Czy celnicy mają obowiązek powiadomić adwokata lub radcę prawnego

Podatnik sprzedaje towary na targu, na którym bardzo często kontrole przeprowadzają celnicy.

- Kiedy Służba Celna może mnie zatrzymać - pyta pan Jerzy z Dąbrowy.

Celnik ma prawo w każdym momencie zatrzymać każdą osobę. Natomiast zatrzymywany ma prawo poznać podstawę prawną zatrzymania. Celnik musi podać osobie zatrzymanej swoje imię, nazwisko, stopień służbowy, tak by było możliwe odnotowanie tych danych. Natomiast jeżeli czynności dokonuje nieumundurowany celnik, musi on okazać legitymację służbową. Zatrzymany może zanotować zawarte w niej dane, a celnik nie może mu tego zabronić.

Po zatrzymaniu funkcjonariusz powinien sprawdzić, czy osoba zatrzymana posiada przy sobie broń lub inne niebezpieczne przedmioty oraz rzeczy, które mogłoby stanowić dowody w postępowaniu. Jeżeli posiadamy rzeczy, które podlegają przepadkowi - np. podrobione towary - celnik jest zobowiązany nam je zabrać. Następnie funkcjonariusze powinni ustalić tożsamość zatrzymanego oraz pouczyć go o obowiązku podporządkowania się wydanym poleceniom, a także ostrzec o tym, że w przypadku, w którym by się nie podporządkował, zostaną zastosowane wobec niego środki przymusu bezpośredniego.

Tożsamość osoby zatrzymanej ustala się na podstawie dowodu, dokumentu paszportowego. W przypadku obcokrajowców tożsamość ustala się na podstawie dokumentu podróży lub zagranicznego dokumentu tożsamości. Natomiast gdy zatrzymany nie będzie miał przy sobie wyżej wymienionych dokumentów, można przedstawić celnikom inny, niebudzący wątpliwości dokument, pod warunkiem że jest zaopatrzony w fotografię i będzie oznaczony numerem lub serią. Gdy osoba zatrzyma nie ma przy sobie żadnych dokumentów, celnik może ustalić jej tożsamość np. na podstawie oświadczenia osoby, którą funkcjonariusz zna osobiście. Dodatkowo po zatrzymaniu celnik powinien wysłuchać osoby zatrzymanej i na jej prośbę zawiadomić rodzinę, pracodawcę, uczelnię lub szkołę.

Zatrzymany ma też prawo nawiązania kontaktu z adwokatem lub radcą prawnym, a także bezpośredniej rozmowy z nim w obecności funkcjonariusza. Z zatrzymania sporządza się protokół, którego kopia powinna być doręczona zatrzymanemu za potwierdzeniem odbioru. O zatrzymaniu zostaje poinformowany właściwy miejscowo prokurator. Bardzo ważne jest, żeby osoba zatrzymana została pouczona o przysługujących jej prawach. Może ona w ciągu 7 dni od zatrzymania wnieść zażalenie na zatrzymanie do sądu rejonowego właściwego ze względu na miejsce zatrzymania lub prowadzenie postępowania. Jeśli celnicy dokonają zatrzymania, łamiąc obowiązującą procedurę, zatrzymany w ciągu 7 dni może wnieść zażalenie do prokuratora.

paulina.bak@infor.pl

Par. 4, 5 rozporządzenia Rady Ministrów z 18 października 2010 r. w sprawie sposobu wykonywania niektórych czynności przez funkcjonariuszy celnych oraz trybu i zakresu współpracy Służby Celnej z Policją i Strażą Graniczną (Dz.U. nr 212, poz. 1386).