Rozwój bibliotek to sposób na podnoszenie umiejętności i integrację małych społeczności

Współpracę między bibliotekami i innymi lokalnymi organizacjami promuje m.in. Program Rozwoju Bibliotek (PRB). To dzięki niemu placówki te poszerzyły swoją działalność i efektywnie pomagają samorządom w realizacji ich zadań.

Prowadzenie takich placówek to nie tylko obowiązek gmin przewidziany w ustawie z dnia 27 czerwca 1997 r. o bibliotekach (Dz.U. 1997 nr 85, poz. 539 ze zm.). Ich działalność przyczynia się także do integracji i podnoszenia umiejętności lokalnych społeczności.

Centrum aktywizacji społecznej

Dzięki udziałowi bibliotek w PRB mieszkańcy małych miejscowości mogą korzystać w nich ze sprzętu informatycznego i internetu. Łącznie biblioteki dostały już blisko 3 tys. komputerów z oprogramowaniem, 281 laptopów i tyle samo projektorów multimedialnych z ekranami. Pomogło to w walce z wykluczeniem cyfrowym, co też jest jednym z zadań gminy.

- Dzięki otrzymanym z PRB urządzeniom wyposażyliśmy naszą filię wiejską w komputery i szerokopasmowy internet, przez co wprowadziliśmy ją w XXI wiek - zauważa Maria Tyws, dyrektor Miejskiej Biblioteki Publicznej w Strzelinie.

- Przekazane komputery umożliwiły nam otworzenie czytelni internetowej, z której każdy może skorzystać za darmo - mówi dyrektor Miejskiej Biblioteki Publicznej w Hrubieszowie Halina Kurek.

Bezpłatny dostęp do internetu umożliwia aktywizację bezrobotnych i ułatwia im poszukiwanie pracy. Biblioteki wspólnie z powiatowymi urzędami pracy organizują bezpłatne szkolenia dla bezrobotnych, a przeszkoleni bibliotekarze pomagają w napisaniu profesjonalnego CV. Ciekawym przykładem wykorzystania komputerów jest również współpraca Miejskiej Biblioteki Publicznej w Żninie z urzędem skarbowym, polegająca na udzielaniu porad podatkowych, dotyczących np. rozliczania się przez internet.

Dzięki informatyzacji bibliotek gmina może skuteczniej informować mieszkańców o podejmowanych inicjatywach dotyczących wykorzystania technologii do świadczenia usług z zakresu e-administracji. Biblioteki wspomagają również gminy w ich promocji poprzez gromadzenie informacji turystycznej oraz danych o lokalnych twórcach i przedsiębiorcach.

Lokalne partnerstwo

Współpraca między bibliotekami a innymi gminnymi instytucjami odbywa się również na szczeblu kulturalnym. W całym kraju utworzono ponad 130 lokalnych partnerstw, zrzeszających biblioteki i urzędy gminy, szkoły, koła gospodyń wiejskich czy miejscową prasę. - Instytucje te wspólnie realizują wiele przedsięwzięć, m.in. koncerty w gminnych ośrodkach kultury czy projekty dla dzieci i młodzieży. Na przykład Miejska Biblioteka Publiczna w Chrzanowie w ramach akcji "Tydzień z internetem" we współpracy m.in. z miejscowym uniwersytetem trzeciego wieku i drużyną harcerską zorganizowała koncert dla seniorów.

Współdziałanie z samorządem przyniosło korzyści bibliotece w Brusach. - Współpraca z władzami miasta sprawiła, że burmistrz i rada miejska zdecydowali o utworzeniu Centrum Kultury i Biblioteki, dzięki któremu mogliśmy poszerzyć naszą działalność - mówi dyrektor placówki Anna Orlikowska.

W niektórych miejscowościach powstają koalicje, które wspierają biblioteki i tworzą płaszczyzny do realizacji swoich pomysłów. Taką Gminną Koalicję na rzecz Rozwoju Bibliotek utworzyła Miejska Biblioteka Publiczna w Nowym Tomyślu. W ramach jej działań zorganizowano akcję promocyjną "Przystanek Biblioteka", nad którą patronat objęły lokalne media.

Coraz częściej to właśnie biblioteki pomagają w tworzeniu lokalnych stowarzyszeń, są miejscem pozwalającym na dokumentowanie historii regionu i przyczyniają się do promowania gminy, np. poprzez udostępnianie informacji turystycznej. Tak jak te z Brzeska czy Nowego Tomyśla, które, podobnie jak niemal 60 innych placówek z całego kraju, nawiązały współpracę z Fundacją Ośrodka Karta. Dzięki temu mieszkańcy gromadzą w nich, a następnie skanują, ważne dla historii miejscowości listy, pamiętniki czy zdjęcia. W ten sposób w każdej z bibliotek powstaje internetowe Cyfrowe Archiwum Tradycji Lokalnej.

Program Rozwoju Bibliotek rozpoczął się w 2009 r. i potrwa do 2014 r. Bierze w nim udział ponad 3300 bibliotek z 1100 gmin. Realizowany jest przez Fundację Rozwoju Społeczeństwa Informacyjnego, utworzoną przez Polsko-Amerykańską Fundację Wolności (28 milionów dolarów na ten cel przekazała Fundacja Billa i Melindy Gates).

Elżbieta Pawluk vel Kiryczuk

elżbieta.pawluk@infor.pl

KOMENTARZ EKSPERTA

@RY1@i02/2012/113/i02.2012.113.088000300.803.jpg@RY2@

Rafał Kramza, prezes zarządu, dyrektor Programu Rozwoju Bibliotek

Mieszkańcy małych gmin potrzebują przestrzeni, gdzie mogą zdobyć potrzebne informacje, skorzystać z internetu, wziąć udział w spotkaniu z ciekawą osobą, wspólnie obejrzeć film. Wiemy to, ponieważ realizując Program Rozwoju Bibliotek, prowadzimy badania, z których wynika, że potrzebne jest im tzw. trzecie miejsce - inne niż praca i dom, w którym mogą ciekawie spędzić czas. I taką rolę pełni właśnie biblioteka publiczna. Publiczna - czyli otwarta dla wszystkich, zapewniająca bezpłatny dostęp do swoich usług. Jednym z elementów ich oferty jest dostęp do komputerów i internetu - szczególnie istotny na terenach wiejskich, gdzie z nowoczesnych technologii wciąż korzysta mniej osób niż w dużych miastach. Aby to zmienić, bibliotekarki uczą mieszkańców, jak korzystać z komputera, pokazują, do czego może się przydać Iinternet. Ułatwia to mieszkańcom załatwianie codziennych spraw, na przykład płacenie rachunków, sprawdzanie rozkładu jazdy pociągów czy autobusów. Umożliwia komunikowanie się z bliskimi i znajomymi - dla osób, których rodzina przebywa za granicą, to często jedyna możliwość kontaktu. Pomaga również w poszukiwaniu pracy i w nauce.

Biblioteki to również przestrzeń wspólnych inicjatyw dla instytucji i organizacji działających w gminie. Inicjują one tego typu współpracę, dzięki czemu ich oferta staje się bardziej zróżnicowana, a działania mogą być prowadzone z większym rozmachem oraz lepiej odpowiadać na potrzeby mieszkańców. A ponieważ współpraca instytucji to w rzeczywistości współdziałanie reprezentujących je ludzi, biblioteki przyczyniają się do integracji całej społeczności lokalnej. Warto spojrzeć na nie również z takiej perspektywy.