Czy można zmienić orzeczoną karę

Czytelnik jest aplikantem adwokackim.

- Na zajęciach mieliśmy kazus opisujący przypadek wymierzenia wyższej kary więzienia przez sąd odwoławczy, który jednocześnie zmienił opis czynu sprawcy. Czy może to być podstawą do wniesienia kasacji - pyta pan Marcin z Warszawy.

Zgodnie z art. 454 par. 2 kodeksu postępowania karnego sąd odwoławczy może orzec surowszą karę pozbawienia wolności tylko wtedy, gdy nie zmienia ustaleń faktycznych przyjętych za podstawę zaskarżonego wyroku. W praktyce orzeczniczej pojawiały się jednak dosyć często wątpliwości, co należy rozumieć przez brak możliwości zmiany takich ustaleń faktycznych.

W szeregu orzeczeń prezentowano stanowisko, że każda zmiana ustaleń faktycznych przyjętych za podstawę zaskarżonego wyroku, dokonana po rozpoznaniu wniesionych w sprawie apelacji, wyklucza możliwość wymierzenia przez sąd odwoławczy surowszej kary pozbawienia wolności. Chodzi o wszelkie zmiany w opisie czynu i te, które nie mają bezpośrednio wpływu na zakres represji karnej.

Skład siedmiu sędziów Sądu Najwyższego wydał 23 marca 2011 r. uchwałę, która rozwiewa wątpliwości dotyczące interpretacji przepisu art. 454 par. 2 k.p.k. SN stwierdził, że wspomniana regulacja zakazuje sądowi odwoławczemu orzeczenia surowszej kary pozbawienia wolności, jedynie gdy zmiana ustaleń faktycznych miałaby wpływ na zaostrzenie tej kary. Z zakazem orzeczenia surowszej kary pozbawienia wolności nie mają nic wspólnego takie ustalenia faktyczne, które pozostają bez wpływu na zaostrzenie kary.

Jedynym kryterium, które decyduje o braku możliwości zwiększenia kary pozbawienia wolności jest funkcjonalny związek nowych ustaleń z decyzją o zaostrzeniu represji. Nie jest tym kryterium to, czy nowych ustaleń dokonano na korzyść, czy na niekorzyść oskarżonego, ale to, czy mają wpływ na ewentualne zaostrzenie kary pozbawienia wolności za czyn, którego dotyczą.

adam.makosz@infor.pl

Uchwała składu 7 sędziów z 23 marca 2011 r., sygn. akt I KZP 28/10.