Regulamin nie zastąpi ustawy

W zakładach psychiatrycznych umieszczani są sprawcy czynów o znacznej społecznej szkodliwości, którzy popełnili je w stanie niepoczytalności, a w dodatku zachodzi wysokie prawdopodobieństwo, że ponownie je popełnią. W ten sposób sąd stosuje względem nich izolację o charakterze prewencyjnym, a nie represyjnym. Z góry nie określa czasu pobytu w zakładzie psychiatrycznym. Natomiast co sześć miesięcy sąd otrzymuje od kierownika zakładu zamkniętego opinię o sprawcy i na tej podstawie orzeka, czy konieczne jest dalsze stosowanie w stosunku do niego tego środka. Dopiero gdy nastąpi resocjalizacja oraz poprawa stanu zdrowia i zachowania tej osoby w stopniu umożliwiającym powrót do życia w społeczeństwie, to sąd orzeka o jego zwolnieniu.

Przepisy kodeksu karnego, który reguluje całą procedurę stosowania tego środka zabezpieczającego, nie przewidują natomiast czasowych zwolnień na tzw. przepustkę. Tymczasem w praktyce są one stosowane na podstawie regulaminów obowiązujących w poszczególnych zakładach, ale na różnych zasadach.

Taką sytuację rzecznik praw obywatelskich uznał za niedopuszczalną, bo prowadzi do nieuzasadnionego zróżnicowania praw i obowiązków osób umieszczonych w poszczególnych jednostkach. W dodatku, zdaniem prof. Ireny Lipowicz, regulaminy nie mogą normować spraw, które nie zostały określone w ustawie. Powinny jedynie decydować o kwestiach drugorzędnych z punktu widzenia ochrony praw osoby umieszczonej w zakładzie. Dlatego RPO zwrócił się do ministra sprawiedliwości o znowelizowanie przepisów kodeksu karnego.

Małgorzata Piasecka-Sobakiewicz

malgorzata.piasecka@infor.pl