Obszary wiejskie - niewykorzystany potencjał przedsiębiorczości

Dotychczasowe działania w zakresie tworzenia pozarolniczych miejsc pracy na terenach wiejskich przyniosły bardzo słabe efekty. Bezrobotni na wsi stanowią ponad 43 proc. ogółu bezrobotnych zarejestrowanych w urzędach pracy, 83 proc. z nich to młodzi ludzie do 34. roku życia związani z rolnictwem. Szansą dla tych osób jest rozwój przedsiębiorczości. Według szacunków, jakie znalazły się w raporcie pt. "Bariery rozwoju przedsiębiorczości na obszarach wiejskich", przygotowanym przez naszą fundację we współpracy z IRWiR PAN oraz Europejskim Centrum Przedsiębiorczości, wynika, że osoby dodatkowo zatrudnione w gospodarce narodowej, głównie na obszarach wiejskich, mogłyby wytwarzać PKB na poziomie 60 proc. średniej krajowej, co może dać przyrost PKB nawet o 2,5 proc. Jest to ogromny niewykorzystany potencjał. Wyzwolenie choć części możliwości, które drzemią w sektorze MŚP na terenach wiejskich, byłoby dużym sukcesem.

Jednak aby zmienić obecny stan rzeczy, niezbędna jest likwidacja licznych barier, na poziomie instytucjonalnym, społecznym i mentalnym. Należy przyjrzeć się i wyeliminować błędy w funkcjonowaniu instytucji różnych szczebli zajmujących się zwalczaniem bezrobocia oraz błędy w sposobach dystrybucji środków pomocowych, a także ocenić skuteczność programów zwalczania bezrobocia. Aktywne formy zwalczania bezrobocia, aby były skuteczne, muszą być lepiej dopasowane do potrzeb i specyfik lokalnych rynków.

Ważnym podmiotami w procesie zmian są samorządy, które powinny rozszerzyć zakres działań na rzecz rozwoju mikro, małych i średnich firm na terenie swoich gmin. Niezbędne jest zwiększenie roli samorządu lokalnego. Gmina musi autentycznie włączyć się w dialog z partnerami społecznymi i organizacjami przedsiębiorców w celu promowania i wspierania postaw przedsiębiorczych. Z drugiej strony aktywny udział środowiska przedsiębiorców będzie służył większej efektywności podejmowanych inicjatyw i skuteczności wydatkowania środków publicznych na rzecz wspierania i promowania przedsiębiorczości.

Badania przeprowadzone przez Europejski Fundusz Rozwoju Wsi Polskiej wśród samorządów wiejskich pokazują, że władze gminne rozumieją wspieranie rozwoju przedsiębiorczości przede wszystkim jako budowę nowej infrastruktury, tj. dróg, sieci wodno-kanalizacyjnej oraz przygotowanie terenów pod inwestycje. Bezsprzecznie są to ważne działania, jednak równie ważne są te związane z obsługą przedsiębiorców, doradztwem oraz szybką i efektywną współpracą z innymi jednostkami administracji publicznej.

Nowoczesny samorząd powinien podejmować współpracę z podmiotami gospodarczymi, tworzyć warunki, które zachęcą je do aktywnego uczestnictwa w życiu lokalnej społeczności. Gmina nie może ograniczać się jedynie do wypełniania podstawowych funkcji w zakresie obsługi administracyjnej podmiotów gospodarczych, wymaganego prawem konsultowania aktów prawnych i strategicznych dokumentów o zasięgu lokalnym czy decyzji administracyjnych. Potrzebne jest stworzenie forum stałej, partnerskiej współpracy między środowiskiem samorządowców i przedsiębiorców. Samorząd potrzebuje jednak po drugiej stronie partnera w postaci dobrze zorganizowanego środowiska przedsiębiorców, zdolnego do reprezentowania swoich interesów, a także współpracy przedsiębiorców w sieci w ramach danej branży i między branżami. Jest to nie tylko okazja do nabywania nowych doświadczeń i edukacja poprzez poznawanie nowych rozwiązań, ale także możliwość poszerzenia ograniczonego lokalnego rynku zbytu oraz generowanie nowych pomysłów. Takie właśnie sieci powinny być promowane i zakładane na terenach wiejskich przez lokalne samorządy, co leży także w ich interesie i jest dobrą drogą do zwiększenia dochodów własnych gminy z podatków.

@RY1@i02/2011/241/i02.2011.241.08800020c.802.jpg@RY2@

Marek Zagórski prezes fundacji Europejski Fundusz Rozwoju Wsi Polskiej

JKG