Wstęp - Ustawa z 16 listopada 2016 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowej Administracji Skarbowej (cz. 3)

W kolejnej, trzeciej części komentarza do przepisów wprowadzających ustawę o KAS najwięcej miejsca poświęcamy zmianom w kodeksie karnym skarbowym. Ustawa o KAS, powołując nowy organ, jakim jest naczelnik urzędu celno-skarbowego, oraz tworząc Służbę Celno-Skarbową, przede wszystkim ukierunkowała ich zadania na zwalczanie przestępstw i wykroczeń, w tym również karnych skarbowych (por. art. 33 oraz art. 54 ustawy o KAS). Tym samym niezbędne było dostosowanie przepisów kodeksu karnego skarbowego do nowych struktur KAS.

Wprawdzie postępowania karne skarbowe mogą prowadzić zarówno naczelnicy urzędów skarbowych, jak i naczelnicy urzędów celno-skarbowych, to jednak ustawodawca zróżnicował organ właściwy i przyporządkował przestępstwa większej wagi naczelnikom urzędów celno-skarbowych, pozostawiając naczelnikom urzędów skarbowych głównie wykroczenia karne skarbowe (por. znowelizowany art. 133 par. 1 k.k.s.). Potwierdza to opinię, że funkcjonariuszy Służby Celno-Skarbowej można traktować jako swoistego rodzaju policję skarbową. Twierdzenie takie uzasadnia również charakter kontroli celno-skarbowej, która może być jednak prowadzona nie tylko przez funkcjonariuszy, lecz także pracowników urzędów celno-skarbowych.

Nowelizacja kodeksu karnego skarbowego wydłużyła również okres, na jaki może być przedłużone postępowanie przygotowawcze. Dotychczas było to sześć miesięcy, obecnie jest rok. W komentarzu wskazano, posiłkując się orzecznictwem Sądu Najwyższego, jak organ nadrzędny przedłużający postępowanie powinien rozpatrywać wniosek o przedłużenie. Z perspektywy oskarżonego można te argumenty traktować jako instrumenty obrony przed przewlekłością postępowania. Tym bardziej że ustawa o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 1259 ze zm.) wprowadza rekompensatę za przewlekłość postępowania w wysokości nie wyższej niż 500 zł za każdy rok przedłużenia. Zatem po stronie oskarżonego konieczne jest podejmowanie bieżących działań związanych z minimalizowaniem okresu trwania postępowań zarówno przygotowawczych, jak i w dalszej konsekwencji również sądowych.

Komentowane nowelizacje pozostałych ustaw, np. prawa dewizowego, prawa lotniczego czy ustawy o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu, dotyczą głównie dostosowania ich treści do nowej struktury organów KAS. Najczęściej jest to przeniesienie dotychczasowych uprawnień i obowiązków funkcjonariuszy Służby Celnej na funkcjonariuszy Służby Celno-Skarbowej.

Warto również wskazać, że zniesienie urzędów celnych nie doprowadziło do zaprzestania posługiwania się przez ustawodawcę terminem organów celnych. Pojęcie to zostało definiowane w ustawie z 19 marca 2004 r. - Prawo celne (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 1880 ze zm.). Znowelizowany art. 69 ust. 1 pkt 1 prawa celnego wskazuje, że organem celnym jest naczelnik urzędu celno-skarbowego jako organ I instancji. Konieczne jest zatem każdorazowe stosowanie wykładni systemowej, aby możliwe było wskazanie, że kompetencje przyznane organowi celnemu de facto dotyczą naczelnika urzędu celno-skarbowego. Podejście ustawodawcy w tym zakresie nie jest jednak jednolite. Jako przykład wskazać można art. 83 pkt 3 ustawy wprowadzającej KAS, który to przepis nowelizuje ustawę o VAT. W tym wypadku wskazano, że w całej ustawie o VAT zastępuje się pojęcie naczelnika urzędu celnego i w to miejsce wprowadza określenie naczelnika urzędu celno-skarbowego.

Przykład ten pokazuje, że wprowadzone zmiany w strukturze organów podatkowych (organów KAS) nie zawsze są jednolicie i spójnie ujmowane przy nowelizacji innych ustaw. Może to prowadzić do trudności i wątpliwości związanych z wykładnią obowiązujących przepisów. Jest to o tyle ważne, że zarówno prawo podatkowe, jak i prawo karne, w tym karne skarbowe, ma charakter ingerencyjny. Tym samym norma prawna nakładająca na podatników obowiązki lub penalizująca określone zachowania musi być jednoznaczna, spójna i konkretna. Działanie ustawodawcy nie zawsze prowadzi do osiągnięcia takiego celu, a lukę tę stara się uzupełniać doktryna i orzecznictwo, w tym również przedmiotowy komentarz.

Kolejna część komentarza ukaże się 18 września ⒸⓅ

● z 20 listopada 1998 r. o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne

● z 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn

● z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych

● z 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych

● z 29 września 1994 r. o rachunkowości

● z 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych

● z 23 lipca 2015 r. o zmianie ustawy o rachunkowości oraz niektórych innych ustaw

● z 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych

● z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług

● z 13 maja 2016 r. o zmianie ustawy - Ordynacja podatkowa oraz niektórych innych ustaw

● z 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej

● z 27 grudnia 2010 r. w sprawie odliczania i zwrotu kwot wydatkowanych na zakup kas rejestrujących

● z 26 sierpnia 2003 r. w sprawie prowadzenia podatkowej księgi przychodów i rozchodów

● z 10 września 2009 r. w sprawie sposobu i trybu określania dochodów osób fizycznych w drodze oszacowania oraz sposobu i trybu eliminowania podwójnego opodatkowania osób fizycznych w przypadku korekty zysków podmiotów powiązanych

● z 23 grudnia 2013 r. w sprawie towarów i usług, dla których obniża się stawkę podatku od towarów i usług, oraz warunków stosowania stawek obniżonych

● z 20 grudnia 2013 r. w sprawie zwolnień od podatku od towarów i usług oraz warunków stosowania tych zwolnień

● z 3 grudnia 2013 r. w sprawie wystawiania faktur

@RY1@i02/2017/160/i02.2017.160.07100010a.801.jpg@RY2@

Krzysztof Biernacki

doradca podatkowy