Czy spółka może odpowiadać za przewinienia podatkowe

radca prawny, Kancelaria Radcy Prawnego A. Ossowski

@RY1@i02/2010/133/i02.2010.133.086.008b.001.jpg@RY2@

Fot. Archiwum

Andrzej Ossowski, radca prawny, Kancelaria Radcy Prawnego A. Ossowski

Odpowiedzialności karnej skarbowej nie podlegają osoby prawne (np. fundacje, spółki z o.o.) i podmioty mające zdolność prawną (np. spółki jawne, spółki komandytowe), gdyż za ich działaniem lub zaniechaniem kryje się zawsze zachowanie co najmniej jednej osoby fizycznej.

Gdyby ograniczyć krąg osób podlegających odpowiedzialności karnej skarbowej za poszczególne przestępstwa wyłącznie do podatnika (płatnika, inkasenta, importera itp.), to w wypadku osób prawnych i podmiotów posiadających zdolność prawną nie byłoby możliwości ukarania kogokolwiek w wypadku naruszenia przepisów prawa podatkowego. Ustawodawca, dostrzegając tę okoliczność, wprowadził regulację zawartą w art. 9 par. 3 kodeksu karnego skarbowego. Zgodnie z tym przepisem odpowiedzialności karnej skarbowej podlega nie tylko sprawca, ale także ten, kto na podstawie przepisu prawa, decyzji właściwego organu, umowy lub faktycznego wykonywania zajmuje się sprawami gospodarczymi, w szczególności finansowymi, osoby fizycznej, osoby prawnej albo jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, której odrębne przepisy przyznają zdolność prawną.

W wypadku zatem naruszenia przepisów prawa podatkowego krąg osób fizycznych mogących zostać pociągniętych do odpowiedzialności karnej skarbowej i za wykroczenie skarbowe jest bardzo szeroki i jako taki obejmuje m.in. członków zarządu czy też księgowych. Ukaranie tych osób nie zawsze jednak okazałoby się wystarczające. Funkcjonowanie osób prawnych i podmiotów posiadających zdolność prawną wiąże się z reguły z koniecznością realizacji odpowiednio dużych obowiązków podatkowych. W wypadku takich podmiotów mogłaby pojawić się pokusa naruszenia określonych nakazów i zakazów wynikających z prawa podatkowego, a ewentualne konsekwencje takiego działania dotknęłyby w sferze karnej tylko osoby fizyczne zajmujące się wykonywaniem spraw gospodarczych. Dlatego też w polskim systemie karnym przewidziano odpowiedzialność o charakterze majątkowym za niektóre przestępstwa karne i karnoskarbowe tzw. podmiotów zbiorowych, a zatem określonych w ustawie osób prawnych i innych podmiotów mających zdolność prawną. Jak przewiduje art. 3 ustawy z 28 października 2002 r. o odpowiedzialności podmiotów zbiorowych za czyny zabronione pod groźbą kary, podmiot zbiorowy podlega odpowiedzialności za czyn zabroniony, którym jest m.in. zachowanie osoby fizycznej działającej w imieniu lub w interesie podmiotu zbiorowego w ramach uprawnienia lub obowiązku do jego reprezentowania, podejmowania w jego imieniu decyzji lub wykonywania kontroli wewnętrznej albo przy przekroczeniu tego uprawnienia lub niedopełnieniu tego obowiązku. Sankcją orzekaną wobec takiego podmiotu jest kara pieniężna, której wysokość może sięgać nawet 20 mln zł. W rachubę wchodzi także m.in. orzeczenie przepadku osiągniętych korzyści majątkowych.

Jak wynika z powyższego, naruszenie przepisów prawa podatkowego niesie ze sobą nie tylko dla osób fizycznych, ale również dla osób prawnych i podmiotów mających zdolność prawną.

mgm

Art. 9 par. 3 ustawy z 10 września 1999 r. Kodeks karny skarbowy (t.j. Dz.U. z 2007 r. nr 111, poz. 765 z późn. zm.),

Art. 3 ustawy z 28 października 2002 r. o odpowiedzialności podmiotów zbiorowych za czyny zabronione pod groźbą kary (Dz.U. nr 197, poz. 1661 z późn. zm.).