Jak przedsiębiorca może bronić się przed piractwem domenowym

dyrektor ds. marketingu i PR NetArt (nazwa.pl)

– Na działania cyberprzestępców narażone są najczęściej nazwy firm oraz ich głównych produktów i usług. Dwa główne typy przestępstw internetowych to cyber- i typosquatting. Przestępcy rejestrują domeny zawierające cudzy znak towarowy w celu ich późniejszego odsprzedania, jest to tzw. cybersquatting. Liczą jednocześnie na sprzedaż domeny firmie uprawnionej do tego znaku bądź osobie trzeciej. Często przed sprzedażą adresu domena zamieszczana jest w systemie reklamowym i cybersquatter czerpie zyski z reklam znajdujących się na stronie www, znajdującej się pod tym adresem.

Na podobnej zasadzie działają typosquatterzy. Bazują oni na tym, że często internauci, wprowadzając adres strony w pasku przeglądarki, mylą się, gubią bądź zamieniają kolejność liter w danym słowie, czyli popełniają tzw. literówki. Typosquatterzy rejestrują domeny z nazwami zawierającymi błędy w pisowni i, podobnie jak cybersquatterzy, liczą na zarobek z reklam lub z odsprzedaży adresów.

Znane są także przypadki wątpliwych moralnie praktyk, kiedy to do firm zgłaszają się handlowcy z ofertą rejestracji domen z użyciem nazwy przedsiębiorstwa po znacznie zawyżonych cenach. Sugerują równocześnie, że inny konkurencyjny podmiot zgłosił do nich chęć rejestracji tych domen. Bardzo wiele firm, nie mając świadomości, iż samodzielnie mogą dokonać rejestracji wskazanych przez handlowców domen w dużo niższych cenach, nabiera się i decyduje na rejestrację domen, płacąc zawyżoną kwotę. Ofiarami takich praktyk najczęściej są małe firmy.

– Postępowanie jest różne w przypadku różnych rodzajów domen. Jeśli sprawa dotyczy domen.pl, można wystąpić z wnioskiem o przeprowadzenie mediacji bądź z wnioskiem przedprocesowym do Sądu Arbitrażowego przy Polskiej Izbie Informatyki i Telekomunikacji.

Sąd rozstrzyga sprawy dotyczące tylko domen.pl, gdy co najmniej jedna ze stron sporu zamieszkuje bądź ma siedzibę na terenie Rzeczypospolitej. W innym przypadku zastosowanie mają przepisy Regulaminu Arbitrażu Centrum Mediacji i Arbitrażu Światowej Organizacji Własności Intelektualnej z siedzibą w Genewie, w Szwajcarii. Sąd ten rozstrzyga także kwestie sporne dotyczące domen globalnych (.com,.info,.biz,.net,.org). Spory dotyczące domen.eu rozstrzygane są natomiast przez Sąd Arbitrażowy w Pradze.

Ponadto osoby poszkodowane mogą dochodzić swoich praw w sądach powszechnych lub gospodarczych. Cybersquatting jest sprzeczny z prawem własności przemysłowej oraz ustawą o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji z kwietnia 1993 r.

– Brak jest w prawie polskim przepisów szczególnych dotyczących tej problematyki – takich np. jak w USA, gdzie przyjęto ustawę ACPA (Anticybersquatting Consumer Protection Act). Jeżeli chodzi o odpowiedzialność cywilnoprawną osób dopuszczających się takich rejestracji, to można w pierwszej kolejności wskazać na możliwość dochodzenia od nich roszczeń odszkodowawczych.

Ustawa prawo własności przemysłowej przewiduje, iż osoba, której prawo ochronne na znak towarowy zostało naruszone, może żądać od osoby, która naruszyła to prawo, zaniechania naruszania, wydania bezpodstawnie uzyskanych korzyści lub również naprawienia wyrządzonej szkody albo poprzez zapłatę wynagrodzenia.

Ustawa o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji w art. 18 stanowi natomiast, iż w razie dokonania czynu nieuczciwej konkurencji przedsiębiorca, którego interes został zagrożony lub naruszony, może dochodzić roszczeń takich jak w przypadku prawa własności przemysłwej, a ponadto wydania bezpodstawnie uzyskanych korzyści na zasadach ogólnych, zasądzenia odpowiedniej sumy pieniężnej na określony cel społeczny. Należy nadto dodać, iż roszczenia z obydwu tych ustaw mogą być dochodzone kumulatywnie.

– Sąd Arbitrażowy został powołany na początku 2003 r. przez NASK (operatora domen z końcówką.pl) i Polską Izbę Informatyki i Telekomunikacji. W jego gestii leży rozpatrywanie wszystkich spraw spornych związanych z polskimi domenami. Sąd ten prowadzi postępowania mediacyjne i polubowne jedynie w sprawach domen z końcówką.pl. Wyniki mediacji i werdykty Sądu Arbitrażowego obowiązujące są dla obu stron sporu oraz NASK. Mediacja oraz arbitraż dokonywane są przez niezależnych ekspertów – osoby znajdujące się na liście arbitrów uprawnionych do prowadzenia tego typu spraw. Lista ta dostępna jest na stronie www.arbitraz.pl. Zaletą Sądu Arbitrażowego jest to, że postępowania prowadzone są niezwykle szybko, a koszty postępowania są znacznie niższe aniżeli w przypadku występowania ze sprawą w sądach powszechnych. Na stronie sądu znaleźć można informacje na temat liczby postępowań mediacyjnych oraz arbitrażowych. Świadomość firm na temat wartości cyberprzestępczości oraz możliwości dochodzenia swoich praw rośnie, lecz jest wciąż niewielka. Dowodem jest liczba przeprowadzonych spraw: w ciągu całego 2008 roku przeprowadzono zaledwie 63 postępowania, pierwsze półrocze 2009 r. to już 50 postępowań, jednak jest to wciąż niska liczba.n