Sąd: niekonstytucyjna norma nie może być uwzględniona

Nawet jeśli Trybunał Konstytucyjny odroczył utratę mocy przepisów, które uznał za niekonstytucyjne, można ich nie stosować - uznał Sąd Okręgowy w Łodzi. I na tej podstawie wznowił, a następnie umorzył postępowanie dotyczące mężczyzny, wobec którego zarządzono wykonanie kary pozbawienia wolności.

Chodziło o art. 75 par. 1 kodeksu karnego. Na jego podstawie sąd zarządza wykonanie kary, jeżeli skazany w okresie próby popełnił podobne przestępstwo umyślne, za które orzeczono prawomocnie karę pozbawienia wolności. W sprawie, którą zajmował się łódzki sąd okręgowy, sąd I instancji wydał odpowiednie zarządzenie. Zanim się uprawomocniło, Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 75 par. 1 k.k. jest niezgodny z ustawą zasadniczą. W uzasadnieniu wyroku z 17 lipca 2013 r. (sygn. akt SK 9/2010) TK wskazał, że zakwestionowany przepis nie pozostawia sądowi wyboru i nie pozwala odstąpić od zarządzenia wykonania kary, nawet gdy przemawiają za tym szczególne względy, np. warunki rodzinne czy zawodowe.

Jednocześnie trybunał dał ustawodawcy czas na przygotowanie odpowiedniej nowelizacji i postanowił, że przepis utraci moc obowiązującą po upływie 18 miesięcy.

Na podstawie wyroku TK pełnomocnicy mężczyzny, którego dotyczyło zarządzenie wykonania kary, wnieśli jednak o wznowienie postępowania. A łódzki sąd okręgowy przychylił się do ich wniosku.

Przypomniał, że pozwala na to art. 190 ust. 4 konstytucji. - Dzięki tej regulacji możliwe jest odniesienie skutków negatywnego wyroku TK do stosunków prawnych zaistniałych przed wydaniem przez trybunał orzeczenia - wyjaśnił.

Następnie umorzył postępowanie w sprawie zarządzenia wykonania kary. - Uchylenie domniemania konstytucyjności sprawia, że normy nie można stosować, mimo że nie została ona jeszcze wyeliminowana z systemu prawa - podkreślił.

Przychylił się tym samym do stanowiska wyrażonego w uchwale Sądu Najwyższego z 27 marca 2014 r. (sygn. akt I KZP 30/13).

SO w Łodzi wskazał, że w badanej sprawie sąd I instancji nie analizował zachowania skazanego w okresie próby, jego warunków rodzinnych czy materialnych. Tymczasem wywiad środowiskowy przeprowadzony przez kuratora wykazał, że skazany nie ma problemów z alkoholem, ma stałą pracę i poprawiły się jego stosunki z rodziną. I to w ocenie SO w Łodzi uzasadnia umorzenie postępowania.

Sąd zwrócił też uwagę, że orzekanie na postawie zakwestionowanego przez TK przepisu "prowadziłoby do naruszenia Konstytucji RP w większym stopniu niż odstąpienie od tego trybu (opisanego w art. 75 ust. 1 k.k. - red.), z uwagi na szczególne okoliczności sprawy".

Joanna Kowalska

 joanna.kowalska@infor.pl

ORZECZNICTWO

Wyrok Sądu Okręgowego w Łodzi z 6 sierpnia 2014 r., sygn. akt V Ko 112/14. www.serwisy.gazetaprawna.pl/orzeczenia