Badanie zdecyduje o losie skazanego

Od 4 lutego 2012 r. kuratorzy sądowi mogą skuteczniej sprawdzać zachowanie swoich podopiecznych. Skazani, którzy zostali oddani pod ich dozór lub zobowiązani przez sąd do powstrzymania się od nadużywania alkoholu lub używania narkotyków, muszą liczyć się z tym, że będą musieli poddać się wnikliwej kontroli. Może ona polegać na badaniu alkomatem albo przeprowadzeniu testu na obecność niedozwolonych środków w organizmie. Procedurę przeprowadzania takich badań przewiduje rozporządzenie ministra sprawiedliwości, które tego dnia weszło w życie.

Badanie alkomatem i testerem

Kontrola skazanego (lub sprawcy - w przypadku warunkowego umorzenia postępowania karnego) powinna rozpocząć się od pouczenia go o tym, że odmowa poddania się badaniu może być uznana za uchylanie się od dozoru lub wykonania nałożonego na niego obowiązku (co w konsekwencji może prowadzić np. do realizacji zawieszonego wyroku).

Badanie na obecność alkoholu kurator musi przeprowadzić za pomocą urządzenia elektronicznego mierzącego jego stężenie w wydychanym powietrzu. Skazany ma przy tym prawo żądać przeprowadzenia testu w obecności osoby trzeciej, np. domownika lub sąsiada. Jeżeli jednak taka osoba nie może stawić się na miejscu niezwłocznie, kurator może kontynuować czynności. W razie stwierdzenia obecności alkoholu badanie należy powtórzyć, nawet kilkukrotnie. Z przeprowadzonej czynności jest sporządzany protokół. Kurator musi w nim wskazać objawy lub okoliczności związane z przeprowadzeniem badania, jego wynik, wskazać ewentualne osoby obecne przy czynności.

Inaczej wygląda badanie na obecność narkotyków. Polega ono na badaniu próbek śliny przy użyciu urządzenia do oznaczania środków odurzających lub substancji psychotropowych. I w tym przypadku skazany może żądać obecności świadków i sporządzany jest protokół.

Ponowna weryfikacja

Wyniki badania dokonanego przez kuratora nie są niepodważalne. Jeżeli nie zgadza się z nimi skazany lub sam funkcjonariusz, każdy z nich może zażądać dodatkowego badania krwi. Próbkę pobiera lekarz, pielęgniarka lub inna uprawniona osoba wykonująca zawód medyczny w placówce medycznej. Następnie trafia ona do wybranego policyjnego laboratorium kryminalistycznego, zakładu medycyny sądowej lub innego podmiotu.

Stwierdzenie, że skazany nadużył alkoholu albo zażył narkotyk, ma duży wpływ na jego sytuację procesową. Jest to równoznaczne z łamaniem warunków okresu próby związanej głównie z warunkowym zawieszeniem wykonania kary czy warunkowym przedterminowym zwolnieniem z więzienia i możliwością zarządzenia przez sąd wykonania orzeczenia.

Do tej pory kuratorzy nie mogli w sposób niepozostawiający wątpliwości sprawdzić, czy skazany, wobec którego orzeczono obowiązek powstrzymania się od nadużywania alkoholu lub używania innych środków odurzających, rzeczywiście go wykonuje. Kurator zmuszony był do rozważania na podstawie objawów, czy skazany wykonuje obowiązek, czy też go narusza.

Nowe prawo daje podstawy prawne do rozszerzonej kontroli podopiecznych przez zawodowych kuratorów sądowych. Praktyczna możliwość jej wykonywania jest jednak uzależniona od tego, kiedy zespoły kuratorskie działające przy sądach zostaną wyposażone w alkomaty i testy paskowe.

Adam Makosz

adam.makosz@infor.pl

Podstawa prawna

Rozporządzenie ministra sprawiedliwości z 16 stycznia 2012 r. w sprawie sposobu przeprowadzania badań na obecność alkoholu, środków odurzających lub substancji psychotropowych w organizmie skazanego lub sprawcy oddanego pod dozór lub zobowiązanego do powstrzymania się od nadużywania alkoholu lub używania środków odurzających lub substancji psychotropowych, ich dokumentowania oraz weryfikacji (Dz.U. z 2012 r., poz. 104).