Więcej uprawnień NIK w postępowaniu karnym

Zgodnie z obecnymi regulacjami kodeksu postępowania karnego NIK może wykonywać uprawnienia pokrzywdzonego, tylko gdy przestępstwem została wyrządzona szkoda w mieniu instytucji państwowej, społecznej lub samorządowej, a ich organy nie podjęły działań w celu dochodzenia praw jednostki, na czele której stoją. W wielu sytuacjach droga do skorzystania z prawa do zaskarżenia postanowienia o umorzeniu postępowania jest dla NIK zamknięta. Nawet w tych sprawach, w których złożyła zawiadomienie o podejrzeniu przestępstwa.

Taki problem pojawia się na przykład w przypadkach przestępstw o poważnym ciężarze gatunkowym, w których nie występuje szkoda w mieniu instytucji publicznej, jak np. fałszowanie dokumentów czy podawanie w księgach rachunkowych nierzetelnych danych.

Sporna jest też kwestia podjęcia działania przez organy pokrzywdzonych instytucji. Nie wiadomo, na czym dokładnie polega w tym przypadku bezczynność. Jako że organy orzekające różnie to interpretują, często nie przyznają NIK prawa do zastępowania w postępowaniu pokrzywdzonych, mimo że ci ostatni nienależycie bronią swoich praw.

Chcąc ukrócić takie praktyki, posłowie z sejmowej komisji do spraw kontroli państwowej w projekcie nowelizacji obecnych regulacji proponują, by NIK w przypadkach, gdy ujawniła przestępstwo, mogła wykonywać prawa pokrzywdzonego niezależnie od tego, czy wystąpiła szkoda w majątku pokrzywdzonego i czy ten ostatni podjął działania. "Zapewni to lepszą i skuteczniejszą ochronę interesów pokrzywdzonej instytucji, i - co za tym idzie - interesu publicznego" - piszą posłowie.

Innym postulatem parlamentarzystów jest umożliwienie NIK występowania z wnioskiem o sporządzenie uzasadnienia postanowienia o odmowie wszczęcia dochodzenia lub jego umorzenia. Dotychczas takie uprawnienie przysługiwało jedynie inspektorom pracy. Zdaniem komisji powoduje to nierówność pomiędzy podmiotami publicznymi.

Piotr Pieńkosz

piotr.pienkosz@infor.pl

Projekt przed pierwszym czytaniem