Jakich nowych zasad powinni przestrzegać kibice podczas meczów

Opóźnienia w budowie stadionów i nowych odcinków autostrad, które mają być przygotowane na zbliżające się mistrzostwa Europy w piłce nożnej Euro 2012, na szczęście nie idą w parze z wdrożeniem nowych rozwiązań prawnych, które mają zwiększyć bezpieczeństwo na stadionach. Ostatnie z nich, zawarte w dużej nowelizacji ustawy o bezpieczeństwie imprez masowych i innych ustaw, weszły w życie 13 stycznia br. Nowe prawo pozwala na skuteczne pilnowanie porządku na terenach, gdzie odbywają się imprezy sportowe. Zmienione reguły zachowania się na stadionach dotyczą nie tylko osób, które są skłonne do popełnienia chuligańskich występków.

Odmowa sprzedaży biletu

Organizatorzy meczów mogą prowadzić bardziej szczegółową kontrolę w celu wyeliminowania osób, które mogą zagrozić bezpieczeństwu takiej imprezy. Do niedawna mieli obowiązek odmówić sprzedaży biletu wstępu lub innego dokumentu uprawniającego do przebywania na terenie stadionu tylko w dwóch sytuacjach. Na teren, gdzie jest rozgrywany mecz, nie może dostać się osoba, wobec której zostało wydane sądowe orzeczenie zakazujące wstępu na imprezę masową lub zobowiązujące do powstrzymania się od przebywania w miejscach przeprowadzania imprez masowych. Biletu nie można również sprzedać osobie, wobec której zastosowano zakaz klubowy lub zakaz zagraniczny. [Przykład 1]

Od 13 stycznia bilet nie może zostać sprzedany również osobie, co do której zachodzi uzasadnione podejrzenie, że w miejscu i w czasie trwania imprezy masowej może stwarzać zagrożenie dla bezpieczeństwa. Niezależnie od tych zmian, na biletach muszą pojawiać się dodatkowe dane w postaci numeru identyfikacyjnego (nadaje się go osobie uczestniczącej w meczu piłki nożnej i jest on ważny nie dłużej niż 5 lat od dnia wydania). W przypadku jego braku na bilecie musi pojawić się numer PESEL, a w razie gdy nie został on nadany - rodzaj, seria i numer dokumentu potwierdzającego tożsamość kibica.

Bez zasłaniania twarzy

Nowe przepisy wprowadziły również wiele dodatkowych kar za zachowania, które mogą zakłócić porządek podczas meczu lub zagrozić jego bezpieczeństwu. W ustawie o bezpieczeństwie imprez masowych pojawił się m.in. nowy art. 57a. Zgodnie z nim wykroczenia będzie dopuszczał się każdy, kto w miejscu i w czasie trwania masowej imprezy sportowej (m.in. meczów piłki nożnej) używa elementu odzieży lub przedmiotu w celu uniemożliwienia lub istotnego utrudnienia jego rozpoznania. Kibice będą więc podlegali odpowiedzialności za zasłanianie twarzy szalikami, kapturami czy maskami. Sąd będzie musiał jednak udowodnić obwinionemu, że robił to po to, by służby porządkowe lub policja nie mogły ustalić jego tożsamości (np. na podstawie nagrań z monitoringu wizyjnego). Art. 57a przewiduje, że za ukrywanie twarzy grozi kara ograniczenia wolności albo grzywna nie niższa niż 2 tys. zł.

Sankcje za murawę

Wyższa adrenalina nie może usprawiedliwiać wdarcia się kibiców na murawę boiska, np. w celu zdobycia autografu czy zrobienia sobie pamiątkowego zdjęcia. Przestępstwem zagrożonym karą grzywny, ograniczenia wolności, a nawet rokiem pozbawienia wolności jest wdzieranie się w czasie trwania imprezy masowej na teren obiektu lub na teren, gdzie prowadzona będzie impreza. Taka sama odpowiedzialność grozi osobie, która wbrew żądaniu osoby uprawnionej (np. policjanta, przedstawiciela służby porządkowej, organizatora) miejsca takiego nie opuszcza. Jako wdzieranie się nie będzie mogło jednak zostać potraktowane zwyczajne wejście na teren obiektu bez biletu. Karane będzie przedostawanie się tam w miejscu niedozwolonym (np. przeskakiwanie przez ogrodzenie), czy z użyciem siły w stosunku do ochroniarzy.

Większe bezpieczeństwo w czasie publicznych zgromadzeń mają zapewnić także zmiany wprowadzone do kodeksu wykroczeń. Nowym czynem zabronionym jest obecnie posiadanie noża, maczety lub innego podobnie niebezpiecznego przedmiotu w miejscu publicznym w okolicznościach wskazujących na zamiar użycia go w celu popełnienia przestępstwa. Takie wykroczenie można więc zarzucić osobie znajdującej się w agresywnej grupie kibiców, która zostanie zatrzymana po meczu piłkarskim. [Przykład 2]

Surowiej są obecnie traktowani także wandale niszczący mienie publiczne. Zabieranie, niszczenie, uszkadzanie lub czynienie niezdatnym do użytku elementów wchodzących w skład sieci przesyłowej albo linii kolejowej, tramwajowej, trolejbusowej lub linii metra jest dzisiaj przestępstwem, za które grozi nawet 8 lat więzienia (art. 254a kodeksu karnego).

Zakaz także na wyjazdach

Zmieniły się także przepisy ustawy o bezpieczeństwie imprez masowych regulujące zasady wprowadzania zakazu klubowego. Polega on na braku możliwości uczestniczenia w kolejnych imprezach masowych przeprowadzanych przez organizatora meczu piłki nożnej. Zakaz jest nakładany na maksymalnie 2 lata na osobę, która dopuściła się naruszenia regulaminu obiektu (terenu) lub regulaminu imprezy masowej. Nowe przepisy rozszerzają możliwość zastosowania zakazu klubowego na wyjazdowe mecze drużyny. Teraz może być on nałożony na kibica za naruszenie regulaminu imprezy masowej lub regulaminu obiektu popełnione przez niego na meczu wyjazdowym (do tej pory był nakładany za nieodpowiednie zachowania na stadionie własnego klubu). Od decyzji organizatora nadal służy odwołanie. Nowelizacja zniosła jednak zasadę, że jego wniesienie przez osobę ukaraną wstrzymuje wykonanie zakazu klubowego.

Obowiązujące od niedawna przepisy pozwalają też na sprzedaż, podawanie i spożywanie napojów zawierających nie więcej niż 3,5 proc. alkoholu (m.in. piwa) na wszystkich imprezach masowych z wyjątkiem tych, które otrzymały status podwyższonego ryzyka. [Przykład 3]

Ustawa wprowadza również dodatkowe rygory służące bezpieczeństwu uczestników spotkań piłkarskich. Zabroniona jest sprzedaż napojów alkoholowych w twardych opakowaniach, w szczególności wykonanych ze szkła, metalu lub tworzyw sztucznych, którymi można byłoby kogoś zranić.

Kary dla zakłócających spokój na stadionach

Kibic może zostać ukarany karą ograniczenia wolności albo grzywną wynoszącą co najmniej 2 tys. zł, jeśli:

● nie wykona polecenia porządkowego wydanego na podstawie ustawy, regulaminu obiektu (terenu) lub regulaminu imprezy masowej przez służby porządkowe lub służby informacyjne,

● będzie przebywał w czasie trwania imprezy masowej w miejscu nieprzeznaczonym dla publiczności,

● nie opuści sektora, w którym kibic nie może przebywać, mimo wezwania osoby uprawnionej,

● nie wykona polecenia wydanego przez policję lub Żandarmerię Wojskową w miejscu i w czasie trwania imprezy masowej,

● bezprawnie wniesie lub będzie posiadał na imprezie masowej napoje alkoholowe,

● będzie zakrywał twarz w celu uniemożliwienia lub istotnego utrudnienia rozpoznania osoby.

Co mogą służby porządkowe i informacyjne

● Sprawdzanie i stwierdzanie uprawnień osób do uczestniczenia w imprezie masowej, a w przypadku stwierdzenia braku takich uprawnień - wezwanie ich do opuszczenia imprezy masowej.

● Legitymowanie osób w celu ustalenia ich tożsamości.

● Przeglądanie zawartości bagaży i odzieży osób w przypadku podejrzenia, że osoby te wnoszą lub posiadają przedmioty niebezpieczne.

● Wydawanie poleceń porządkowych osobom zakłócającym porządek publiczny lub zachowującym się niezgodnie z regulaminem imprezy lub obiektu (terenu), a w przypadku niewykonania tych poleceń - wezwanie ich do opuszczenia imprezy masowej.

● Ujęcie, w celu niezwłocznego przekazania policji, osób stwarzających bezpośrednie zagrożenie dla dóbr powierzonych ochronie oraz osób dopuszczających się czynów zabronionych.

● Stosowanie siły fizycznej (tylko służby porządkowe).

Przykłady

1 Czy służby porządkowe mają prawo legitymować kibiców

Członkowie służb porządkowych i informacyjnych mają prawo zażądać od danej osoby okazania ważnego biletu lub innego dokumentu uprawniającego ją do przebywania na imprezie masowej, a w przypadku meczu piłki mogą dodatkowo porównać dane umieszczone na bilecie z dokumentem potwierdzającym tożsamość kontrolowanej osoby oraz sprawdzić, czy w stosunku do kibica nie został wcześniej wydany zakaz stadionowy. Legitymowanie na terenie imprezy masowej musi się odbywać według ściśle określonej procedury. Służba porządkowa i informacyjna mają również prawo sprawdzać tożsamość osób znajdujących się w pojazdach. Jeśli uzasadniają to względy bezpieczeństwa, to mogą nawet żądać opuszczenia auta przez legitymowanego.

2 Czy elektroniczne bransoletki powstrzymają pseudokibiców

Od nowego roku obowiązują nowe zasady kontrolowania pseudokibiców z orzeczonymi zakazami stadionowymi. Sądy mogą teraz nakazać nałożenie pseudokibicowi elektronicznej bransoletki, która będzie informowała o miejscu jego przebywania podczas wybranych spotkań piłkarskich.

Pozwala to ze stuprocentową pewnością stwierdzić, czy sprawca przestrzega orzeczonego wobec niego środka karnego. W wypadku niezastosowania się przez chuligana do tego obowiązku specjalna sygnalizacja pozwala na szybkie podjęcie kroków przeciwdziałających ewentualnemu przedostaniu się przez niego na miejsce odbywania się imprezy, a następnie pociągnięcie go do odpowiedzialności karnej za naruszenie zakazu. Pseudokibic poddany dozorowi elektronicznemu musi być zawsze z odpowiednim wyprzedzeniem powiadomiony o terminach imprez masowych, w czasie których ma on obowiązek przebywać w domu. Dotychczas zakaz stadionowy był związany zawsze z obowiązkiem osobistego stawiennictwa w jednostce policji.

3 Czy mogę wnieść teraz własne piwo na teren stadionu

Obowiązujące od 13 stycznia przepisy, które pozwalają na spożywanie alkoholu na terenie stadionów piłkarskich, nie oznaczają, że kibice mogą być wpuszczani na teren stadionu z plecakami wypełnionymi butelkami z piwem. Sprzedaż, podawanie i spożywanie napojów alkoholowych może, po pierwsze, odbywać się wyłącznie w miejscach do tego wyznaczonych, np. punktach gastronomicznych. Po drugie, przepisy pozwalają na sprzedaż, podawanie, jak i spożywanie napojów zawierających nie więcej niż 3,5 proc. alkoholu na wszystkich imprezach masowych z wyjątkiem tych, które otrzymały status podwyższonego ryzyka. Są to przykładowo koncerty czy mecze piłki nożnej, w czasie których istnieje uzasadniona obawa wystąpienia aktów przemocy lub agresji. Sprzedaż i podawanie napojów alkoholowych mogą prowadzić wyłącznie podmioty posiadające specjalne zezwolenie, o którym mowa w art. 18¹ ust. 4 ustawy z 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (Dz.U. z 2007 r. nr 70, poz. 473 z późn. zm.). Przewiduje ona, że przedsiębiorcom, których działalność polega na organizacji przyjęć, zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych mogą być wydawane tylko na okres do 2 lat.

Adam Makosz

adam.makosz@infor.pl

Podstawa prawna

Ustawa z 31 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy o bezpieczeństwie imprez masowych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2011 r. nr 217, poz. 1280).

Rozporządzenie Rady Ministrów z 30 sierpnia 2011 r. w sprawie wymogów, jakie powinni spełniać kierownik do spraw bezpieczeństwa, służby porządkowe i służby informacyjne (Dz.U. z 2011 r. nr 183, poz. 1087).