Niszczenie środowiska. Kto odpowiada, jak i kiedy
Truciciele rzek, ziemi, powietrza oraz niszczyciele przyrody musz ą si ę liczy ć z wy ż szymi ni ż do tej pory sankcjami. Od 1 wrze ś nia obowi ą zuj ą nowe, znacznie ostrzejsze regulacje dotycz ą ce kar za przest ę pstwa ś rodowiskowe - zmieniaj ą si ę przede wszystkim te, kt ó re nak ł adane s ą na podstawie kodeksu karnego i kodeksu wykrocze ń . Co wi ę cej: teraz niekt ó re przest ę pstwa mog ą by ć nawet uznane za zbrodni ę - mianowicie wtedy, gdy zniszczenia w ś wiecie ro ś linnym lub zwierz ę cym, obni ż enie jako ś ci wody, powietrza lub powierzchni ziemi s ą tak wielkie, ż e skutkiem jest ś mier ć cz ł owieka lub ci ę ż ki uszczerbek na zdrowiu wielu os ó b. Oznacza to w ó wczas mo ż liwo ś ć wymierzenia kary nawet do 15 lat wi ę zienia.
I choć ostatnie prace w parlamencie nad nowelizacją ustawy wprowadzającą bardziej surową odpowiedzialność karną wobec tych, którzy szkodzą środowisku, zbiegły się z katastrofą ekologiczną na Odrze, to nie ostatnie wydarzenia były przyczyną zmian. Już znacznie wcześniej zauważono, że przepisy karne dotyczące przestępstw przeciwko środowisku słabo działały. Na składowiskach co rusz płonęły odpady, a do powietrza wciąż przedostają się niebezpieczne substancje nie tylko z indywidualnych pieców węglowych, lecz także z przemysłowych kominów. Dlatego bardzo ważną, jeśli nie najważniejszą zmianą, jest możliwość ukarania za przestępstwa wymienione w kodeksie karnym, a także w niektórych innych ustawach nie tylko osoby fizycznej, lecz także podmiotów zbiorowych, np. firmy. W takim przypadku sprawca może mieć do czynienia z karą pieniężną sięgającą 5 mln zł. Wprowadzono ją do ustawy o odpowiedzialności podmiotów zbiorowych za czyny zabronione pod groźbą kary. To niezmiernie istotne, bo dzięki temu, nawet gdy nie uda się przypisać winy konkretnemu pracownikowi bądź prezesowi - odpowiedzialność może ponieść sama firma. A zarząd zastanowi się wcześniej dwa razy, czy warto działać na bakier z prawem, bo jemu osobiście grozi nie tylko wysoka grzywna czy więzienie, lecz także 10 mln zł nawiązki.
Trzeba jednak pamiętać, że system środowiskowych sankcji nie ogranicza się jedynie do postępowań karnych. Jest on skomplikowany i bardzo rozbudowany. Mamy do czynienia z odpowiedzialnością karną, cywilną i administracyjną, możliwe jest też ukaranie za ten sam czyn zarówno firmy, jak i osoby fizycznej. Dlatego w poradniku nie tylko szczegółowo przedstawiamy, za jakie czyny od września zaostrzono sankcje, lecz wychodzimy poza kodeks karny i szerzej pokazujemy, jak wygląda cały skomplikowany system odpowiedzialności za czyny wobec środowiska - również na gruncie prawa administracyjnego i cywilnego. Wskazujemy, na kogo, za co i w jakich sytuacjach mogą zostać nałożone sankcje oraz jakie rządzą tym zasady prawne. ©℗
Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone.
Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A. Kup licencję.