Biblioteka prawnika

Sprawca nie musi być świadomy kontratypu

Kontratyp - i po sprawie. Tym terminem określa się okoliczność wyłączającą bezprawność czynu. Chodzi więc o wymienione w kodeksie karnym np. obronę konieczną czy działanie w ramach przysługującego uprawnienia. Temat nie jest jednak aż tak prosty i nie da się zamknąć w dwóch zdaniach. I choć do czasu powstania tej książki brak było w polskim piśmiennictwie karnistycznym kompleksowego opracowania problematyki strony podmiotowej kontratypu, nie oznacza to, że nie pojawiają się żadne wątpliwości. Jest ich mnóstwo.

Publikacja, wchodząc w strukturę kontratypu, zaczyna od rozdzielenia jego znamion: przedmiotowego (który charakteryzuje sytuację kontratypową), jak i podmiotowego (czyli określającego stan świadomości sprawcy) i koncentruje się na tym drugim. Chodzi zatem o rozstrzygnięcie, czy sprawca musi zdawać sobie sprawę z tego, że znajduje się w sytuacji wyłączającej bezprawność czynu. Zdaniem autora "uświadomienie sobie przez sprawcę, że znajduje się w sytuacji kontratypowej, nie jest warunkiem koniecznym uaktywnienia się zasadniczej funkcji kontratypu, jaką jest wyłączenie wszelkiej bezprawności zachowania się kontratypowego i zapewnienie w ten sposób owemu zachowaniu się pełnej zgodności z prawem". Omawiana publikacja dowiodła, że o wyłączeniu określonej sytuacji spod zakresu zastosowania przepisu rozstrzygają wyłącznie okoliczności przedmiotowe i w żadnym zakresie nie zależy to od stanu świadomości sprawcy. W konsekwencji prof. Jarosław Majewski postuluje, że "w wypadkach, w których z wyraźnego brzmienia przepisu ustanawiającego dany kontratyp ustawowy wynika znamię subiektywne, należy dokonać stosownej zmiany tego przepisu".

To książka niezwykle ciekawa. Dzięki przytoczonym przykładom zmusza do myślenia i pomaga zrozumieć czytelnikowi problem na wysokim poziomie teoretycznym. Zainteresuje z pewnością karnistów i przyszłych karnistów, ale takich, którzy mają w małym palcu więcej niż tylko podstawy prawa karnego.

@RY1@i02/2014/177/i02.2014.177.070000200.802.jpg@RY2@

Jarosław Majewski, "Okoliczność wyłączająca bezprawność czynu a znamiona subiektywne", Warszawa 2013, wyd. Wolters Kluwer

EMR