Jak urzędnik odpowiada karnie za przyjęcie łapówki

Odpowiedzialności za korupcję podlegają osoby, które pełnią funkcję publiczną. Nie są to zatem tylko urzędnicy w potocznym tego słowa znaczeniu, czyli pracownicy urzędów. Są to również np. strażnicy miejscy, policjanci, sędziowie i inni, którzy są wskazani w art. 115 par. 13 kodeksu karnego, a także inne osoby wskazane w art. 115 par. 19 k.k.

Podstawowe przestępstwo korupcji ma miejsce wówczas, gdy osoba pełniąca funkcję publiczną, w związku z tą funkcją przyjmuje korzyść majątkową lub osobistą albo obietnicę ich otrzymania. Nie jest istotne, czy w zamian sprawca wykonał określoną czynność lub jej zaniechał. Może nawet w tej sytuacji zachować się prawidłowo, zgodnie z odpowiednimi przepisami regulującymi jego postępowanie. Do pociągnięcia takiej osoby do odpowiedzialności karnej wystarczające jest samo przyjęcie korzyści majątkowej lub jej obietnicy. Korzyść majątkowa może mieć dowolną formę: pieniędzy, rzeczy, praw majątkowych czy nawet zwolnienia z zobowiązania. Wszystkie te formy prowadzą do polepszenia bilansu majątkowego sprawcy. Jak stwierdził Sąd Najwyższy w postanowieniu z 13 lutego 2008 r. (III KK 396/07), o majątkowym charakterze korzyści decyduje to, że ma ona wartość ekonomiczną, wyrażoną kwotą pieniężną, której precyzyjne określenie nie zawsze jest możliwe. Korzyścią osobistą są natomiast korzyści niemajątkowe, które polepszają sytuację danej osoby, a nawet które sprawiają przyjemność (np. wycieczka, kontakty seksualne).

Jeśli znamiona korupcji zostaną spełnione, wówczas sprawca powinien się liczyć z karą pozbawienia wolności w wymiarze od sześciu miesięcy do lat ośmiu (art. 228 par. 1 k.k.). Niemniej jednak przestępstwo korupcji ma swoje typy kwalifikowane, uzależnione od szczególnych okoliczności popełnienia czynu. Wpływają one na wymiar kary i mogą obniżyć zagrożenie karne lub je podwyższyć. W przypadkach mniejszej wagi (art. 228 par. 2 k.k.) zagrożenie karą pozbawienia wolności wynosi tylko dwa lata. Co więcej, sąd może poprzestać na zastosowaniu grzywny lub ograniczenia wolności. Przypadki mniejszej wagi to w szczególności sytuacje, w których korzyść majątkowa jest niska, choć w ostateczności o tym, czy czyn zostanie w ten sposób zaklasyfikowany, decydują wszystkie okoliczności, w tym np. charakter czynności, za którą łapówka została wręczona. Jeżeli jednak to osoba pełniąca funkcję publiczną uzależnia dokonanie czynności lub jej zaniechanie od przyjęcia korzyści majątkowej albo gdy dotyczy to czynności niezgodnej z prawem (np. przyjęcie łapówki przez strażnika miejskiego za zaniechanie wystawienia mandatu), to czyn ten jest zagrożony karą do 10 lat pozbawienia wolności (art. 228 par. 3 i 4 k.k.). W końcu, jeśli korzyść majątkowa jest znacznej wartości, dolna granica zagrożenia karą pozbawienia wolności wzrasta do lat dwóch, a górna do lat 12 (art. 228 par. 5 k.k.).

Czy można przeciwdziałać zjawiskom korupcji? Odpowiedź na to pytanie jest pozytywna, jednak zjawiska tego nie można wykluczyć całkowicie. Jednym ze sposobów zapobiegających temu zjawisku i umożliwiających kontrole urzędników jest składanie przez nich oświadczeń majątkowych. Najbardziej podstawowym instrumentem służącym przeciwdziałaniu korupcji jest jednak takie wynagradzanie osób pełniących funkcje publiczne, które sprawi, że nie będą one poszukiwały dodatkowych źródeł dochodów. Natomiast nie jest to wystarczające. Niezbędne jest uświadomienie tym osobom konsekwencji ich czynów. Stąd też formą przeciwdziałania tej przestępczości są szkolenia z tego zakresu przeprowadzane w urzędach.

@RY1@i02/2012/067/i02.2012.067.08800050f.802.jpg@RY2@

Filip Poniewski, adwokat w Kancelarii KSP Legal & Tax Advice

Filip Poniewski

adwokat w Kancelarii KSP Legal & Tax Advice