Bez dowolności w odmowie udostępniania akt śledztwa

Przesłanki odmowy udostępnienia materiałów postępowania przygotowawczego, uzasadniających postanowienie prokuratora o zastosowaniu dozoru policyjnego, powinny zostać określone przez ustawodawcę - orzekł wczoraj Trybunał Konstytucyjny.

Skarga konstytucyjna została zainicjowana sprawą G.K. W trakcie postępowania przygotowawczego prokurator zastosował wobec niego dozór policji połączony z zakazem kontaktowania się z wybranymi osobami oraz przebywania w określonych miejscach.

Szybka odmowa

Obrońca mężczyzny zwrócił się o umożliwienie mu dostępu do akt sprawy i dokumentów zabezpieczonych w toku postępowania. Prokurator odmówił. Obrońca zaskarżył to zarządzenie, jednak niewiele wywalczył. Prokurator nadrzędny udostępnił w części akta sprawy, w pozostałym zakresie utrzymując w mocy zarządzenie.

Sytuację tę reguluje art. 156 par. 5 kodeksu postępowania karnego, zgodnie z którym w toku postępowania przygotowawczego stronom czy obrońcom udostępnia się akta tylko za zgodą prowadzącego postępowanie przygotowawcze. Przepis nie określa jednak, kiedy konkretnie prokurator może potraktować stronę czy jej obrońcę odmownie. Bez wskazania tych przesłanek - zdaniem skarżącego - naruszone zostaje prawo do obrony w fazie postępowania przygotowawczego. Prokurator bowiem, w zależności od swojej woli, może dowolnie i arbitralnie uniemożliwić podejrzanemu dostęp do części akt sprawy dotyczących stosowania środków zapobiegawczych.

Jawność akt sprawy

Trybunał Konstytucyjny orzekł, że brak ustawowego określenia przesłanek odmowy dostępu do materiałów postępowania przygotowawczego (w art. 156 par. 5 k.p.k.), które uzasadniają zastosowanie dozoru Policji połączonego z zakazem kontaktowania się ze wskazanymi osobami oraz zakazem przebywania w określonych miejscach, jest niezgodny z konstytucją.

TK stwierdził, że rozwiązanie takie nadmiernie ogranicza prawo do obrony. Choć postępowanie przygotowawcze, inaczej niż postępowanie sądowe, nie jest oparte na zasadzie pełnej jawności akt sprawy, to jednak przesłanki odmowy udostępnienia akt tego postępowania, uzasadniających postanowienie prokuratora o zastosowaniu określonych środków zapobiegawczych, powinny zostać określone przez ustawodawcę.

Ewa Maria Radlińska

ewa.radlinska@infor.pl

ORZECZNICTWO

Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 20 maja 2014 r., sygn. akt SK 13/13.