Oszukany internauta powinien zebrać dowody i udać się na policję

Wraz z wzrostem popularności zakupów w internecie coraz częściej dochodzi do prób wykorzystania przez oszustów nieuwagi, naiwności i pośpiechu internautów. Bywalcy aukcji internetowych muszą przestać się łudzić, że w sieci można znaleźć okazję, dzięki której kupią towar prawie za darmo.

W ostatnim czasie oszuści wybierają coraz bardziej wyrafinowane sposoby na wyłudzenie pieniędzy. Najpierw handlują przedmiotami o niskiej wartości i zdobywają pozytywne komentarze użytkowników sieci. W końcu wystawiają dużą liczbę drogich rzeczy, które dzięki atrakcyjnym cenom rozchodzą się jak ciepłe bułeczki.

Mechanizm działania oszustów jest bardzo prosty. Posługują się oni cudzymi danymi personalnymi i najpierw logują się na portalach aukcyjnych. Tam oferują do sprzedaży o kilkanaście tysięcy zł tańszy samochód terenowy z Niemiec czy oryginalne buty sportowe za 100 zł. Najczęściej wystawiają na licytację nieistniejący towar, inkasują od zwycięzcy pieniądze, a następnie znikają - kontakt z nimi się urywa. Kupujący nie dostaje nic albo rzecz, której nie wylicytował (w przesyłce znajduje np. cegłę zamiast radia) lub towar o dużo niższej jakości. Oszuści posługują się najczęściej kontami bankowymi założonymi na fałszywe dokumenty tożsamości. By zmylić policję, korzystają często z kafejek internetowych.

Osoby, które uważają, że zostały oszukane na aukcji w sieci, powinny przede wszystkim upewnić się, czy rzeczywiście doszło do oszustwa. Jeśli kupujący np. nie otrzymał w terminie towaru, powinien najpierw skontaktować się ze sprzedającym. Może okazać się, że opóźnienie wynika z winy dostawcy (tylko np. poczty). W dalszej kolejności alarmujący może być brak kontaktu ze sprzedającym czy pojawiające się negatywne opinie na jego temat.

Jeżeli rzeczywiście doszło do oszustwa aukcyjnego, poinformujmy o tym jak najszybciej administratorów i zachowajmy wszystkie dokumenty związane z transakcją. Następnie trzeba zgłosić ten fakt do najbliższej jednostki policji.

Administratorzy serwisów aukcyjnych zwracają uwagę na to, że nie warto zjawiać się na policji z pustymi rękami. Dobrze jest, gdy pokrzywdzony internauta potrafi podać: datę i numer aukcji, jej przedmiot oraz wylicytowaną cenę, nazwę konta (nick) sprawcy oraz jego adres e-mailowy. Ważny jest również sposób kontaktu ze sprzedającym: jego e-mail, nr telefonu, adres oraz sposób dokonania zapłaty: przelew na konto bankowe, płatność za pobraniem.

Policja powinna zakończyć czynności sprawdzające w ciągu 30 dni i przesłać poszkodowanemu postanowienie o wszczęciu lub odmowie wszczęcia śledztwa lub dochodzenia. Osobie, która dopuściła się oszustwa na aukcji internetowej, grozi od 6 miesięcy do 8 lat więzienia. Zgodnie z art. 286 par. 1 kodeksu karnego, za oszustwo należy uważać każde działanie, które doprowadza kupujących w internecie do niekorzystnego rozdysponowania swoimi pieniędzmi i innym mieniem. Sprawca musi działać w celu wprowadzenia nas w błąd albo wyzyskania błędu lub niezdolności do podejmowania prawidłowej decyzji o zakupie na aukcji.

Przestępstwo oszustwa jest przestępstwem umyślnym. Organy ścigania muszą więc udowodnić oszustowi, że jego zachowanie było ukierunkowane na określony cel, którym jest w tym przypadku osiągnięcie korzyści majątkowej. Z kolei pokrzywdzony internauta nie może mieć w momencie dokonywania transakcji świadomości, że dokonuje niekorzystnego dla siebie zakupu.

Jeżeli transakcja była ubezpieczona, należy złożyć w portalu aukcyjnym wniosek o zwrot pieniędzy i wskazać w nim jednostkę policji oraz sygnaturę akt sprawy. W przypadku gdy transakcja nie została ubezpieczona, warto wytoczyć w procesie karnym powództwo adhezyjne (dochodzić zwrotu pieniędzy od oszusta w procesie karnym).

Jakich zasad należy więc przestrzegać, aby bezpiecznie kupować na aukcjach internetowych? Przedstawiciele najpopularniejszego polskiego serwisu aukcyjnego - Allegro.pl - zwracają uwagę, że aukcje internetowe są pełne ciekawych i atrakcyjnych ofert. Należy jednak pamiętać, że im bardziej atrakcyjna oferta, tym ostrożniej powinniśmy do niej podchodzić. Podstawą bezpiecznych zakupów jest dokładne zapoznanie się z opisem aukcji oraz zdjęciami pokazującymi sprzedawany przedmiot.

Przed dokonaniem zakupu na aukcji nie można zapominać o sprawdzeniu wiarygodności sprzedającego. Trzeba zapoznać się z komentarzami, jakie wystawili mu inni użytkownicy. Im więcej pozytywów dotyczących terminowości i jakości obsługi - tym lepiej. Jeśli sprzedawca ma na swoim koncie negatywne komentarze, należy sprawdzić, czego one dotyczą i jak odpowiedział na nie sprzedawca. Oczywiście, duża liczba pozytywnych ocen nie powinna być dla nas jedynym dowodem na uczciwość kontrahenta. Niekiedy potencjalni oszuści dostają je tylko w związku ze sprzedażą tanich produktów (np. sprzedając karty pre-paidowe po zaniżonej wartości).

Pamiętajmy, że zawsze obok daty wystawienia komentarza znajduje się numer aukcji, gdzie możemy sprawdzić, czym handlował nasz kontrahent. W miarę możliwości należy sprawdzać inne dane, np. czy kod pocztowy podany w adresie sprzedawcy jest zgodny ze stanem faktycznym (oszuści często podają fałszywe adresy zamieszkania z kodami pocztowymi nieodpowiadającymi danej miejscowości).

Jak uniknąć oszusta w internecie

● Najpierw przeczytaj regulamin portalu aukcyjnego

● Obejrzyj dokładnie to, co chcesz kupić

● Sprawdź sprzedającego - przeczytaj komentarze, spróbuj się z nim skontaktować

● Sprawdź sposób zapłaty (najbezpieczniejsza jest płatność za pobraniem)

● Zwróć uwagę na sposób dostarczenia towaru (w tym zapakowanie)

● Jeśli to możliwe, ubezpiecz się na wypadek nieotrzymania przesyłki

@RY1@i02/2010/131/i02.2010.131.183.0010.001.jpg@RY2@

Wzór zawiadomienia o popełnieniu oszustwa

Adam Makosz

adam.makosz@infor.pl

Ustawa z 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny (Dz.U. z 1997 r. nr 88, poz. 553 z późn. zm.).

Ustawa z 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz.U. z 1964 r. nr 16, poz. 93 z późn. zm.).