Co decyduje o złagodzeniu kary na podstawie kodeksu karnego skarbowego

adwokat w kancelarii DLA Piper

@RY1@i02/2010/021/i02.2010.021.086.016b.001.jpg@RY2@

Tomasz Rudyk, adwokat w kancelarii DLA Piper

Jak wynika z tekstu dotyczącego postępowania mandatowego, w postępowaniu karnym skarbowym wielokrotnie tak samo opisany czyn może być przestępstwem lub wykroczeniem karnym skarbowym, w zależności od stopnia społecznego niebezpieczeństwa czynu. Pozostaje wobec tego odpowiedzieć sobie na pytanie, co to takiego ta szkodliwość społeczna i jak może ją ocenić zwykły człowiek, który prowadzi bieżącą działalność gospodarczą.

Każdy czyn (działanie lub zaniechanie) może być oceniany jako pozytywny czy też negatywny. Naganność niektórych zachowań może mieć odzwierciedlenie jedynie w ocenie społeczeństwa, znajomych, najbliższych, niekiedy jednak taka naganność zachowania jest oceniana z punktu widzenia ustawy. Społecznie szkodliwy jest taki czyn, który wyrządza szkodę lub krzywdę jednostce lub całemu społeczeństwu. Stopień społecznej szkodliwości zależy od samej szkody, tzn. jej wielkości, rodzaju naruszonego dobra, rodzaju obowiązków zaniedbanych przez sprawcę. Zależy także od właściwości samego sprawcy, od tego, czy działał umyślnie czy nieumyślnie, w przypadku umyślności ważne są pobudki czynu, czy są one niskie i godne potępienia czy wynikają z konieczności wyższej.

Sąd Najwyższy w postanowieniu z 20 czerwca 2006 r. stwierdził, że samo formalne naruszenie przepisu nie jest wystarczające do przypisania odpowiedzialności karnej. Do uznania jakiegoś czynu za przestępstwo konieczne jest wykazanie, że narusza on istotne wartości społeczne, stając się przez to czynem karygodnym.

Ustawa mówi, że nie jest przestępstwem lub wykroczeniem skarbowym czyn zabroniony, którego społeczna szkodliwość jest znikoma. Z kolei wiele przepisów k.k.s. jest sformułowanych w ten sposób, że ten sam czyn może być przestępstwem bądź wykroczeniem. O wykroczeniu mówimy, kiedy mamy do czynienia z wypadkiem mniejszej wagi, czyli kiedy społeczna szkodliwość czynu jest niska. Jak daje się zauważyć, granica między niską a znikomą szkodliwością społeczną czynu jest bardzo płynna. O tym, czy dany czyn jest przestępstwem czy wykroczeniem, czy też nie jest on karany decyduje sąd. Nasza subiektywna ocena wielokrotnie może być rozbieżna z oceną sądu. Niska szkodliwość społeczna może zależeć od wysokości uszczuplonej należności publicznoprawnej, wypadku losowego, który spowodował brak rachunku, czy też od tego, że dokument, który wydaliśmy, jest nieprawidłowy z uwagi na zwykłą pomyłkę pisarska czy rachunkową.

Zatem pewne zdarzenia, które w naszej świadomości są naganne, czasami nie są karane przez ustawę. Z kolei pewne sytuacje, które w naszej ocenie absolutnie nie zasługują nie tylko na karę, ale nawet na potępienie społeczne, w rozumieniu ustawy będą traktowane jako przestępstwo bądź wykroczenie. Z punktu widzenia k.k.s. szczególnie ważny jest fakt, że to samo zdarzenie, w zależności od towarzyszących mu okoliczności, może być potraktowane jako przestępstwo i wówczas zagrożone jest wysoką karą, bądź będzie traktowane jako wykroczenie i wówczas cała sprawa zakończy się wymierzeniem mandatu.