Alternatywą byłaby prokuratura sądowa

Minister sprawiedliwości Jarosław Gowin postanowił powołać swój zespół do opracowania założeń nowelizacji ustawy o prokuraturze. Jest pan zaskoczony?

Nie. To jest konsekwencja ostatnich wydarzeń w prokuraturze. Niezależna prokuratura jest wartością, o którą powinni dbać zarówno prokuratorzy, jak i politycy. Niestety nie wszyscy politycy rozumieją, iż prokuratura wykonująca wytyczne rządzącej partii może stać się zagrożeniem dla demokracji, a nie wszyscy prokuratorzy rozumieją, iż niezależność jest przymiotem, o który należy pieczołowicie dbać w codziennej pracy. Mam nadzieję, że zapowiedzi ograniczenia niezależności prokuratury się nie ziszczą. Niemniej jednak rozwiązania dotyczące prokuratury powinny z jednej strony zapewniać jej niezależność, a z drugiej strony nie pozwolić, aby prokuratura była poza wszelką kontrolą.

Czy nie byłoby lepiej, gdyby projekt ustawy, która zadecyduje o kształcie prokuratury, powstał w Prokuraturze Generalnej?

Być może lepiej. Jednak problemem jest brak inicjatywy ustawodawczej prokuratora generalnego. Istnieje obawa, iż tak powstały projekt zostałby po prostu wyrzucony do kosza. Nowa ustawa o prokuraturze powinna być kompromisem pomiędzy wymogami nowoczesnego państwa prawnego, oczekiwaniami środowiska prokuratorskiego a nie zawsze uzasadnionymi obawami polityków, iż niezależna prokuratura stanie się "państwem w państwie".

Czy sądzi pan, że będzie jeszcze sens wznawiać prace zespołu powołanego przez prokuratora generalnego Andrzeja Seremeta? Przypomnę tylko, że prokurator generalny proponował przygotowanie zupełnie nowej ustawy, a wpływ na decyzję o zawieszeniu prac powołanego przez niego zespołu zostały przerwane właśnie ze względu na powołanie zespołu przez ministra Gowina.

Głos prokuratorów w dyskusji o roli i miejscu naszej instytucji w państwie powinien być doniosły. Myślę, że prace tego zespołu byłyby takim głosem i dlatego warto wznowić jego działanie, nawet gdyby efekty tej pracy zostały zignorowane.

Rząd twierdzi, że nie widzi potrzeby przygotowania nowej ustawy o prokuraturze? Zgadza się pan z tą opinią?

Nie. Powinna powstać nowa ustawa o prokuraturze wraz z przepisami konstytucyjnymi o jej miejscu i roli, pozycji prokuratorów i Krajowej Radzie Prokuratury. Niemniej jednak zauważam, iż istniejące przepisy nie są w pełni wykorzystywane w praktyce.

W jakim kierunku pana zdaniem powinny pójść zmiany?

Podstawowy problem do rozwiązania to pogodzenie niezależności prokuratury i prokuratorów z zapewnieniem sprawności działania instytucji i ustanowieniem takiego systemu kontroli, który nie naruszałby tej niezależności. Dlatego kierunek jest dosyć oczywisty - niezależna pozycja prokuratora generalnego, niezależność prokuratorów, Krajowa Rada Prokuratury jako strażnik niezależności i efektywna, ale nienaruszająca niezależności kontrola rządu nad działaniami prokuratury. Alternatywą dla takich rozwiązań byłaby prokuratura sądowa, a więc instytucja wymiaru sprawiedliwości zajmująca się kierowaniem i popieraniem aktów oskarżenia w sądzie - ze wszystkimi konsekwencjami takiego rozwiązania (wejście prokuratury w struktury sądu i zerwanie z pionową zależnością struktur prokuratorskich, prokurator jako sędzia śledczy w postępowaniu przygotowawczym, wiodąca rola policji w prowadzeniu śledztw i dochodzeń).

Analizując propozycje Prokuratury Generalnej i Ministerstwa Sprawiedliwości, mam wrażenie, że szanse na wypracowanie wspólnej koncepcji funkcjonowania prokuratury są nikłe. Czy pana zdaniem należy jednak liczyć na cud?

Tego nie można rozpatrywać w kategorii cudu. Wypracowanie wspólnej koncepcji jest absolutnie niezbędne i będzie sprawdzianem zarówno odpowiedzialności polityków za państwo, jak i środowiska prokuratorskiego za sprawne i merytoryczne funkcjonowanie prokuratury.

@RY1@i02/2012/047/i02.2012.047.07000080e.803.jpg@RY2@

Fot. witold rozbi cki

Prokurator Edward Zalewski, przewodniczący Krajowej Rady Prokuratury

Urszula Wróblewska