizacji jego parametrów i funkcjonalności tak, aby mógł spełniać swoje zadania służące usprawnianiu transportu w mieście.

- Dzięki funkcjonalnościom dostarczonym wraz z systemem Tristar miasto posiada narzędzia pozwalające na analizę sytuacji w sieci transportowej (danych o natężeniu ruchu w obszarze działania systemu), opracowanie i wdrożenie strategii sterowania (dzięki narzędziom do projektowania i programowania sygnalizacji świetlnych) oraz ich weryfikację (za pomocą symulacji i modeli ruchu). Pozwala to np. we właściwy sposób przygotować się do planowanych remontów czy też analizować różne warianty sterowania sygnalizacją na poszczególnych skrzyżowaniach oraz w grupach skrzyżowań - mówi Jacek Oskarbski.

Przepływ informacji

Informacje o wykrytych przez system Tristar utrudnieniach w ruchu przekazywane są do Centrum Zarządzania Ruchem, gdzie po potwierdzeniu utrudnienia za pośrednictwem systemu nadzoru wizyjnego (kamery telewizji przemysłowej) możliwe jest natychmiastowe podejmowanie działań mających na celu identyfikację przyczyn zaburzeń w ruchu oraz zapobieganie ich negatywnym skutkom. Informacje przekazywane są do odpowiednich służb (policja, straż pożarna, firmy utrzymaniowe, np. w przypadku awarii sygnalizacji) współodpowiedzialnych za bezpieczeństwo i płynność ruchu w mieście.

W inteligentne systemy transportowe zainwestowało i inwestuje coraz więcej miast w Polsce (np. Rzeszów. Łódź, Wrocław). Sprawny system transportowy ma bowiem bezpośredni wpływ na mniejszą liczbę wypadków drogowych, skraca czas podróży i redukuje emisję spalin do powietrza. I co nie jest także bez znaczenia, te korzyści szybko zauważają i doceniają mieszkańcy.

Elementy systemu

● System Sterowania Ruchem zapewniający optymalizację pracy sygnalizacji poprzez minimalizację strat (czasu oczekiwania, liczby zatrzymań, długości kolejek) wszystkich użytkowników sieci transportowej na podstawie rzeczywistych danych o ruchu w mieście.

● System Informacji dla kierowców, którego zadaniem jest przekazywanie w czasie rzeczywistym informacji za pomocą tablic i znaków zmiennej treści. Do informacji przekazywanych kierowcom należą:

- czasy przejazdu pomiędzy wybranymi odcinkami sieci drogowej Trójmiasta - pozwalają kierowcom na ocenę poszczególnych dróg alternatywnych i wybór najkorzystniejszej w danym momencie;

- informacje o utrudnieniach (np. wypadkach, robotach drogowych, stanie nawierzchni, kolejkach na wlotach wybranych skrzyżowań) wraz ze wskazaniem ich lokalizacji - kierowcy są informowani, że na danym odcinku drogi występują utrudnienia w ruchu, dzięki czemu mają możliwość zmiany trasy przejazdu oraz są przygotowani na to, że będą musieli zachować szczególną ostrożność;

● System Informacji Parkingowej, którego zadaniem jest przekazywanie w czasie rzeczywistym informacji o wolnych miejscach postojowych na wybranych parkingach, co zapobiega poszukiwaniu wolnych miejsc postojowych przez kierowców, dzięki czemu następuje redukcja wielkości natężeń ruchu.

● System Zarządzania Transportem Zbiorowym, który pozwala na kompleksowe zarządzanie transportem publicznym w mieście. W przypadkach np. zamknięcia drogi rzeczywisty podgląd na lokalizację wszystkich pojazdów transportu publicznego pozwala na bieżące zarządzanie dostępnym taborem, np. poprzez skierowanie go na trasy alternatywne lub objazdowe. Dzięki temu pojazdy są w mniejszym stopniu narażone na znaczne opóźnienia w związku z brakiem możliwości płynnego przejazdu. Informacje o utrudnieniach w kursowaniu linii transportu zbiorowego są przekazywane pasażerom za pomocą tablic informacji przystankowej, gdzie oprócz rzeczywistego czasu odjazdu pojazdów z przystanku jest możliwość nadania komunikatu związanego z bieżącą sytuacją na drogach (System Informacji Pasażerskiej).

Marek Jaślan