Czy można otrzymać mandat za ukrywanie sprawcy

Czytelnik, którego wezwała Straż Miejska, nie wskazał osoby, która używała jego auta w chwili nieprawidłowego parkowania.

- Funkcjonariusze wystawili mi mandat za to, że nie podałem danych kierowcy, któremu powierzyłem pojazd w tym czasie. Samochodu używało kilka osób i nie mogłem ustalić tej właściwej. Czy mandat jest zasadny - pyta pan Bogdan z Łodzi.

Tak. Do wystawiania mandatów za niewskazanie sprawcy wykroczenia funkcjonariusze wykorzystują art. 78 pkt 4 prawa o ruchu drogowym (p.r.d.), na podstawie którego właściciel lub posiadacz pojazdu ma obowiązek wskazać na żądanie uprawnionego organu, komu powierzył pojazd do kierowania lub używania w oznaczonym czasie. Policjanci i strażnicy wskazują przy tym art. 97 kodeksu wykroczeń (k.w.), który pozwala na nałożenie grzywny na osobę, która wykracza przeciwko przepisom o bezpieczeństwie lub o porządku ruchu na drogach publicznych. Zamiennie używany jest też tutaj jako podstawa nałożenia mandatu art. 65 par. 2 k.w. o odpowiedzialności za umyślne wprowadzenie w błąd funkcjonariusza.

W ocenie Sądu Najwyższego niewskazanie przez właściciela lub posiadacza pojazdu na żądanie uprawnionego organu, komu powierzył pojazd do kierowania lub używania w okolicznościach, o których mowa w art. 78 ust. 4 p.r.d., może stanowić wykroczenie z art. 97 k.w. Konsekwencje prawne niewykonania obowiązku z art. 78 ust. 4 p.r.d. mogą być rozważane na płaszczyźnie odpowiedzialności za wykroczenie z art. 65 par. 2 k.w., co wymaga ustalenia umyślności w jego popełnieniu. Natomiast przyjęcie odpowiedzialności za wykroczenie z art. 97 k.w. oznacza, że może ono zostać popełnione zarówno umyślnie, jak i nieumyślnie.

Sąd Najwyższy przeanalizował zakres możliwości stosowania art. 97 k.w. w razie uchylania się właściciela lub posiadacza od wskazania osoby, która używała pojazdu w czasie popełnienia wykroczenia. Art. 97 k.w. jako przepis blankietowy jest wypełniony w wypadku naruszenia przepisów p.r.d. wówczas, gdy nastąpi naruszenie innych niż zawarte w art. 84 - 96a k.w. przepisów o bezpieczeństwie lub porządku ruchu i dotyczyć będzie ruchu na drogach publicznych. Zamieszczony w dziale III rozdziału 2 przepis art. 78 ust. 4 p.r.d. związany jest z porządkiem ruchu na drogach, bo dotyczy możliwości ustalenia, kto kierował lub był użytkownikiem danego pojazdu. Konieczność zidentyfikowania kierowcy może mieć także związek z bezpieczeństwem ruchu, np. dla ustalenia, czy osoba, która kierowała pojazdem, miała wymagane uprawnienia.

Adam Makosz

Postanowienie Sądu Najwyższego z 29 czerwca 2010 r., sygn. akt I KZP 8/10.