Legalność oprogramowania

Za korzystanie z nielegalnego oprogramowania może zostać postawiony zarzut kradzieży programu komputerowego. W takim przypadku zatem będzie miał zastosowanie kodeks karny. Osoba, która zostanie uznana za odpowiedzialną za używanie nielegalnego programu, naraża się nawet na karę pozbawienia wolności od trzech miesięcy do pięciu lat.

Ponadto ci, którzy odpowiadają w firmie za sprawy związane z oprogramowaniem, powinni pamiętać, że w kodeksie karnym jest też mowa o sprawstwie, podżeganiu oraz pomocnictwie. Otóż za sprawstwo odpowiada nie tylko ten, kto wykonuje czyn zabroniony sam albo wspólnie i w porozumieniu z inną osobą, ale także ten, kto kieruje wykonaniem czynu zabronionego przez inną osobę lub wykorzystując uzależnienie innej osoby od siebie, poleca jej wykonanie takiego czynu.

Natomiast za podżeganie odpowiada ten, kto chcąc, aby inna osoba dokonała czynu zabronionego, nakłania ją do tego.

Z kolei za pomocnictwo odpowiada ten, kto w zamiarze, aby inna osoba dokonała czynu zabronionego, swoim zachowaniem ułatwia jego popełnienie, w szczególności dostarczając narzędzie, środek przewozu, udzielając rady lub informacji. Za pomocnictwo odpowiada również ten, kto wbrew prawnemu, szczególnemu obowiązkowi niedopuszczenia do popełnienia czynu zabronionego swoim zaniechaniem ułatwia innej osobie jego popełnienie.

Także w ustawie o prawie autorskim i prawach pokrewnych przewidziano kary za naruszanie praw do utworu, czyli w tym przypadku programu komputerowego. Jej przepisy stanowią, że kto w celu osiągnięcia korzyści majątkowej narusza cudze prawa autorskie lub prawa pokrewne, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do roku.

We wspomnianej ustawie o prawie autorskim i prawach pokrewnych mowa jest również o innych sytuacjach. Mianowicie ten, kto bez uprawnienia albo wbrew jego warunkom m.in. rozpowszechnia cudzy utwór w wersji oryginalnej albo w postaci opracowania, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do dwóch lat.

Jeżeli jednak sprawca dopuszcza się takiego czynu w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, to naraża się na karę pozbawienia wolności do trzech lat.

Jeżeli zaś sprawca uczynił sobie z popełniania wspomnianego przestępstwa stałe źródło dochodu, to już podlega karze pozbawienia wolności od sześciu miesięcy do pięciu lat. Może się zdarzyć, że sprawca bez uprawnienia rozpowszechniający cudzy utwór w wersji oryginalnej albo w postaci opracowania działa nieumyślnie. Wtedy podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do roku.

Na tym nie koniec. Kto bez uprawnienia albo wbrew jego warunkom w celu m.in. rozpowszechnienia utrwala lub zwielokrotnia cudzy utwór w wersji oryginalnej lub w postaci opracowania, to podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do dwóch lat. Także w tym przypadku sankcja jest bardziej dotkliwa, jeżeli sprawca uczynił sobie z popełniania takiego przestępstwa np. stałe źródło dochodu. Taka osoba podlega karze pozbawienia wolności do trzech lat.

System zarządzania IT

Kto zatem może odpowiadać za używanie w firmie nielegalnego programu finansowo-księgowego? Jeżeli w spółce istnieje zarząd, to odpowiedzialność spoczywa na członkach tego organu. Gdy zaś firma jest prowadzona jako indywidualna działalność, to odpowiada właściciel. Osoby te narażają się na sankcje nie tylko wtedy, gdy osobiście zadecydują o używaniu nielegalnego oprogramowania w danym przedsiębiorstwie. Będą odpowiadały również wtedy, gdy tolerowały taki niezgodny z prawem stan rzeczy i nie eliminowały nieprawidłowości.

W określonych sytuacjach ukarani mogą zostać również kierownicy mający czuwać nad systemem informatycznym w danym przedsiębiorstwie. Odpowiedzialność mogą także ponosić pracownicy, którzy z własnej inicjatywy zainstalowali nielegalny program finansowo-księgowy.

Dlatego, żeby uniknąć takich sytuacji, nie tylko kierownictwo firmy, ale również jej pracownicy muszą czuwać nad tym, żeby w firmie stosowano tylko legalne oprogramowanie. Generalnie trzeba wprowadzić sprawny system zarządzania całą sferą IT. W tym celu należy m.in. przeprowadzać systematyczne szkolenia załogi, a także przeprowadzać regularne audyty oprogramowania. Na tym nie koniec. Trzeba dokładnie ewidencjonować każdy zakup i instalację programów. Zaniedbania w tej sferze mogą bowiem mieć powiem bardzo opłakane skutki.

W firmie należy stosować tylko legalne oprogramowanie

Krzysztof Tomaszewski

krzysztof.tomaszewski@infor.pl